Ularning kashfiyotlari dori vositalarini ishlab chiqarish uchun reaksiyalarni loyihalaydigan kimyogarlar uchun hal qiluvchi ahamiyat kasb etgan.
Mukofot 12 mln shved kronasi miqdorida boʻlib, ikki laureat oʻrtasida teng taqsimlanadi.
Nobel qoʻmitasi oʻz bayonotida Kagan va Soaining ilm-fanga qoʻshgan hissasini quyidagicha tasvirlaydi:
Hayot kimyosi kimyogarlar “gomoxiral” deb ataydigan xususiyatga ega. Bu atama yunon tilidagi “bir xil” va “qoʻl” soʻzlaridan kelib chiqqan. Qoʻllar singari, barcha aminokislotalarning bir-birini koʻzguda aks ettiruvchi ikki xil shakli mavjud, ammo hujayralarimizdagi oqsillar tarkibida ulardan faqat bittasi uchraydi. Ikkinchi shakl tabiatda juda kam uchraydi.
Koʻp yillar davomida kimyogarlar gomoxirallik qanday paydo boʻlishi mumkinligi haqida bosh qotirdilar. Ular ikki xil koʻzgu shaklidagi molekulani hosil qilishi mumkin boʻlgan kimyoviy reaksiyalar bilan tajriba oʻtkaza boshlaganlarida, probirkalarda doimo har ikki shakl teng miqdorda hosil boʻlar edi. Biroq kimyogarlar bu ikki koʻzgu shaklidan faqat bittasini olishga intilishdi. Chunki tirik organizmlar bilan taʼsirlashadigan molekulalar, masalan, dori vositalari yaratilishida, koʻzgu shakllaridan faqat bittasi kerakli taʼsirni koʻrsatadi.
2026-yilgi kimyo boʻyicha Nobel mukofoti kimyogarlarga gomoxirallikka olib keladigan kimyoviy reaksiyalarni boshqarish imkonini bergan kashfiyotlarni eʼtirof etadi.
“Anri Kagan va Kenso Soai bir asrdan ortiq vaqtdan beri mavjud boʻlgan kimyoviy sirga – gomoxirallik qanday qilib oʻz-oʻzidan paydo boʻlishi mumkinligiga yechim topishdi. Ular ishlab chiqqan kimyoviy reaksiyalar kishini hayratga soladi”, – deydi Kimyo boʻyicha Nobel qoʻmitasi raisi Xayner Linke.
Anri Kagan 1986-yilda kimyoviy reaksiyalarni boshqarishning yangi usulini kashf etganida birinchi hal qiluvchi qadamni tashladi. Bu unga ilgari mumkin deb hisoblanganidan ham koʻproq miqdorda koʻzgu shakllaridan birining hosil boʻlishiga erishish imkonini berdi.
Kenso Soai esa keyingi qadamni tashladi. 1995-yilda chop etilgan muhim maqolada u ilk bor gomoxirallikka olib kelishi mumkin boʻlgan kimyoviy reaksiyani qanday ishlab chiqqanini tasvirladi. 2003-yilda u nihoyat bu maqsadiga erishdi. Soai ikki ehtimoliy koʻzgu shaklidan faqat bittasi hosil boʻladigan reaksiyani namoyish qildi. Hayotning oʻzi bundan mustasno, unga qadar hech kim bunday natijaga erisha olmagan edi.
