Quva tumanida yashovchi Esonjon ota Hoshimov xonadoniga kivi ko‘chati ekkan edi. Oradan 5 yil o‘tib ekkan daraxti mevaga kirdi. Tomorqa ko‘zni quvnatadigan kivizorga aylangan. Bog‘bon ota nevarasi bilan kivi urug‘idan ko‘chat yetishtirishni ham yo‘lga qo‘ydi, qo‘ni-qo‘shnilariga ham meva, ham ko‘chatlaridan berib ularning duosini olyapti.
Bu qanday daraxt?
“2014-yilda Samarqandda hali biror joyda uchratmagan ko‘chat ko‘rib qoldim. Og‘aynimdan yning qanaqa daraxtligini so‘rasam, kulimsirab kivi ekanligini aytdi. Qiziqib qolib urug‘idan olib keldim va o‘zim uch dona ko‘chat chiqardim.
Urug‘idan ungan ko‘chatlarim 2019-yilda 12 dona meva qildi. Mana hozir ko‘chatlarning hammasi mevaga kirgan. Endi har yili ko‘chatini ham yetishtiryapman. Ko‘chatini ham, mevasini ham bozorga olib chiqmayman, xaridorlar o‘zlari uyimga kelib olib ketishadi. Tormorqada hozir mevaga kirgan 15 tup kivi daraxti, 1500 tup ko‘chat bor. Qo‘ni-qo‘shni, qarindosh-urug‘larga ko‘chati, mevasidan ehson qilib duolarini olyapman. Bolalari maza qilib yesin, deb devor qo‘shnimgayam meva shoxidan o‘tkazib yuborganman.
Xonadonimda kivining “Xeyvord” navi. Endi “Gold” degan navini ham ko‘paytirmoqchiman. “Gold” mevasining ichi qizil rangda bo‘lar ekan. “Xeyvord”niki esa ko‘k rangda bo‘ladi.
Quyoshli yurt kivisi...
Mevalar yildan yilga qo‘shib boryapti. Kivi suvni juda yaxshi ko‘radigan o‘simlik ekan. Mevaning vatani Yangi Zelandiya deyishgandi. Mehnatim zoye ketmadi. Harakat qilib hosil qildirdim endi. Shunga xursandman. Bolalarga, nevaralarga bog‘bonchilikni o‘rgatyapman. Kivi tagiga biogomus solaman xolos. Hech qanaqa zahar, kimyoviy vositalar ishlatmayman. Tabiiy toza mahsulot chiqaraveraylik...
O‘tgan yili 25 ta yashikda meva terib oldim. Ko‘chatlarni botanika bog‘ining agronomi aytgani bo‘yicha urug‘idan ko‘paytiraman. Ekishda ham erkagi, ham urg‘ochi ko‘chat ekilishiga e’tibor berish kerak. Ayni paytda xonadonimda 15 tup mevaga kirgan kivi ko‘chati bor. Ular orasiga changlatgani bir tup erkak kivi ko‘chati ekkanman.
Xaridorlarim ko‘chatini kuzdan ekishni boshlashadi, ob-havoga qarab, faqat yer muzlaganda ekilmaydi xolos. Qolgan paytda noyabr dekabr, yer muzlamasa yanvar oyida ham eksa bo‘ladi. Aprel oyining 15-20-sanasigacha ko‘chatlar sotilib ketadi. O‘tgan yilda kivi ko‘chatlarini holatiga qarab 50 ming so‘mdan 300 ming so‘mgacha sotdim.
O‘zimizning kivilar Xitoy kivilaridan ancha mazali, ta’mi xushxo‘r. Quyoshli yurt kivisining mazasi baribir boshqacha”, - deydi bog‘bon ota.
