O‘zbekiston kompaniyalari Afg‘onistonda elektr tarmoqlari va podstansiyalarni qurish hamda modernizatsiya qilish loyihalarida ishtirok etishi mumkin. Bu haqda energetika vaziri Sherzod Xo‘jayev «O‘zbekiston 24» telekanaliga bergan intervyusida aytib o‘tdi.
Vazirning ta’kidlashicha, loyihalar Afg‘oniston tomoni tashabbusi bilan amalga oshirilyapti. Bunda yangi elektr tarmoqlarini qurish va mavjudlarini modernizatsiya qilish ko‘zda tutilgan.
«Bizda mavsumiy elektr energiyasi ortiqchaligi yuzaga keladi. Ya’ni, quyosh va shamol elektr stansiyalarimiz yuqori quvvat bilan ishlayotgan paytda hosil bo‘lgan qo‘shimcha quvvatlarni eksport qilish hisobiga kattaroq iqtisodiy samara olishimiz mumkin. Yana bir jihati, Surxondaryo juda ham quyoshga boy o‘lka. U yerda ishlab turgan quyosh stansiyalarimizning quvvati to‘liq talabni qondirishga yetadi. Ammo yana qo‘shimcha 2-3 ta elektr stansiya qurishni rejalashtirganmiz. Bu yerda yana bir narsani aytib o‘tishimiz kerakki, Afg‘onistonga elektr energiyasi eksport qilish ichki talab to‘liq qondirilgandan keyin amalga oshiriladi», dedi Sherzod Xo‘jayev.
Taqdimotda O‘zbekiston va Afg‘oniston o‘rtasidagi energetika hamkorligini kengaytirish uchun muhim bo‘lgan «Surxon - Puli-Xumri» yuqori kuchlanishli elektr tarmog‘i qurilishini jadallashtirish masalasi ham ko‘rib chiqilgan.
Ma’lumot uchun, 2025-yilda Afg‘oniston va O‘zbekiston elektr energiyasini uzatish va podstansiyalar qurish bo‘yicha to‘rtta shartnoma imzolagandi. Bunda quyidagilar nazarda tutilgan:
«Surxon–Puli-Xumri» elektr uzatish tarmog‘ini 200,6 km masofada qurish va Xo‘ja-Alvon podstansiyasini kengaytirish;
«Arg‘anda» podstansiyasini 500/220 kW’gacha kengaytirish va quvvatini 800 MVA’gacha oshirish;
«Butxak» (Qobul) podstansiyasidan “Shayx Misri” (Nangarxar) podstansiyasigacha 125 km uzunlikdagi 220 kWli yangi ikki zanjirli elektr uzatish tarmog‘ini qurish;
“Shayx Misri” (Nangarxar) 220 kVli podstansiyasini qurish.
Afg‘onistonga elektr eksporti
2025-yilning noyabr oyida Toshkentda O‘zbekistondan Afg‘onistonga elektr energiyasi yetkazib berishni 2026-yilda ham davom ettirish bo‘yicha bitim tuzilgandi. Rasmiy Kobul elektrga bo‘lgan ichki ehtiyojning yarmidan ko‘proq qismini O‘zbekiston, Tojikiston, Turkmaniston va Erondan import hisobiga qoplaydi. Buning uchun to‘lovlar masalasida keyingi yillarda vaziyat yaxshilangan. Sobiq energetika vaziri Jo‘rabek Mirzamahmudovga ko‘ra, Afg‘oniston yetkazib berilgan elektr energiyasi uchun O‘zbekiston oldidagi to‘lov majburiyatlarini to‘liq bajaryapti. Oldingi hukumatning qarzlarini ham hozirgi hukumat to‘liq to‘lagan. Puli-Xumri elektr uzatish liniyasini qurish yakunlangach, elektroenergiya eksporti bir necha karraga oshishi ham mumkin ekan.
