Sarmoya bozorida jiddiy oʻzgarishlar kutilmoqda

Bu borada yaqinda xalqaro moliya institutlari ekspertlari ishtirokida nufuzli xalqaro davra suhbati ham oʻtkazildi va unda bildirilgan qimmatli takliflar loyihani takomillashtirishda alohida inobatga olindi.

Xoʻsh, yangi qonun qabul qilinishi bilan kapital bozorida qanday aniq oʻzgarishlarni koʻrishimiz mumkin?

Kapital bozorini tartibga solishning yangi huquqiy asoslari, eng avvalo, tadbirkorlik subyektlari uchun qoʻshimcha va keng moliyaviy imkoniyatlarni taqdim etadi. Bundan tashqari, mahalliy ishlab chiqaruvchilarimiz uchun xalqaro moliya bozorlariga chiqish hamda uzoq muddatli mablagʻlarni jalb etishga keng yoʻl ochiladi.

Oddiy va tushunarli qilib aytganda kapital bozori qoʻshimcha mablagʻga ehtiyoj sezayotgan kompaniyalar bilan oʻz erkin mablagʻlarini manfaatli investitsiya qilishni istagan investorlarni toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlaydigan koʻprikdir. Bunda korxona faqatgina bank krediti bilan cheklanib qolmay, balki oʻz aksiya va obligatsiyalarini chiqarish (emissiya qilish) orqali ham zarur mablagʻni jalb qilishi mumkin boʻladi. Investor esa ushbu zamonaviy moliyaviy instrumentlarni sotib olib, muayyan kompaniya yoki istiqbolli loyihani moliyalashtirishda bevosita ishtirok etadi.

Shu jihatdan olganda, kapital bozorining rivojlanishi biznes uchun moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiya qilishga, investorlar uchun esa mutlaqo yangi va manfaatli investitsiya imkoniyatlarini yaratishga xizmat qiladi.

Kapital bozorining yangi moliyaviy vositalari haqida qisqacha toʻxtalsangiz:

Qonun loyihasining eng muhim va diqqatga sazovor jihatlaridan biri - kapital bozoridagi moliyaviy instrumentlar turini kengaytirishdir. Jumladan, loyihada dyerivativlar, sukuk islomiy obligatsiyalari, qoplangan obligatsiyalar; sekyuritizatsiya qilingan obligatsiyalar hamda barqaror rivojlanish obligatsiyalari (“yashil” va ijtimoiy obligatsiyalar)ni joriy etish boʻyicha aniq huquqiy normalar keltirilgan:

Ushbu instrumentlarning amaliyotga joriy etilishi, birinchi navbatda, investorlar uchun moliyaviy manbalar tanlovini sezilarli darajada kengaytiradi. Shuningdek, turli darajadagi risk va daromadlilik xususiyatiga ega vositalarning paydo boʻlishi investitsiya portfelini samarali diversifikatsiya qilish imkoniyatini oshiradi. Misol uchun, barqaror rivojlanish obligatsiyalari bevosita ekologik va ijtimoiy muhim ahamiyatga ega loyihalarni moliyalashtirishga xizmat qiladi. Sukuk esa islomiy moliya tamoyillariga asoslangan investitsiya vositalarini milliy kapital bozoriga olib kirish va yangi investorlar qatlamini jalb qilish imkonini beradi.

Moliyaviy instrumentlar soni koʻpayishi bilan biznes subyektlarining huquqiy va moliyaviy imkoniyatlari toʻliq taʼminlanib qoladimi?

Yoʻq, albatta. Kapital bozorida muvaffaqiyatning bosh omili - bu eng avvalo ishonchni taʼminlashdir. Shu bois, Xalq vakillari qonun loyihasini ikkinchi oʻqishga tayyorlash jarayonida investorlar huquqlarini ishonchli himoya qilish, bozorda yuqori shaffoflikni taʼminlash va nazorat mexanizmlarini puxta takomillashtirish masalalariga alohida eʼtibor qaratmoqdalar.

Loyihada kapital bozorini tartibga soluvchi vakolatli organning huquq va vakolatlarini Xalqaro qimmatli qogʻozlar komissiyalari tashkiloti (IOSCO) talablari va standartlari asosida takomillashtirish nazarda tutilgan. Shuningdek, kapital bozori instrumentlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish, professional faoliyatni litsenziyalash, moliyaviy sanksiyalarni qoʻllash; tartibga solishning «regulyator qumdoni» rejimini joriy etish kabi muhim mexanizmlar belgilanmoqda:

Bundan tashqari, reyting agentliklari, boshqaruvchi kompaniyalar, investitsiya faoliyatini amalga oshiruvchi fondlar va kastodianlarni kapital bozorida litsenziyalanadigan yoki tegishli ruxsatnoma asosida amalga oshiriladigan faoliyat turlari qatoriga kiritish taklif etilmoqda. Bu esa bozorda ishtirok etayotgan barcha professional tuzilmalarning huquqiy maqomi, vakolatlari va majburiyatlarini aniq va mustahkam belgilab beradi.

Shu bilan birga, investorlar va professional ishtirokchilarning qonuniy huquq hamda manfaatlarini himoya qilish maqsadida oʻzini oʻzi tartibga soluvchi tashkilotlar va obligatsiya egalari vakili institutini joriy etish taklif qilinmoqda.

Umuman olganda, gap shunchaki bitta qonunni qabul qilishda emas, balki juda keng va strategik masala haqida ketmoqda. Davlatimiz rahbari tomonidan belgilab berilgan asosiy vazifa - kapital bozorini milliy iqtisodiyotga uzoq muddatli va barqaror resurslarni jalb qilishning eng samarali va jozibador mexanizmiga aylantirishdan iborat. Yangi qonun esa ana shu strategik maqsadni roʻyobga chiqarish uchun zarur boʻlgan mustahkam huquqiy poydevorni yaratishga xizmat qilishi kerak.

Darhaqiqat, kapital bozori qanchalik ochiq, shaffof, adolatli va ishonchli boʻlsa, unga mahalliy hamda xorijiy investorlarning, shuningdek mablagʻ jalb qilishdan manfaatdor boʻlgan biznes vakillarining qiziqishi ham shunchalik yuqori boʻladi.

Shu maʼnoda, Qonunchilik palatasida ushbu qonun loyihasini ikkinchi oʻqishga tayyorlash jarayoni shunchaki oddiy tahrir va texnik tuzatishlar bilan cheklanib qolmayapti. Har bir norma va modda ortida bozor ishtirokchisi, investor va tadbirkor uchun qanday real huquqiy va iqtisodiy sharoit yaratilishi masalasi turmoqda.