Ямандаги ҳусийчиларнинг давомли ҳужумларидан кейин душанба куни Саудия Арабистони ҳукумати Ар-Риёддаги халқаро аэропорт фаолиятидаги танаффусни узайтирди.
Фото: Saudi Press AgencyФото: Saudi Press Agency
Ўтган ҳафтада мазкур аэропортга берилган зарбалар оқибатида камида 18 киши ҳалок бўлган, шундан 13 та ўлим ҳолати шанба кунги зарбадан кейин қайд этилган – бу мамлакатда сўнгги ўн йилдан ортиқ вақт давомидаги энг ажалвор ҳужум бўлди. Юзлаб кишилар жароҳат олган. Саудия Арабистони расмийлари ҳусийчиларга қаттиқ жавоб қайтарилишини ваъда қилмоқда.
Душанба куни Саудия Арабистони фуқаролик авиацияси бош бошқармаси «қирол Холид номидаги халқаро аэропорт фаолиятидаги танаффус узайтирилгани»ни эълон қилди, аммо гап қандай муддат ҳақида кетаётганига аниқлик киритилмади.
Форс кўрфази мамлакатларига парвозларни амалга оширувчи авиакомпаниялардан биридаги манбанинг сўзларига кўра, душанба куни Саудия Арабистони авиация маъмуриятидан олинган хабарномаларда аэропорт фаолияти камида иш ҳафтаси охиригача тўхтатилиши билдирилган.
Ар-Риёд метрополитенининг юқори мартабали расмийси ҳам AFP мухбирига ҳукумат аэропортга хизмат қилувчи учта станцияда поездлар ҳаракатини тўхтатганини айтган.
Саудия Арабистони энергетика вазири Эрон томонидан қўллаб-қувватланаётган ҳусийчиларнинг аэропортлар ва нефт-газ соҳаси объектларига бўлаётган ҳужумларига «жиддий» жавоб қайтарилишини ваъда қилган.
«Сўнгги ҳафталардаги воқеалар жиддий тус олди. Бизнинг жавобимиз ҳам худди шундай жиддий бўлиши керак», – деди шаҳзода Абдул Азиз ибн Салмон Ар-Риёдда бошланган WPC Жаҳон энергетика конгрессидаги чиқишида.
Ҳусийчилар назоратидаги соғлиқни сақлаш вазирлиги якшанба куни Саудия Арабистонининг Яман пойтахти Санодаги турар жойлар бўйлаб йўллаган авиазарбаси оқибатида ёш бола ҳалок бўлиб, яна олти киши жароҳат олганини хабар қилган.
Саудия Арабистонидаги коалиция Яманнинг Қизил денгизи соҳиллари ва бошқа ҳудудлари бўйлаб ҳусийчиларга қарши юриш қилаётган ҳукумат кучларини ҳаводан қўллаб-қувватламоқда.
Саудия Арабистони позицияси
AFP via Getty Images
Саудия Арабистони энергетика вазири, шаҳзода Абдул Азиз ўз мамлакати бу синовларни ортда қолдиришини ваъда қилди
Мавзуга оид
WPC жаҳон энергетика конгресси якшанба куни сўнгги бир ҳафта ичида тўрт марта ҳужумга учраган Ар-Риёд аэропортидан тахминан 10 км масофадаги конгресс-марказда очилди.
Саудия расмийларига кўра, шу кунларда мамлакат шимоли-шарқидаги Даммам шаҳрида жойлашган қирол Фаҳд номидаги халқаро аэропортга ҳам ҳужум қилинган.
Бир неча соат ўтиб Ямандаги саудияликлар бошчилигидаги коалиция кучлари ҳусийчилар томонидан Саудия Арабистони жануби-ғарбидаги Ҳамис-Мушайт шаҳри йўналишида учирилган дрон ва ракетани тўхтатиб қолгани хабар қилинди.
Душанба куни Ар-Риёдда WPC конгресси очилишида нутқ сўзлаган шаҳзода Абдул Азиз ҳужумларга қарамай, маросимда иштирок этаётган меҳмонларга, энергетика компаниялари раҳбарлари ҳамда ҳукумат вакилларига миннатдорчилик билдирди.
«Маълумингизки, мамлакатимиз хавфсиз ва биз сизнинг муҳофазангиз учун барча чораларни кўрамиз», – деган у.
Шу билан бирга, вазир «энергетика хавфсизлиги табиий кафолатланмагани»ни таъкидлаган.
«Сўнгги воқеалар инфратузилмаларимиз, институтларимиз, халқимиз ва қийинчиликларга қарши тура олиш қобилиятимиз учун синов бўлмоқда», – дея тан олади у.
«Биз, саудияликлар – қўрқмас, жангари ва қатъиятли халқмиз, – деди у. – Биз бутун дунёга бошимизга қандай синовлар келишидан қатъи назар, уларни енгиб ўта олишимизни исботлаймиз».
Ҳусийчилар тўхтамоқчи эмас
AFP via Getty Images
Эрон томонидан қўллаб-қувватланаётган ҳусийчилар ўз ҳарбий салоҳиятини ошириб, Яқин Шарқни беқарорлаштирувчи жиддий кучга айланмоқда.
Ҳали ҳусийчилар томонидан Саудия шаҳзодасининг баёнотлари юзасидан муносабат билдирилмади.
Аммо якшанба куни кечқурун ҳусийчиларнинг ҳарбий вакили Яҳё Сариа видеомурожаат орқали гуруҳ кучлари Ар-Риёд ва Даммамдаги аэропортларга, шунингдек, Саудия Арабистонининг Шарқий вилоятидаги иккита нефт-газ объектига ракета зарбалари йўллаганини тасдиқлади. Унинг сўзларига кўра, бу Саудия Арабистонининг сўнгги 24 соат ичида Яман бўйлаб йўллаган 124 бор авиазарбасига жавоб бўлган.
Сариа яна бир бор авиакомпаниялар ва йўловчиларни Саудия аэропортлари ва мамлакат ҳаво ҳудудидан фойдаланиш билан боғлиқ хавфлар ҳақида огоҳлантирган. Унинг сўзларига кўра, мусулмонлар учун муқаддас бўлган Макка ва Мадина шаҳарларига парвозлар бундан мустасно.
У ҳусийчилар кучлари «Саудия Арабистони ҳудудининг ичкарисида „блокадага қарши блокада“ ва „эскалацияга қарши эскалация“ тамойили асосида ҳаракат қилиб, тажовуз тўхтамагунча ва Яманнинг азиз халқига қарши қамал бекор қилинмагунича саудиялик душманларнинг қўшимча кучларига зарба беришда давом этиши»ни ваъда қилган.
Ар-Риёддаги аэропортга шанба куни қилинган ҳужум халқаро ҳамжамият томонидан қаттиқ қораланмоқда.
БМТ бош котиби Антониу Гутерриш рўй берган воқеадан «чуқур ларзага тушгани»ни айтган ва тинч аҳолига ҳамда фуқаролик инфратузилмаларига ҳужум қилиш халқаро ҳуқуқни бузиш эканидан огоҳлантирган.
АҚШ президенти Доналд Трамп Саудия Арабистонининг ҳусийчиларга қарши зарбаларига Қўшма Штатлар ҳам қўшилиши мумкинлиги юзасида «қарор қабул қилиши»ни айтган. ОАВ маълумотига кўра, АҚШ ҳарбийлари аллақачон Саудия Арабистони бошчилигидаги коалицияга разведка маълумотларини тақдим этмоқда ва зарбалар учун нишонларни танлашда ёрдам бермоқда.
Ҳусийчилар агар Ямандаги урушга аралашадиган бўлса, Қўшма Штатлар ҳам тезкор ва оғриқли жавоб қабул қилиб олишини билдирган.
АҚШнинг Ар-Риёддаги элчихонаси ўз ходимларига махсус рухсатномасиз Саудия Арабистони аэропортларидан фойдаланмаслик бўйича кўрсатма берган.
Ҳусийчиларга қурол-яроғ етказиб бериши ва уларнинг жангчиларини ҳарбий тайёргарликдан ўтказгани айтиладиган Эрон (Теҳрондагилар бу айбловларни бир неча бор рад этган) можаро кескинлашувидан «чуқур хавотирда» эканини маълум қилди ва вазиятни ҳал қилиш учун «мулоқот ва ҳамкорлик» йўлини танлашга чақирди.
Ямандаги можаро моҳияти
Яман учун вайронгарчиликлар келтирган фуқаролик уруши 2014 йилда, ҳусийчилар пойтахт Санони ҳукумат кучларидан тортиб олганидан кейин бошланган. 2015 йилда Саудия Арабистони қонуний ҳукуматни ҳокимиятга қайтариш мақсадида араб давлатлари бошчилигида коалиция тузиб, вазиятга аралашганидан кейин можаро янада кучайган.
Сўнгги тўрт йил мобайнида норасмий сулҳ амал қилди ва вазият нисбатан тинч эди, аммо шу йил ёзида, ҳусийчилар Саудия Арабистонини денгиз орқали қамал қилишни бошлаб, Саудия аэропортлари, нефт объектлари ҳамда Қизил денгиздаги танкерларга ракета зарбалари беришни бошлагач, ушбу мўрт сулҳ бузилди.
Ҳусийчилар бу орқали Саудия Арабистонининг Яман ҳудудидаги портлар ва аэропортларни блокада қилиши, шунингдек, Сано аэропортига уюштирилган ҳаво ҳужумига жавоб бераётганини таъкидлаган. Шу билан бирга, Ямандаги расмий ҳукумат Эроннинг тегишли рухсатномага эга бўлмаган самолёти қўнишига тўсқинлик қилиш мақсадида бу зарбани айнан ўзи амалга оширганини маълум қилган.
Сентябр ойи бошида эса ҳусийчилар кутилмаганда Яманнинг жануби-ғарбида, Қизил денгиз соҳиллари бўйлаб ҳужумга ўтди ва ҳукумат кучларини Қизил денгизнинг жанубий чеккасидаги Боб-ал-Мандаб бўғозини назорат қилиш имконини берувчи ҳудудлардан сиқиб чиқарди.
Гуруҳ вакиллари ушбу бўғоз орқали кемалар қатновига таҳдид қилмаслигини маълум қилган, аммо Саудия Арабистонига тегишли кемалар бўйлаб зарбалар беришда давом этган.
Шунга қарамай, бўғоз атрофидаги ҳудудлар эгаллаб олиниши жаҳон бозорида нефт нархи кескин ошишига сабаб бўлди. АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши уруши Форс кўрфазидаги Ҳўрмуз бўғози амалда ёпилишига олиб келганидан сўнг, Саудия Арабистони нефт экспорти учун Қизил денгиздан фойдалана бошлаганди.
Ўтган ҳафта Яман ҳукумати ҳусийчилар эгаллаб турган барча ҳудудларни ўз назоратига олиш мақсадида янги ҳужум бошлаганини эълон қилди.
