«Endi erning xotinini kaltaklaşi – jinoyat» - zöravonlarni xavotirga solayotgan qonun

Barnogul Sanaqulova, iqtisodçi:

— Oilaviy zöravonlikda murojaat qilgan şaxs baribir öşa uyda yaşab qolaveradi, ya’ni tazyiq ostida böladi bu degani. Çunki bizda reabilitatsiya markazlari yöq. Bunday markazlar bor deb bong uriladi, lekin aslida biz istayotgan holatda emas ular. Şu nuqtayi nazardan, yaraştiriş masalasi «lazeyka» sifatida qolaveradi. Ayni şu tomonlar bölgani uçun ham biz öşa yaraştiriş bandini olib taşlaşni söragan edik. Endi esa bunday holatlar örganiladi, qurbonlar olib çiqiladi, faollar töxtamaydi.

Afsuski, asrlar davomida ayol kişini xörlaş, uriş, sökiş, kamsitişni qadriyat darajasiga çiqarganmiz. Urmasa erkak emas, degan tuşunça singdirilgan. «Er bölgandan keyin uradi-da», deb, erning urişi me’yoriy holat deb qabul qilingan. Şu sababdan ham qonunga e’tirozlar bölişi tabiiy edi, hayron qolganim yöq. Asosiysi, biz bu masalalarni gapira boşladik.

Hozir auditoriyasi keng bloger, ijtimoiy faollarga köp narsa boğliq. Agar ular qonunni notöğri talqin qilsa, zöravonlarning yonini olayotgan böladi. Şu muammo yeçilişini istaşsa, töğri talqin qilişlari kerak. Lekin ba’zi kuzatuvçilari köp blogerlarning xotinimni endi urolmas ekanman, degan postlari xafa qildi meni. Endi qolgani vijdoniga havola, ertaga öşalarning opa-singlisi, qizi bunday zöravonlik qurboni bölmaydi deb heç kim kafolatlay olmaydi.

Hali qiliş kerak bölgan işlar köp. Tarğibot-taşviqot, qonunning töğri talqini, işlatiş imkoniyati darajalari, qayerga murojaat qilişi, ariza va ilovalar tarkibi va şu kabi narsalarni odamlarga tuşuntiriş kerak. Hali qonun işlaşi uçun huquqiy ongni şakllantirişimiz, qörquvni yengişlariga yordam berişimiz zarur. Har beşinçi ayol va har öninçi bola zöravonlik qurboni bölayotganini hisobga olsak, ijtimoiy faollar tarğibot va yoritiş masalalarini olib borişi kerak böladi.

Şu örinda bu narsalarga e’tibor qaratgan, qonun qabul qilinişi uçun jon kuydirgan ijtimoiy faol xotin-qizlarga minnatdorlik bildiraman».

Jinsiy zöravonlik qilganlar muddatining oxirigaça «ötiradi»

Dilfuza Qurolova:

— Ayolga berilgan himoya orderi avtomatik tarzda uning voyaga yetmagan bolalariga ham taalluqli bölişini taklif qilgandik. Hozirça bergan takliflarimizning uçdan ikki qismi kirdi, keyinçalik qolganlari inobatga olinadi degan umiddamiz. Oilaviy zöravonlik jinoiy javobgarlikka tortiladigan 5-davlatmiz MDH içida.

Keyin, ta’qib qiliş, kuzatib yuriş kabi holatlar uçun ham ma’muriy javobgarlik kiritildi. Yana bir holat: şilqimlik qiliş, şahvoniy gaplar aytiş kabi holatlar uçun ham alohida javobgarlik belgilandi. Bunday holatlar doimiy bölsa, ruhiy bosimga ham aylanib ketişi mumkin.

Nazarda tutilgan qonunda faqat ma’muriy va jinoiy javobgarlikka tortiş masalasi emas, öz-özidan profilaktik xususiyat ham mavjud. Odamlarga mumkin emasligi, javobgarlik bor ekani singişi kerak. Masalan, bizdagi hayvonlarga nisbatan böladigan jinoyatlarda tayinli jazo bölmagani uçun ham profilaktika yöq.

Yangi qonunda tamomlanmagan jinsiy zöravonlik ham amalga oşirilgan jinoyat bilan bir xil malakalanişi közda tutilgan. Bundan taşqari, jinsiy zöravonlikka berilgan jazo töliq ötaladi, afv etiş, şartli ozodlikka çiqariş bölmaydi endi.

Tuhmat uçun ham katta jazo bor

Barnogul Sanaqulova:

— Bir narsani tan oliş kerak: ba’zi bir ayollar şahvoniy şilqimlikdan qasd oliş maqsadida ham foydalanişi mumkin. Bu böyiça işlaşimiz kerak. Va şunday jarayonda işni olib borayotgan tergovçilarga, sudyalarga köp narsa boğliq. Qonunning taşviqoti töğri olib borilişi, tuhmat uçun ham katta jazo bor ekani aytilişi lozim. Moddalar şunçaki quruq gap bilan işlamaydi, albatta. Dalillar, isbotlar kerak. Şuning uçun ham erkaklar ham, ayollar ham yuzaki qaramasligi lozim bu qonunga. Jamiyatda notöğri talqin bölib qolmasligi kerak.

·       Suhbatni batafsil video holida tomoşa qiling.

Gulmira Toşniyozova suhbatlaşdi.