Yangi kelişuv Grenlandiyadagi vaziyatni qanday özgartiradi?
Yangi şartnomani AQŞ prezidenti Donald Tramp, Daniya boş vaziri Mette Frederiksen va Grenlandiya boş vaziri Yens-Frederik Nilsen imzoladi. BBC naşri voqea tafsilotlarini keltirdi.
«Bu munosabatlarimizdagi muhim bosqiç» - dedi Daniya boş vaziri. Yangi şartnomani 1951-yilgi kelişuv bilan soliştirar ekan, Frederiksen bu «keng qamrovliroq va yaxşiroq bitim» ekanligini taʼkidladi. «Abadiy bölişi mumkin bölgan şartnoma» dedi.
Grenlandiya boş vaziri Yens-Frederik Nilsen kelişuvni uçala tomon uçun ham manfaatli deb atadi. «Sizning xavfsizligingiz - bizning xavfsizligimiz, bizning xavfsizligimiz - sizning xavfsizligingiz» - dedi u.
Şartnomada nimalar bor?
Yangi kelişuv orolda AQŞ tomonidan ikkita harbiy baza oçişni nazarda tutadi, dedi Donald Tramp Nyu-Yorkda BMT Boş Assambleyasi yiğilişida.
«Biz zudlik bilan tegişli joylarda yirik harbiy iştirokni yoyiş jarayonini boşlaymiz. Biz ikkita juda muhim harbiy baza quramiz» - dedi Tramp.
Şartnoma matnida Narsarsuakdagi (u yerda Sovuq uruş davrida baza bölgan) va Mesters-Vigdagi (hozir uni Daniyaning mintaqada it qöşilgan çanalarda patrullik qiladigan Sirius elita bölinmasi işlatadi) bazalar tilga olinadi. Bundan taşqari, AQŞ zarurat tuğilganda boşqa harbiy bazalarni ham oçiş huquqiga ega.
Şartnoma, şuningdek, Amerika samolyotlari, kemalari va dronlari uçun erkin harakatlanişni nazarda tutadi. Bitimda AQŞ va Daniyaning Grenlandiya hududida josuslikning oldini oliş böyiça birgalikdagi faoliyati ham qayd etilgan.
NATO aʼzosi bölmagan heç bir davlat Grenlandiyada harbiy iştirokka ega bölişi mumkin emas - agar barça tomonlar bunga rozi bölmasa. Bundan taşqari, Yevropa Ittifoqi yoki NATO aʼzosi bölmagan va NATO hamkorlari bölmagan mamlakatlar yoki investorlar mintaqada nazorat, sezilarli taʼsir yoki ommaviy bölmagan maʼlumotlarga kiriş huquqiga ega bölmasligi kerak.
