Putinga ogohlantiriş yoki Eron bilan muzokaralar: MRB rahbari nega Moskvaga keldi?
|17:52 / 27.08.202625 3727 min
Bir neça kun oldin AQŞ Markaziy razvedka boşqarmasi direktori Jon Ratkliff eʼlon qilinmagan taşrif bilan Moskvaga keldi. Kreml buni «maxsus xizmatlar tarmoğidagi aloqalar» bilan izohladi, Tramp esa Ukraina bilan muzokaralarga işora qildi.
25-avgust kuni Markaziy razvedka boşqarmasi (MRB – CIA) direktorining Ratkliffning Moskvaga uçib kelgani haqida bir vaqtning özida bir neçta Amerika naşrlari xabar bergandi. Bu haqda AQŞning özida rasmiy maʼlumot berilmagan. Biroq Flightradar24 maʼlumotlari Amerika harbiy samolyotining Moskvaning «Vnukovo» aeroportiga qöngani va u yerda qariyb töqqiz soat bölganini qayd etdi.
Bu Amerika razvedkasi rahbarining sönggi beş yilda Rossiya poytaxtiga maʼlum bölgan ilk taşrifidir. Bunga qadar 2021-yil noyabrida – Rossiya Ukrainaga keng kölamli bosqinni boşlaşidan taxminan uç oy oldin MRBning öşa paytdagi rahbari Vilyam Berns Putin bilan uçraşgandi.
BBC naşri uşbu taşrif maqsadlari haqida «Vaşingtonning ogohlantirişdan tortib, Rossiyani Eron bilan muzokaralarga jalb qilişgaça» bölgan farazlarni jamladi.
Financial Times va Axios naşrlarining maʼlumotlariga köra, amerikaliklar MRB delegatsiyasining Moskvaga safari haqida Kiyevni oldindan ogohlantirgan. Şu bois Ukrainadan 24-avgustdan 26-avgustgaça Moskva, Peterburg va Rossiyaning şimoliy hududlariga hujumlarni töxtatib turişni söragan.
Kremlning talqini
26-avgust kuni tongda Rossiya prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov Amerika razvedkasi rahbari Moskvaga uçib kelganini tasdiqladi. Peskovning maʼlum qilişiça, Ratkliff Rossiyaga «maxsus xizmatlar örtasidagi aloqalar» uçun taşrif buyurgan.
Şuningdek, Peskov Ratkliff Putin bilan uçraşmaganini aytdi. U taşrifning boşqa tafsilotlarini keltirmadi.
Sergey Narişkin / Foto: Reuters
Rossiya Taşqi razvedka xizmati rahbari Sergey Narişkin esa hafta boşida Moskvada MRB direktori Jon Ratkliff bilan «işçi darajadagi uçraşuv» ötkazganini
«razvedka xizmatlari vakolatiga kiruvçi oçiqlanmagan va nozik masalalar»
ni muhokama qilgan. Şuningdek, Narişkin amerikalik hamkasbi bilan uçraşganida heç qanday ğayrioddiy narsa yöqligini taʼkidladi.
Bir kun avval – Amerika maxsus samolyotining Moskva ekani aniqlanganida Kreml vakili bu taşrif haqida maʼlumotga ega emasligini aytgandi.
Trampning tuşuntirişlari
MRB direktorining Moskvaga taşrifini çorşanba kuni AQŞ prezidenti Donald Tramp ham tasdiqladi. Bu haqda u Glenn Bekning tok-şousida aytib ötdi.
«Turli xil miş-mişlar yuribdi – Putin NATOning qatʼiyatini sinab körmoqçiligidan tortib, Angliyaga zarba bermoqçiligigaça. Biz ularga Eron sanksiyalariga jiddiy yondaşayotganimiz haqida xabar bermoqçi bölganimizni ham aytişmoqda. MRB rahbari yarim tunda ruslar bilan uçraşiş uçun nega uçib ketayotganini tuşuntirib bera olasizmi?» deb söradi Glenn Bek.
«Bularning heç biri emas. Bu öziga xos qisman odatiy jarayon. Odamlarning hafsalasini pir qilayotganimdan afsusdaman. Biz Ukrainadagi uruş tugaşini xohlaymiz. Agar men prezident bölganimda bu uruş heç qaçon boşlanmas edi», deb javob berdi Tramp.
Söngra Tramp qöşimça qildi: «Jon Ratkliff – ajoyib inson. Biz bu uruş tugaşi uçun barça saʼy-harakatlarni amalga oşiryapmiz».
Eskalatsiyani jilovlaş
Taşrif haqida ğarb naşrlari ilgari surilayotgan asosiy versiya – bu Vaşington tomonidan «eskalatsiya ustidan nazorat» örnatişga urinişdir.
«Jon Ratkliff köp sayohat qilmaydi. U Tramp uni istalgan vaqtda çaqirib olişi mumkin bölgan Oq uyga yaqinroq bölişni afzal köradi. Demak, bu safar ança muhim ahamiyatga ega bölgan», deydi The Economist'ning Vaşingtondagi byurosi rahbari Şaşank Joşi.
Tramp va Ratklif / Foto: Reuters
«Agar faraz qiladigan bölsam, menimça gap katta ehtimol bilan eskalatsiyani boşqariş va Rossiyaning u yoki bu harakatlari, jumladan, NATOga nisbatan mumkin bölgan niyatlari haqidagi razvedka maʼlumotlaridan xavotir haqida bormoqda», deb taʼkidladi jurnalist.
U Germaniya aeroportlarida portlovçi modda ortilgan, Rossiyaniki deb taxmin qilinayotgan dronlar bilan boğliq sönggi hodisalarni eslatib ötdi. Şu munosabat bilan Ratkliff oldida rossiyalik hamkasblariga «tiyib turuvçi signal» yetkaziş vazifasi turgan bölişi mumkin, deb hisoblaydi Joşi.
Ratkliff Putinga «ogohlantiriş» yetkaziş uçun kelgani haqidagi versiyani Wall Street Journal ham ilgari surdi. Naşr maʼlumotlariga köra, AQŞ – Rossiya safarbarlikka tayyorgarlikning dastlabki bosqiçlarida ekani, şuningdek, alyansga aʼzo davlatlardan biriga qarşi provokatsiya uyuştirmoqçi ekani haqida razvedka maʼlumotlarini olgan.
Şuningdek, gazeta AQŞ Milliy razvedkasi direktorining sobiq örinbosari Bet Sennerning sözlaridan iqtibos keltiradi: «Ehtimol, maqsad – «Biz nimani niyat qilganingizni bilamiz, yaxşisi bunday qilmang», deb aytiş bölgandir».
AQŞ harbiy xavo kuçlarining Boeing C-17 Globemaster III samolyoti
Tahlilçilarga köra, Ratkliff samolyotining Rigada töxtaşi va keyin Moskvaga Latviya poytaxti orqali uçgani alohida ahamiyatli. Yaʼni şu holatlar ham taşrifning maqsadi – Boltiqböyi mamlakatlariga nisbatan «Rossiyaning ehtimoliy tahdidlari» ekanini taxmin qilişga asos böladi.
Eron bilan muzokaralar
Ratkliffning eʼlon qilinmagan taşrifi sabablaridan biri sifatida Rossiyani AQŞ-Eron muzokaralariga jalb qilişning ehtimoliy istagi ham tilga olinmoqda.
Bu haqda AQŞ Milliy razvedkasi direktorining sobiq örinbosari Bet Senner maʼlum qildi. Uning fikriça, gap Tehron bilan sulh tuziş va bu jarayonga qöşimça iştirokçilarni jalb qiliş haqida ketgan bölişi mumkin.
Sennerning hisoblaşiça, MRB direktori Kremlning Eronga körsatayotgan yordami masalasini kötargan bölişi mumkin. Çunki şu kunlarda Vaşington Tehron bilan savdo-sotiqni davom ettirayotgan mamlakatlarga qarşi «qaqşatqiç sanksiyalar» kiritgan.
CNN telekanali ham Ratkliffning Moskvaga taşrifini – moliya vaziri Skott Bessent eʼlon qilgan Eronga qarşi «Iqtisodiy quvğindi» operatsiyasi bilan boğladi.
Mahbuslarni ozod qiliş
Ratkliffning Moskvaga tösatdan taşrif buyurişining yana bir versiyasi - Rossiya va AQŞ örtasidagi navbatdagi mahbuslar almaşinuvi böyiça muzokaralar bölişi mumkin.
Kreml, Moskva / Foto: AP
Masalan, Rossiya kuçişlatar tuzilmalariga yaqin bölgan kanallardan biri – Rossiya giyohvand moddalar kontrabandasi işi böyiça jazo ötayotgan amerikalik Mark Fogelni pul yuvişda ayblanayotgan rossiyalik Aleksandr Vinnikka almaştirganiga eʼtibor qaratgan.
«Ostorojna Media» ozod etilişi mumkin bölgan mahbusning ismini ham aytdi: u 2026-yilda qurol saqlagani uçun beş yilga hukm qilingan amerikalik Çarlz Zimmermandir.
Şu oyning boşida, 11-avgust kuni Rossiyada sudlangan amerikalik - almaşuvsiz, «ezgu niyat belgisi» sifatida ozod qilingandi. U huquq-tartibot idoralari xodimlariga hujum qilgani uçun 10 yilga qamalgan sobiq dengiz piyodasi Robert Gilman edi.
