Olimlar nima uchun taqdirlandi?
Stenford universiteti vakili Robert Holl va Kolumbiya universiteti vakili Maykl Vudford iqtisodiy siyosatni yanada samarali olib borishga xizmat qiladigan makroiqtisodiy modellarni ishlab chiqdi.
Ularning tadqiqotlari alohida uy xoʻjaliklari hamda kompaniyalar qabul qiladigan qarorlarning butun iqtisodiyotga qanday taʼsir koʻrsatishini tushuntirib beradi. Aholi va biznesning kelajakni qanday baholashi ham muhim ahamiyatga ega: masalan, ular hukumat va Markaziy bankning kutilayotgan qarorlaridan kelib chiqib oʻz rejalarini oʻzgartiradimi yoki yoʻqmi.
Ushbu modellar hukumatga iqtisodiyotni barqarorlashtirish uchun eng maqbul choralarni tanlashda yordam beradi. Inqiroz va pasayish davrida foiz stavkalarini pasaytirish hamda byudjet xarajatlarini oshirish ishbilarmonlik faolligini qoʻllab-quvvatlashi mumkin. Iqtisodiyot haddan tashqari «qizib ketgan» paytda esa koʻriladigan choralar ortiqcha talab va inflyatsiyani jilovlashga qaratiladi.
Ushbu tadqiqotlar nima uchun muhim?
1970-yillarda anʼanaviy iqtisodiy modellar jiddiy muammolarga duch keldi: mamlakatlar past iqtisodiy oʻsish, yuqori ishsizlik va yuqori inflyatsiya davrini boshdan kechirdi. Iqtisodiy barqarorlashtirishga nisbatan avvalgi yondashuvlar har doim ham kutilgan natijani beravermasligi ayon boʻldi.
Holl va Vudford modellarni mikroiqtisodiy asoslarga tayangan holda - alohida shaxslar hamda kompaniyalar isteʼmol, jamgʻarish va narx belgilash boʻyicha qay tarzda qaror qabul qilishini hisobga olgan holda qurishni taklif etdi.
Bunday yondashuv iqtisodiy siyosatning nazariy bazasini takomillashtirishga zamin yaratdi. Olimlarning ilmiy ishlanmalari hukumatlar va markaziy banklarga iqtisodiy larzalar, jumladan, energetika inqirozlari hamda isteʼmol talabining keskin oʻzgarishlariga munosib javob qaytarishda yordam beradigan modellarni yaratishda keng qoʻllanilmoqda.
