Putinga ogohlantirish yoki Eron bilan muzokaralar: MRB rahbari nega Moskvaga keldi?
|17:521 6997 min
Bir necha kun oldin AQSH Markaziy razvedka boshqarmasi direktori Jon Ratkliff eʼlon qilinmagan tashrif bilan Moskvaga keldi. Kreml buni «maxsus xizmatlar tarmogʻidagi aloqalar» bilan izohladi, Tramp esa Ukraina bilan muzokaralarga ishora qildi.
Jon Ratkliff / Foto: ReutersJon Ratkliff / Foto: Reuters
25-avgust kuni Markaziy razvedka boshqarmasi (MRB – CIA) direktorining Ratkliffning Moskvaga uchib kelgani haqida bir vaqtning oʻzida bir nechta Amerika nashrlari xabar bergandi. Bu haqda AQShning oʻzida rasmiy maʼlumot berilmagan. Biroq Flightradar24 maʼlumotlari Amerika harbiy samolyotining Moskvaning «Vnukovo» aeroportiga qoʻngani va u yerda qariyb toʻqqiz soat boʻlganini qayd etdi.
Bu Amerika razvedkasi rahbarining soʻnggi besh yilda Rossiya poytaxtiga maʼlum boʻlgan ilk tashrifidir. Bunga qadar 2021-yil noyabrida – Rossiya Ukrainaga keng koʻlamli bosqinni boshlashidan taxminan uch oy oldin MRBning oʻsha paytdagi rahbari Vilyam Berns Putin bilan uchrashgandi.
BBC nashri ushbu tashrif maqsadlari haqida «Vashingtonning ogohlantirishdan tortib, Rossiyani Eron bilan muzokaralarga jalb qilishgacha» boʻlgan farazlarni jamladi.
Financial Times va Axios nashrlarining maʼlumotlariga koʻra, amerikaliklar MRB delegatsiyasining Moskvaga safari haqida Kiyevni oldindan ogohlantirgan. Shu bois Ukrainadan 24-avgustdan 26-avgustgacha Moskva, Peterburg va Rossiyaning shimoliy hududlariga hujumlarni toʻxtatib turishni soʻragan.
Kremlning talqini
26-avgust kuni tongda Rossiya prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov Amerika razvedkasi rahbari Moskvaga uchib kelganini tasdiqladi. Peskovning maʼlum qilishicha, Ratkliff Rossiyaga «maxsus xizmatlar oʻrtasidagi aloqalar» uchun tashrif buyurgan.
Shuningdek, Peskov Ratkliff Putin bilan uchrashmaganini aytdi. U tashrifning boshqa tafsilotlarini keltirmadi.
Sergey Narishkin / Foto: Reuters
Rossiya Tashqi razvedka xizmati rahbari Sergey Narishkin esa hafta boshida Moskvada MRB direktori Jon Ratkliff bilan «ishchi darajadagi uchrashuv» oʻtkazganini bildirdi. Ular oʻz «razvedka xizmatlari vakolatiga kiruvchi ochiqlanmagan va nozik masalalar»
Mavzuga oid
ni muhokama qilgan. Shuningdek, Narishkin amerikalik hamkasbi bilan uchrashganida hech qanday gʻayrioddiy narsa yoʻqligini taʼkidladi.
Bir kun avval – Amerika maxsus samolyotining Moskva ekani aniqlanganida Kreml vakili bu tashrif haqida maʼlumotga ega emasligini aytgandi.
Trampning tushuntirishlari
MRB direktorining Moskvaga tashrifini chorshanba kuni AQSH prezidenti Donald Tramp ham tasdiqladi. Bu haqda u Glenn Bekning tok-shousida aytib oʻtdi.
«Turli xil mish-mishlar yuribdi – Putin NATOning qatʼiyatini sinab koʻrmoqchiligidan tortib, Angliyaga zarba bermoqchiligigacha. Biz ularga Eron sanksiyalariga jiddiy yondashayotganimiz haqida xabar bermoqchi boʻlganimizni ham aytishmoqda. MRB rahbari yarim tunda ruslar bilan uchrashish uchun nega uchib ketayotganini tushuntirib bera olasizmi?» deb soʻradi Glenn Bek.
«Bularning hech biri emas. Bu oʻziga xos qisman odatiy jarayon. Odamlarning hafsalasini pir qilayotganimdan afsusdaman. Biz Ukrainadagi urush tugashini xohlaymiz. Agar men prezident boʻlganimda bu urush hech qachon boshlanmas edi», deb javob berdi Tramp.
Soʻngra Tramp qoʻshimcha qildi: «Jon Ratkliff – ajoyib inson. Biz bu urush tugashi uchun barcha saʼy-harakatlarni amalga oshiryapmiz».
Eskalatsiyani jilovlash
Tashrif haqida gʻarb nashrlari ilgari surilayotgan asosiy versiya – bu Vashington tomonidan «eskalatsiya ustidan nazorat» oʻrnatishga urinishdir.
«Jon Ratkliff koʻp sayohat qilmaydi. U Tramp uni istalgan vaqtda chaqirib olishi mumkin boʻlgan Oq uyga yaqinroq boʻlishni afzal koʻradi. Demak, bu safar ancha muhim ahamiyatga ega boʻlgan», deydi The Economist'ning Vashingtondagi byurosi rahbari Shashank Joshi.
Tramp va Ratklif / Foto: Reuters
«Agar faraz qiladigan boʻlsam, menimcha gap katta ehtimol bilan eskalatsiyani boshqarish va Rossiyaning u yoki bu harakatlari, jumladan, NATOga nisbatan mumkin boʻlgan niyatlari haqidagi razvedka maʼlumotlaridan xavotir haqida bormoqda», deb taʼkidladi jurnalist.
U Germaniya aeroportlarida portlovchi modda ortilgan, Rossiyaniki deb taxmin qilinayotgan dronlar bilan bogʻliq soʻnggi hodisalarni eslatib oʻtdi. Shu munosabat bilan Ratkliff oldida rossiyalik hamkasblariga «tiyib turuvchi signal» yetkazish vazifasi turgan boʻlishi mumkin, deb hisoblaydi Joshi.
Ratkliff Putinga «ogohlantirish» yetkazish uchun kelgani haqidagi versiyani Wall Street Journal ham ilgari surdi. Nashr maʼlumotlariga koʻra, AQSH – Rossiya safarbarlikka tayyorgarlikning dastlabki bosqichlarida ekani, shuningdek, alyansga aʼzo davlatlardan biriga qarshi provokatsiya uyushtirmoqchi ekani haqida razvedka maʼlumotlarini olgan.
Shuningdek, gazeta AQSH Milliy razvedkasi direktorining sobiq oʻrinbosari Bet Sennerning soʻzlaridan iqtibos keltiradi: «Ehtimol, maqsad – «Biz nimani niyat qilganingizni bilamiz, yaxshisi bunday qilmang», deb aytish boʻlgandir».
AQSH harbiy xavo kuchlarining Boeing C-17 Globemaster III samolyoti
Tahlilchilarga koʻra, Ratkliff samolyotining Rigada toʻxtashi va keyin Moskvaga Latviya poytaxti orqali uchgani alohida ahamiyatli. Yaʼni shu holatlar ham tashrifning maqsadi – Boltiqboʻyi mamlakatlariga nisbatan «Rossiyaning ehtimoliy tahdidlari» ekanini taxmin qilishga asos boʻladi.
Eron bilan muzokaralar
Ratkliffning eʼlon qilinmagan tashrifi sabablaridan biri sifatida Rossiyani AQSH-Eron muzokaralariga jalb qilishning ehtimoliy istagi ham tilga olinmoqda.
Bu haqda AQSH Milliy razvedkasi direktorining sobiq oʻrinbosari Bet Senner maʼlum qildi. Uning fikricha, gap Tehron bilan sulh tuzish va bu jarayonga qoʻshimcha ishtirokchilarni jalb qilish haqida ketgan boʻlishi mumkin.
Sennerning hisoblashicha, MRB direktori Kremlning Eronga koʻrsatayotgan yordami masalasini koʻtargan boʻlishi mumkin. Chunki shu kunlarda Vashington Tehron bilan savdo-sotiqni davom ettirayotgan mamlakatlarga qarshi «qaqshatqich sanksiyalar» kiritgan.
CNN telekanali ham Ratkliffning Moskvaga tashrifini – moliya vaziri Skott Bessent eʼlon qilgan Eronga qarshi «Iqtisodiy quvgʻindi» operatsiyasi bilan bogʻladi.
Mahbuslarni ozod qilish
Ratkliffning Moskvaga toʻsatdan tashrif buyurishining yana bir versiyasi - Rossiya va AQSH oʻrtasidagi navbatdagi mahbuslar almashinuvi boʻyicha muzokaralar boʻlishi mumkin.
Kreml, Moskva / Foto: AP
Masalan, Rossiya kuchishlatar tuzilmalariga yaqin boʻlgan kanallardan biri – Rossiya giyohvand moddalar kontrabandasi ishi boʻyicha jazo oʻtayotgan amerikalik Mark Fogelni pul yuvishda ayblanayotgan rossiyalik Aleksandr Vinnikka almashtirganiga eʼtibor qaratgan.
«Ostorojna Media» ozod etilishi mumkin boʻlgan mahbusning ismini ham aytdi: u 2026-yilda qurol saqlagani uchun besh yilga hukm qilingan amerikalik Charlz Zimmermandir.
Shu oyning boshida, 11-avgust kuni Rossiyada sudlangan amerikalik - almashuvsiz, «ezgu niyat belgisi» sifatida ozod qilingandi. U huquq-tartibot idoralari xodimlariga hujum qilgani uchun 10 yilga qamalgan sobiq dengiz piyodasi Robert Gilman edi.
