NASA bu qarorni joriy haftada oʻtkazilgan ichki yigʻilishda maʼlum qilgan. «Artemida» dasturi rahbari Jeremi Parsonsning koʻrsatmasiga muvofiq, agentlik Axiom Space kompaniyasi bilan birgalikda rejalashtirilayotgan Oy skafandrining soddalashtirilgan variantini ishlab chiqadi. Yangi versiya Sortie Suit deb nomlangan.
Sortie Suit dastlabki pilotli Oy missiyalarida qoʻllanishi rejalashtirilmoqda. Astronavtlarni Oy yuzasiga tushirish uchun SpaceX va Blue Origin kompaniyalari ishlab chiqayotgan qoʻnish apparatlaridan foydalanish koʻzda tutilgan.
Yangi yondashuvning asosiy maqsadlaridan biri skafandr vaznini kamaytirish, uning konstruksiyasini soddalashtirish hamda skafandr bilan Oyga qoʻnish moduli oʻrtasidagi texnik interfeyslarni osonlashtirishdan iborat.
NASA rahbari Jared Ayzekman 2025-yil dekabrida agentlikka kelganidan keyin uning jamoasi dastlabki jadvaldan ancha ortda qolgan «Artemida» dasturini qayta koʻrib chiqishga kirishgan. Oʻsha paytda NASA insonlarni Oyga kamida 2030-yilgacha qaytara olmasligi ehtimoli kuchaygan edi. Bu esa Xitoyning amerikaliklardan oldin Oyga inson tushirishi mumkinligi haqidagi xavotirlarni kuchaytirgan.
Shundan soʻng Ayzekman «Artemida»ni belgilangan muddatlarga qaytarish yoʻllarini izlay boshladi. Kongress koʻmagida dasturda bir qator jiddiy oʻzgarishlar amalga oshirildi. Jumladan, Space Launch System raketasini ishlab chiqarish jarayonini soddalashtirish, Oy orbitasidagi Gateway stansiyasidan voz kechish va shu orqali qoʻnish apparatlariga tushadigan yukni kamaytirish boʻyicha qarorlar qabul qilingan.
NASA, shuningdek, SpaceX va Blue Origin bilan hamkorlikni kuchaytirib, ular ishlab chiqayotgan Oy qoʻnish apparatlariga qanday yordam koʻrsatish mumkinligini oʻrganmoqda.
Skafandr nima uchun muammoga aylandi?
NASA taxminan toʻrt yil avval yangi avlod skafandrlarini ishlab chiqish boʻyicha Axiom Space va Collins Aerospace kompaniyalari bilan shartnoma tuzgan edi. Biroq 2024-yilda Collins Aerospace dasturdan chiqib ketdi. Kompaniya ish jadvalidan ortda qolgan va moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelgan boʻlishi mumkin. Natijada Axiom Space NASA uchun Oy yuzasida ishlashga moʻljallangan skafandrlarni yetkazib beruvchi yagona kompaniya boʻlib qoldi.
Axiom Space loyiha ustida ishlashni davom ettirmoqda, ammo soha manbalari skafandrni ishlab chiqish surʼatlari boʻyicha xavotir bildirgan.
NASA Aerokosmik xavfsizlik boʻyicha maslahat guruhi aʼzosi, sobiq astronavt Charli Prekurning aytishicha, agentlik rahbariyati grafik va skafandr xususiyatlari bilan bogʻliq muammolarni hal qilish uchun Axiom Space vakillari bilan haftasiga olti kun uchrashmoqda. Koʻp hollarda bu muzokaralar yuzma-yuz oʻtkazilmoqda.
