24-iyul kuni TBC Bank Group OLX Uzbekistan kompaniyasidagi nazorat ulushini sotib oldi. Bitim TBC va Titan Investments qo‘shma korxonasi orqali amalga oshirildi: qo‘shma korxona OLX’ning O‘zbekistondagi biznesining 100 foizini oldi, TBC esa qo‘shma kompaniyaning 50 foiz va bitta aksiyasiga egalik qiladi.
Bitimdan so‘ng foydalanuvchilar uchun asosiy savollardan biri maydonchadan foydalanish qoidalari o‘zgaradimi, degan savol bo‘lmoqda. Bepul e’lonlar saqlanib qoladimi, pulli xizmatlar narxi oshadimi, OLX ichida TBC va Payme mahsulotlari paydo bo‘ladimi?
Kun.uz ushbu savollar bilan TBC’ga murojaat qildi.
Hozircha OLX avvalgidek ishlashda davom etadi
TBC bildirishicha, dastlabki bosqichda OLX ishlash tartibidagi asosiy tamoyillarni o‘zgartirish rejalashtirilmagan. Maydoncha o‘z brendini saqlab qoladi va mustaqil servis sifatida ishlashda davom etadi.
Kompaniya asosiy o‘zgarish sifatida boshqaruvning mahalliy jamoaga o‘tishini aytmoqda. Ma’lum qilinishicha, bu O‘zbekiston bozori bilan bog‘liq qarorlarni tezroq qabul qilish hamda OLX’ning mahsulot va marketing jamoalarini kuchaytirish imkonini beradi.
Foydalanuvchilar uchun bu egasi almashganidan so‘ng maydoncha ishida birdaniga sezilarli o‘zgarishlar kutilmayotganini anglatadi.
Biroq xizmatlar narxi masalasi hozircha ochiq qolmoqda.
TBC amaldagi tariflarni noma’lum muddat davomida saqlab qolishga va’da bermayapti. Kompaniyaning bildirishicha, OLX tariflari va tijoriy shartlari platformani integratsiya qilish jarayoni davomida qayta ko‘rib chiqiladi.
«Hozircha aniq qarorlar qabul qilinmagan, yakuniy shartlar keyinroq belgilanadi», deyiladi kompaniya javobida.
Hozircha OLX tariflarida o‘zgarishlar e’lon qilinmadi. Qayd etilishicha, tijoriy shartlar platformani integratsiya qilish jarayoni davomida ko‘rib chiqiladi, ehtimoliy o‘zgarishlar haqida foydalanuvchilar oldindan ogohlantiriladi.
OLX’da TBC mahsulotlari paydo bo‘lishi mumkin
OLX’da oyiga 5 milliondan ortiq faol foydalanuvchi va qariyb 2 millionga yaqin faol e’lon mavjud.
Bitim yakunlanganidan so‘ng TBC vaqt o‘tishi bilan OLX orqali moliyaviy va to‘lov xizmatlarini taklif qilishni rejalashtirayotganini ma’lum qildi. Maydonchada aynan qaysi mahsulotlar paydo bo‘lishi va bu qachon amalga oshirilishi hozircha ochiqlanmadi.
Shu bilan birga, kompaniya OLX foydalanuvchilari uchun Payme yoki TBC Bank xizmatlaridan foydalanishni majburiy qila olmaydi.
Bitimni dastlab Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi ko‘rib chiqqan. Regulyator xaridni bir qator shartlar asosida ma’qullagan.
Xususan, yangi ega OLX foydalanuvchilarini faqat Payme yoki TBC Bank orqali hisob-kitob qilishga majburlamasligi kerak. Raqobatchi to‘lov tizimlariga ham teng shartlarda foydalanish imkoniyati berilishi lozim. Shuningdek, OLX ma’lumotlaridan raqobatni cheklash yoki guruh kompaniyalariga asossiz ustunliklar yaratish uchun foydalanish taqiqlanadi.
Shuning uchun TBC’ning moliyaviy xizmatlari paydo bo‘lganidan keyin ham OLX boshqa bozor ishtirokchilari uchun ochiq bo‘lib qolishi kerak.
TBC O‘zbekistonda yirik raqamli kompaniyani birinchi marta sotib olayotgani yo‘q
OLX’ni sotib olish TBC’ning O‘zbekiston bozoridagi xaridlari seriyasini davom ettirdi.
2019-yilda guruh O‘zbekiston bozoriga Payme to‘lov servisining 51 foiz aksiyasini sotib olish orqali kirib kelgan. 2023-yil may oyida TBC qolgan 49 foizni ham sotib oldi va kompaniyaning yagona egasiga aylandi. Ushbu bitim vaqtida Payme’ning to‘liq qiymati 113,6 million dollarga baholandi.
2025-yil iyun oyida TBC BILLZ chakana savdoni avtomatlashtirish servisidagi nazorat ulushini sotib olish bo‘yicha kelishuvga erishdi. Guruh dastlab kompaniyaning 53 foiz aksiyasini 9 million dollarga sotib oldi, ulushni oshirishni hisobga olganda, bitimning umumiy qiymati 12 million dollargachani tashkil etgan bo‘lishi mumkin.
OLX navbatdagi yirik bitim bo‘ldi.
TBC OLX’ni sotib olish rejasi haqida 2025-yil avgustda ma’lum qilgan, bitimni esa regulyator ruxsatini olganidan so‘ng 2026-yil 24-iyul kuni yakunladi. Payme va BILLZ’dan farqli ravishda, kompaniya OLX narxini oshkor qilmayapti.
TBC Kun.uz’ga bergan javobida buni bitim tuzilmasi bilan izohladi: OLX to‘g‘ridan-to‘g‘ri bank tomonidan emas, balki Titan Investments bilan tashkil etilgan qo‘shma korxona orqali sotib olingan.
Shunday qilib, quyidagi ketma-ketlik hosil bo‘ladi:
- 2019-yil: TBC Payme’dagi nazorat ulushini sotib oldi.
- 2023-yil: Payme’ni to‘liq sotib oldi.
- 2025-yil: BILLZ’dagi nazorat ulushini sotib oldi.
- 2026-yil: Titan Investments bilan qo‘shma korxona orqali OLX’da nazoratni qo‘lga kiritdi.
Shu bilan birga guruh o‘zining TBC Bank, TBC Nasiya, TBC Biznes va sug‘urta xizmatlarini ham rivojlantirmoqda.
Shunday qilib, TBC o‘z biznesini asta-sekin klassik mobil bank doirasi tashqarisiga kengaytirmoqda. Payme guruhga to‘lov servisi, BILLZ chakana savdo biznesi uchun xizmatlarni bergan bo‘lsa, endi OLX yirik e’lonlar maydonchasini qo‘shmoqda.
TBC’ning ta’kidlashicha, OLX’ni sotib olish muayyan raqobatchining harakatlariga javob emas, balki raqamli ekotizimni rivojlantirish va yangi segmentlarga chiqish strategiyasining bir qismi hisoblanadi.
Yakunda OLX foydalanuvchilari uchun nimalar o‘zgaradi?
OLX o‘z nomini saqlab qoladi va alohida ishlashda davom etadi. Bepul e’lon joylashtirish va amaldagi tariflarni xariddan keyin darhol o‘zgartirish rejalashtirilmagan. Biroq kelajakda tijoriy shartlar qayta ko‘rib chiqilishi mumkin va TBC hozircha ular qanday bo‘lishini ma’lum qilmagan.
Vaqt o‘tishi bilan OLX ichida moliyaviy va to‘lov xizmatlarini ham rivojlantirish rejalashtirilmoqda. Shu bilan birga, regulyator TBC Bank yoki Payme mahsulotlarini majburiy qilishni taqiqladi va boshqa to‘lov kompaniyalari uchun ham teng shart-sharoitlarni saqlab qolishni talab qildi.
Xarid amalda qanchalik sezilarli o‘zgarishlarga olib kelishi esa TBC maydoncha uchun yangi mahsulotlar va tariflarni belgilaganidan keyin ma’lum bo‘ladi.
