Rossiya Ukrainaga qarshi urushni boshlaganidan buyon Dmitriy Medvedev va boshqa siyosatchilar tomonidan yadro qurolidan foydalanish haqidagi tahdidli bayonotlar vaqti-vaqti bilan yangrab turibdi. Shu fonda Rossiyaning yadroviy doktrinasi ham o‘zgartirildi. Kun.uz suhbatlashgan tahlilchilar bunday ehtimoliy qadamning Rossiya uchun potensial narxiga baho berdi.
- Rossiya Ukrainaga nisbatan taktik yadro qurolidan foydalanishi mumkinmi?
Shavkat Saidov, tarixchi, professor: Yadro qurolidan foydalanish masalasi Rossiya tomonidan hozircha na Tashqi ishlar vazirligi, na prezident, na harbiy amaldorlar tomonidan aytilmagan. Bu masalaga baho berishda, avvalo, yadro qurolini qo‘llashning xalqaro oqibatlarini hisobga olish kerak.
Hozirgacha yadro qurolini jangovar sharoitda qo‘llagan yagona davlat – AQSh. Ikkinchi jahon urushi yakunida Yaponiyaning Xirosima va Nagasaki shaharlariga atom bombalari tashlanganidan buyon Vashington bu qaror uchun xalqaro miqyosda turli tanqidlarga duch kelmoqda. Shuning uchun Rossiyaning Ukrainaga qarshi yadro qurolidan foydalanishi Moskvaga nisbatan xalqaro munosabatni keskin o‘zgartirib yuborishi mumkin.
Ayniqsa, Rossiya bilan iqtisodiy va siyosiy aloqalarni saqlab kelayotgan davlatlar – Xitoy va Hindistonning pozitsiyasi muhim. Indoneziya kabi davlatlar ham Rossiya energiya resurslarini xarid qilmoqda. Biroq Rossiya yadro qurolidan foydalansa, ushbu davlatlarning Moskva bilan munosabatlari ham qayta ko‘rib chiqilishi ehtimoli oshadi. Natijada Rossiyaga nisbatan haqiqiy global izolyatsiya xavfi paydo bo‘lishi mumkin.
Bunday qarorni Rossiya jamoatchiligi ham qo‘llamasligi ehtimoldan xoli emas. Shu sababli men hozirgi sharoitda Rossiyaning Ukrainada yadro qurolidan foydalanishi ehtimoli juda past, deb hisoblayman.
Yevropa tomoni ham bunday qurolni qo‘llashi ehtimoli nihoyatda past. Hozircha bu darajadagi keskin qadamni talab qiladigan harbiy zarurat mavjud emas. Rossiya–Ukraina urushi atrofida diplomatik aloqalar va turli vositachilik tashabbuslari davom etmoqda.
Ayni paytda Yevropada ham yadroviy tiyib turish masalasi tobora ko‘proq muhokama qilinmoqda. Finlandiya yoki Polshada yadroviy qurollarni joylashtirish haqidagi bahslar ham Rossiyani tiyib turish zarurati bilan izohlanadi. Rossiyaning Belarus hududiga taktik yadro qurollarini joylashtirgani ham aynan shu qarama-qarshilikning bir qismi sifatida ko‘riladi.
