Olimlar Tinch okeanida shakllangan El-Nino kutilganidan tezroq kuchayayotganini qayd etmoqda. NOAAʼning yangilangan prognozida 2026-yil kuzi va 2026–2027-yil qishida juda kuchli El-Nino kuzatilishi ehtimoli 90 foizdan yuqori ekani bildirilgan.

Bundan ham muhimrog‘i, oktyabr–dekabr davrida El-Nino intensivligini ifodalovchi ko‘rsatkich me’yordan 2,5 daraja Selsiy yoki undan yuqori bo‘lishi ehtimoli 69 foizga baholanmoqda. Agar ushbu prognoz amalga oshsa, joriy El-Nino NOAA kuzatuvlari boshlangan 1950-yildan buyon qayd etilgan eng kuchli hodisaga aylanishi mumkin.

Avvalgi prognozlarda ham El-Nino kuchli bo‘lishi kutilgan edi. Biroq Tinch okeanidagi suv haroratining jadal ko‘tarilishi va okean hamda atmosfera o‘rtasidagi bog‘liqlikning kuchayishi olimlarni prognozlarni qayta ko‘rib chiqishga undadi.

Masalan, NOAA iyun oyida juda kuchli El-Nino ehtimolini 63 foizga baholagan edi. O‘sha paytda ham hodisa 2026–2027-yil qishiga qadar kuchayib borishi va tarixdagi eng yirik El-Nino hodisalari qatoriga kirishi mumkinligi aytilgan.

El-Nino qachon eng yuqori nuqtaga chiqadi?

Kompyuter modellariga ko‘ra, El-Ninoning eng kuchli davri kuz oxiri va qish boshiga to‘g‘ri kelishi mumkin.

Olimlar okean haroratini baholashda bir kunlik yoki qisqa muddatli ko‘rsatkichlarga emas, balki bir necha oylik o‘rtacha qiymatlarga e’tibor qaratadi. Bu okeandagi qisqa muddatli harorat o‘zgarishlarining umumiy prognozga ta’sirini kamaytirish imkonini beradi.

El-Ninoning jadal kuchayishiga Tinch okeanining tropik qismida to‘plangan katta miqdordagi issiqlik ham ta’sir qilmoqda. NOAA ma’lumotlariga asoslangan tahlillarda okean yuzasi ostida ayrim hududlarda harorat me’yordan 10 darajagacha yuqori ekani qayd etilgan.

Rekord yangilanishi mumkin

NOAA El-Nino intensivligini 1950-yildan buyon kuzatib keladi. Yangi hodisa tarixdagi eng kuchli El-Nino davrlari bilan raqobatlashishi, hatto ulardan ham kuchli bo‘lishi mumkin.

Xususan, 1982–1983 va 1997–1998-yillarda juda kuchli El-Nino hodisalari kuzatilgan. Joriy prognoz amalga oshsa, 2026-yilgi hodisa ushbu tarixiy ko‘rsatkichlardan ham yuqori darajaga chiqishi mumkin.

Qurg‘oqchilik va toshqinlar xavfi oshishi mumkin

El-Nino - Tinch okeanining ekvatorial qismida suv yuzasi haroratining odatdagidan yuqori ko‘tarilishi bilan bog‘liq tabiiy iqlim hodisasi. U okean va atmosfera sirkulyatsiyasiga ta’sir qilib, dunyoning turli mintaqalarida ob-havo sharoitlarini o‘zgartirishi mumkin.

Kuchli El-Nino ayrim hududlarda yog‘ingarchilik va toshqinlar ehtimolini oshirsa, boshqa mintaqalarda qurg‘oqchilik xavfini kuchaytirishi mumkin. Jumladan, Avstraliya va Indoneziyada qurg‘oqchilik xavfi ortishi, Janubiy Amerika, Afrika va AQShning ayrim hududlarida esa yog‘ingarchilik miqdori o‘zgarishi mumkin.

Shu bilan birga, olimlar hatto rekord darajadagi El-Nino ham muayyan mamlakat yoki hududda aniq bir xil ob-havo ssenariysini kafolatlamasligini ta’kidlamoqda. Hodisaning kuchayishi muayyan iqlim oqibatlari ehtimolini oshiradi, ammo mahalliy ob-havoga boshqa atmosfera jarayonlari ham ta’sir ko‘rsatadi.

Olimlar uchun yana bir muhim omil - so‘nggi o‘n yilliklarda tropik okeanlarning umumiy harorati ko‘tarilib borayotganidir. Shu sabab El-Ninoning tabiiy ta’siri global iqlim isishi fonida namoyon bo‘lmoqda va uning dunyo miqyosidagi oqibatlarini baholash yanada murakkablashmoqda.