Oʻzbekistonda Ozon uchun yangi bosqich: Ozon MDH rahbari yangi fulfilment markazi, eksport va viloyatlarda sotuvchilar sonining ortishi haqida
|18:0098411 min
Reklama
Soʻnggi yillarda Oʻzbekistonda elektron savdolar iqtisodiyotning rivojlanayotgan segmentidan isteʼmol bozorining sezilarli qismiga oʻtdi. Xususan, e-commerce hajmi 2020-yildagi 1 trln soʻmdan 2025-yilda 22,6 trln soʻmga oshdi.
Foto: OzonFoto: Ozon
Mahalliy biznes uchun marketpleysning roli qanday oʻzgarayotgani hamda platforma rivojining navbatdagi bosqichi nafaqat savdo hajmlarining, balki infratuzilmaning ham rivojlanishi bilan bogʻliqligi haqida Ozon MDH rahbari Natalya Boyer soʻzlab beradi.
Bir necha yil ichida Oʻzbekistonda elektron tijorat bozori qanday oʻzgardi?
Oʻzgarishlar koʻlamini raqamlarga qarab baholash osonroq. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, hozirda sektorning yillik oʻsishi oʻrtacha 30–50 foizni tashkil etadi. Shu bilan birga, elektron tijoratning umumiy chakana savdo hajmidagi ulushi besh yil ichida 0,5 foizdan 4,6 foizgacha oshdi. Biroq bozor salohiyati hali toʻliq ishga solingan emas: davlat rejalariga koʻra, mamlakatdagi e-commerce hajmini 2030-yilgacha 22,6 trln soʻmdan 30 trln soʻmgacha yetkazish koʻzda tutilgan.
Elektron tijoratning faol rivojlanayotganini xaridorlarning oʻzi ham tasdiqlaydi: Ozon tomonidan 2025-yilda oʻtkazilgan soʻrovnoma natijalariga koʻra, oʻzbekistonliklarning qariyb 40 foizi, ayniqsa yoshlar orasida, allaqachon onlayn va oflayn xaridlarni uygʻunlikda amalga oshirmoqdalar. 17 foiz xaridorlar esa maqsadli ravishda xaridlar uchun asosan marketpleyslarni tanlaydi.
Biz 2025-yilda Ozonʼning Oʻzbekistondagi aylanmasi 2024-yilga nisbatan qariyb toʻrt baravar oshganini, faol xaridorlar soni esa deyarli 3,5 baravarga koʻpayganini koʻrib turibmiz.
Maʼlumotlar shuni koʻrsatadiki, tobora koʻproq odamlar xaridlarni yangi formatda amalga oshirmoqda, onlayn kanallar esa biznesni kengaytirish uchun asosiy usullardan biriga aylanmoqda. Oʻz navbatida, aynan marketpleys tadbirkorlarga oʻz biznes faoliyatlarining geografiyasini tezda kengaytirish va yangi bozorda oʻz oʻrnini egallash imkonini beradi.
Oʻzbekistonda kichik va oʻrta biznes qanday natijalarga erishmoqda?
Kichik va oʻrta biznes uchun elektron tijoratni rivojlantirish, avvalo, butun infratuzilmani darhol mustaqil ravishda yaratmasdan, yangi savdo kanaliga chiqish imkoniyatidir. Tadbirkor oʻz internet-doʻkoni yoki savdo nuqtalari tarmogʻini yaratishdan boshlashi shart emas. U mahsulotini tayyor platformaga joylashtirib, xaridorlarning unga munosabatini sinab koʻrishi mumkin. Agar mahsulotga talab yuqori boʻlsa, assortiment va hajmni oshirish mumkin, bunda biznes modelining oʻzini oʻzgartirishga hojat qolmaydi.
Internetda ilgari hech qachon ishlamagan odam ham Ozonʼda savdo qilishni boshlashi mumkin. Buning uchun uchta qadam kifoya: sotuvchi kabinetini yaratish, mahsulot suratlari va tavsifini yuklash, ish modelini tanlash. Samarali savdo koʻnikmalarini esa Ozon bilimlar bazasi, tahliliy maʼlumotlar va boshqa vositalar yordamida oʻzlashtirish mumkin.
Mavzuga oid
Ozonʼning Oʻzbekistondagi asosiy maqsadlaridan biri - bu koʻproq tadbirkorlarga elektron tijoratga ilk qadamni qoʻyishga, keyin esa mazkur muvaffaqiyatli tajribani kengaytirishga yordam berish. 2026-yilning birinchi yarmida platformadagi oʻzbekistonlik sotuvchilar soni yildan yilga 58 foizga oshdi. Bu shunchaki quruq raqamlar emas - har birining ortida platformani sinab koʻrgan va unda faoliyat yuritish uchun qolgan tadbirkor turibdi. Shu bilan birga, ularning Ozonʼda sotayotgan tovarlari aylanmasi 53 foizga, sotilgan tovarlar soni esa 167 foizga oshdi. Oddiy qilib aytganda: sotuvchilar soni koʻpaydi va ularning har biri oʻrtacha hisobda bir yil avvalgidan koʻproq tovar sotmoqda. Asosiy natija ham shunda - shunchaki onlayn tijoratni boshlash emas, balki daromadni oshirish.
Ozon qanday qilib Oʻzbekistonning turli viloyatlaridagi tadbirkorlarga mamlakat ichida savdoni rivojlantirishda yordam beradi?
Biz Oʻzbekistonni kuchli ishlab chiqarish va tadbirkorlik salohiyatiga ega bozor sifatida koʻramiz. Shu sababli biz uchun bu yerda alohida xizmatlarni emas, balki biznesga mamlakatning turli hududlarida oʻsishga yordam beradigan toʻlaqonli raqamli platformani rivojlantirish muhim.
Sotuvchi tushunishi kerak boʻlgan asosiy jihat: Toshkentga koʻchib oʻtish yoki shahar markazida doʻkon ochish shart emas. Siz oʻzingiz yashab turgan qishloq, tuman yoki shahardan turib Ozon.uz orqali savdo qilishingiz mumkin - asosiysi, odamlarga kerak boʻlgan mahsulot boʻlsa bas. Hozirda platformamizda Oʻzbekistonning 12 viloyatidan sotuvchilar faoliyat yuritmoqda va ularning orasida nafaqat yirik shaharlar, balki kichik manzillar ham yetarli.
Platformada savdoni boshlash uchun yirik shaharda boʻlishingiz shart emas - asosiysi xaridorlarga kerak tovar va oʻz biznesingizni rivojlantirish istagi. Qolgan masalalarda marketpleys yordam beradi: uzluksiz texnik qoʻllab-quvvatlash, reklama va targʻibot vositalari hamda shaxsiy kabinetdagi tahliliy maʼlumotlarni taqdim etadi. Agar biror narsa tushunarsiz boʻlsa - istalgan vaqtda qoʻllab-quvvatlash xizmatiga yozib, yordam olishingiz mumkin.
Nima uchun Ozonʼning Oʻzbekistondagi rivojlanishida oʻz fulfillment markazining ishga tushirilishi - bu muhim bosqich?
Fulfillment markaz - sotuvchilarning mahsulotlari saqlanadigan katta ombor. Avval sotuvchi binoni oʻzi izlashi, tartibni nazorat qilishi, buyurtmalarni qadoqlashi va joʻnatishi kerak edi. Endi bularning barchasini Ozonʼga topshirish mumkin.
Nima uchun bu sotuvchi ham, xaridor uchun ham muhim? Chunki yetkazib berish tezlashadi. Joʻnatma qanchalik tez yetib borsa, xaridorning sizdan yana xarid qilish ehtimoli shunchalik yuqori boʻladi.
Platformamizdagi ishlash modellari oʻrtasidagi farq nimada? FBO (Fulfillment-by-Ozon) modelida mahsulot allaqachon Ozon omborida saqlanadi.
Aytgancha, bizda savdo uchun komissiya 3 foizdan boshlanadi, omborimizdagi fulfillment xizmati esa kelasi yilning 1-sentabriga qadar bepul.
FBC (Fulfillment-by-Celler) modelida mahsulot sotuvchida saqlanadi: xaridor buyurtma beradi - sotuvchi uni yigʻadi, qadoqlaydi, Ozon qabul qilish punktiga olib boradi va shundan keyingina Ozon yetkazib berishni boshlaydi. Sotuvchining omboridan Ozonʼgacha boʻlgan ushbu qoʻshimcha bosqich vaqt jihatidan farqni yuzaga keltiradi. FBO’da esa bunday bosqich yoʻq: Ozon mahsulotni toʻgʻridan-toʻgʻri oʻz omboridan joʻnatadi.
Biroq bu modellardan biri ikkinchisidan yaxshiroq degani emas. Masalan, saqlash jarayonini oʻzingiz nazorat qilmoqchi boʻlsangiz - mahsulot qimmatbaho yoki oson shikastlanadigan boʻlsa - siz uchun FBC qulayroq. Asosiysi, modellarni birlashtirish mumkin. Tez sotiladigan mahsulotlar uchun FBO modelini tanlansa, yetkazib berish tezroq boʻladi. Yangi chiqqan yoki qimmatbaho mahsulotlarni esa FBC modelida qoldirib, xavfni kamaytirish mumkin. Qaysi model aynan sizning biznesingiz uchun qulayligini oʻzingiz hal qila olasiz.
Toshkentdagi yangi fulfilment markazimiz 7 000 kv mdan ortiq maydonni egallaydi, 500 mingdan ortiq mahsulotni sigʻdira oladi va boshlanishida sutkasiga 10 mingtagacha buyurtmani qayta ishlash imkoniyatiga ega. Sotuvchi uchun bu, avvalo, oʻz ombor infratuzilmasini izlash zaruratidan xalos boʻlish, xaridor uchun esa buyurtmalarni maksimal tez qabul qilib olish degani.
Ozonʼning Toshkentdagi yangi ombori fotosurati
Siz modellarni birlashtirish mumkinligini aytib oʻtdingiz. Umuman olganda, sotuvchilar uchun nimalar oʻzgardi? Aytishlaricha, mahalliy biznes uchun butun iqtisodiy model - shartnoma, hisob-kitoblar, toʻlovlar - sezilarli darajada soddalashtirilgan. Aynan nimalar oʻzgardi?
Ha, ehtimol, bu soʻnggi vaqtdagi eng muhim oʻzgarishlar toʻplami boʻlsa kerak. Biz oʻzbekistonlik sotuvchilar uchun mahalliy oferta shartlarini ishga tushirdik. Endi mamlakatdagi tadbirkorlari shartnomani Rossiyadagi yuridik shaxs bilan emas, balki kompaniyaning Oʻzbekistondagi yuridik shaxsi bilan tuzishlari mumkin. Amalda bu nimani oʻzgartiradi? Sotuvchilar uchun barcha tariflar 2 barobar kamaytirildi. Barcha hisob-kitoblar soʻmda amalga oshiriladi. Sotuvchi narxlar, balans va tahlillarni - barchasini milliy valyutada koʻra oladi.
Eng muhimi - pul masalasi. Ishlab topilgan mablagʻlarni Oʻzbekistondagi istalgan bankdagi hisoblariga chiqarish mumkin. Tovar sotilgandan soʻng har uch kunda soʻmda toʻlov amalga oshiriladi - mablagʻlarni yechib olish uchun qoʻshimcha haq olinmaydi. Muntazam savdo amalga oshirilganda esa toʻlovlar dam olish va bayram kunlaridan tashqari har kuni amalga oshiriladi.
Biz bularni marketpleysda ishlash mahalliy biznes uchun yanada foydali va tushunarli boʻlishi uchun amalga oshirdik. Yaʼni oʻzbekistonlik sotuvchi uni «begona» xizmat emas, balki uning qoidalari asosida ishlaydigan platforma kabi his qilishi uchun.
Oʻzbekistondagi biznes tashqi bozorda qanday imkoniyatlarga ega?
Biz eksportni Oʻzbekistonda oʻz mahsulotiga talabga ega, endigi navbatda biznesini kengaytirmoqchi boʻlgan tadbirkorlar uchun qoʻshimcha imkoniyat sifatida koʻramiz. Nazarimizda respublikada Ozonʼni rivojlantirish, avvalo, ichki bozorni rivojlantirish bilan bogʻliq boʻlsa-da, shu bilan birga, mahalliy tadbirkorlarga Rossiyadagi xaridorlar bilan ishlash imkoniyatini ham taqdim etamiz.
Oʻzbekiston mahsulotlari bu yoʻnalishda rivojlanish uchun yaxshi asosga ega. Rossiyalik xaridorlarni mamlakatda ishlab chiqariladigan toʻqimachilik mahsulotlari, uy-roʻzgʻor buyumlari, ziravorlar, idish-tovoqlar va boshqa toifadagi mahsulotlar qiziqtiradi. Biz xorijdagi xaridor Oʻzbekistonda ishlab chiqarilgan mahsulotlarni oson topa olishini istaymiz, shu sababli yaqin vaqt ichida «Oʻzbekistonda ishlab chiqarilgan» boʻlimini ishga tushirishni rejalashtirmoqdamiz.
Tadbirkor uchun xorijda, xususan Rossiyada savdo qilish imkoniyati - u yerda butun savdo infratuzilmasini mustaqil ravishda yaratmasdan turib, millionlab xaridorlar auditoriyasiga chiqishni anglatadi. Bugungi kunda Ozonʼda 69,2 mln faol xaridor bor - bu bir yil avvalgidan 14 foizga koʻproq. Faqat 2026-yilning birinchi yarmida platformadagi buyurtmalar soni yildan yilga 78 foizga oshdi.
Joʻnatmalarni saralash / transchegaraviy joʻnatmalar bilan ishlash jarayoni fotosurati
Shu bilan birga, taʼlim va hamkorlik loyihalari ham rivojlanmoqda. Masalan, 2026-yil iyun oyida biz «Oʻzeltexsanoat» elektrotexnika sanoati korxonalari uyushmasi bilan hamkorlik toʻgʻrisidagi memorandumni imzoladik. Uning maqsadi - oʻzbekistonlik elektrotexnika va maishiy texnika ishlab chiqaruvchilariga mahsulotlarini Oʻzbekiston va Rossiyada yanada samarali sotishga yordam berish.
Natijada marketpleys tadbirkorlar uchun shunchaki mahsulot joylashtiriladigan platforma emas, balki bosqichma-bosqich kengayish vositasiga aylanib boradi: avval mamlakat ichida, keyin esa eksport bozorida.
Marketpleys jamoasi mamlakatda elektron tijoratning kelajagini qanday tasavvur qiladi?
Biz Oʻzbekistonda elektron tijorat bundan keyin ham oʻsadi, onlayn xaridlar esa odamlar uchun bozorga borish kabi odatiy holga aylanadi, deb hisoblaymiz. Marketpleyslar bu jarayonda shunchaki platforma emas, balki rivojlanish drayverlari: ular oʻsish tezligini belgilaydi va infratuzilmani yaratadi.
Ozon Oʻzbekiston Respublikasida allaqachon - 2023-yilda savdolarni ishga tushirishdan tortib, oʻz logistika infratuzilmasini yaratish va oʻzbekistonlik sotuvchilar uchun jarayonlarni toʻliq mahalliylashtirishgacha boʻlgan - ulkan yoʻlni bosib oʻtdi
Biz hammasi oson boʻladi, deb aytmaymiz. Onlayn savdo koʻpchilik uchun yangi yoʻnalish. Oʻrganish, sinab koʻrish va xato qilish kerak boʻladi. Ammo biz sotuvchi bu yoʻlni yolgʻiz bosib oʻtishini istamaymiz. Biz har bir bosqichda uning yonida boʻlishni xohlaymiz. Bizning vazifamiz ham shundan iborat.
