Yevropadagi kuchli jazirama oqibatida Dunay va boshqa yirik daryolarda suv sathining keskin pasayishi atom elektr stansiyalarining ob-havo va suv resurslariga qanchalik bog‘liq ekanini yana bir bor ko‘rsatdi.
Vengriyadagi yagona «Paksh» AES bunga yaqqol misol bo‘lmoqda. Odatda mamlakat elektr energiyasiga bo‘lgan ehtiyojining qariyb 40 foizini ta’minlaydigan stansiyada hozir to‘rtta energoblokdan faqat bittasi ishlamoqda. Dunayda suv sathining rekord darajada pasayishi bir vaqtlar stansiyaning butunlay to‘xtatilishi xavfini ham keltirib chiqargan.
Biroq Yevropa elektr energiyasi bozori uchun Fransiyadagi vaziyat yanada katta ahamiyatga ega. Chunki Yevropada hech bir davlat elektr ta’minotida atom energetikasiga Fransiya kabi yuqori darajada tayanmaydi.
Fransiya AESda ishlab chiqarish pasaysa, mamlakat qo‘shni davlatlarga elektr energiyasi eksportini qisqartirishga yoki ayrim vaziyatlarda o‘zi import qilishga majbur bo‘lishi mumkin.
Jazirama paytida quvvat sezilarli qisqarishi mumkin
Fransiya Hisob palatasining 2023-yilgi hisobotiga ko‘ra, 2000–2022-yillarda suv haroratining ko‘tarilishi va daryolar sathining pasayishi tufayli AESdagi yillik elektr ishlab chiqarish yo‘qotishlari deyarli har yili atom energetikasi umumiy ishlab chiqarishining 1 foizidan kamini tashkil etgan.
Hatto 2003-yildagi favqulodda issiq yozda ham yillik yo‘qotish taxminan 1,5 foiz bo‘lgan.
Biroq yillik raqamlar muammoning qisqa muddatlarda qanchalik jiddiy tus olishini to‘liq ko‘rsatmaydi. Masalan, 2003-yil yozida Fransiya AES ayrim vaqtlarda quvvatni 6 gigavattdan ko‘proqqa qisqartirishga majbur bo‘lgan.
2026-yil iyun oyi oxiri va iyul o‘rtalaridagi kuchli jazirama davrida esa maksimal mavjud quvvat vaqtincha 8–9 gigavattga cheklangan. Ayrim paytlarda bu Fransiya atom energetikasining yozdagi odatiy quvvatining qariyb beshdan bir qismiga teng bo‘lgan.
Shu bilan birga, 8 gigavatt quvvatning cheklanishi aynan shuncha elektr energiyasi ishlab chiqarilmay qoldi, degani emas. Ayrim reaktorlar yozda talabning pasayishi, quyosh energetikasi ishlab chiqarishining ko‘payishi, rejali ishlar yoki elektr tarmog‘idagi cheklovlar sabab baribir to‘liq quvvatda ishlamas edi.
Energetika tarmog‘i operatorlari ma’lumotiga ko‘ra, 2026-yilgi jazirama to‘lqinlari davrida ham Fransiyada yetarli zaxira quvvatlari saqlanib qolgan va mamlakat elektr energiyasining sof eksportchisi bo‘lib qolgan.
