Тарихий ғалаба. Жавоҳир Синдоров Номзодлар турнири ғолиби!

Яққол устунлик

Ўзбекистонлик шахматчи Жавоҳир Синдоров Кипрда бўлиб ўтаётган 2026 йилги Номзодлар турнирида муддатидан олдин ғолиб бўлди.

Дунёнинг саккиз нафар кучли шахматчилари иштирок этаётган турнир давомида ўзбекистонлик 20 ёшли шахматчи биринчи ўриндан пастга тушмади. У биринчи даврада россиялик Андрей Есипенко, ҳиндистонлик Рамешбабу Прагнанадҳа, америкалик Фабиано Каруана ва Ҳикару Накамура ҳамда хитойлик Вей И устидан қозонилган ғалабалардан кейин турнирнинг яққол фаворитига айланганди.

Эътиборли томони, у аксарият партияларда рақибларининг юришларини олдиндан топиш орқали вақт борасида катта устунликка эришди ва уларни эндшпилда иложсиз ҳолатда қолдираверди.

Иккинчи даврада у азалий рақиби ҳисобланган Рамешбабуни яна бир бор мағлуб этди ва шундан кейин унинг чемпионлигига деярли ҳеч кимда шубҳа қолмади.

Ўзбекистонлик шахматчи турнир жадвалида рақибларидан ўзиб кетганидан кейин таваккалчиликдан тийилиб, асосий эътиборини натижага қарата бошлади ва керакли дуранглар орқали масофани ушлаб турди.

13-тур арафасида эса унда муддатидан олдин чемпионликни расмийлаштириш имконияти юзага келди. У бу вақтга келиб 12 имкониятдан 9 очко жамғарган ва иккинчи ўриндаги Аниш Гиридан икки очкога олдинда эди. Ўзаро баҳсда дуранг ҳам чемпионлик учун кифоя қиларди.

Синдоров қора доналарда ўйнаганига қарамай, қарийб тўрт соатга чўзилган партияда ишончли ҳимояланди. Аксар сипоҳлар алмашиб юборилганидан сўнг ўйин техник жиҳатдан мураккаб бўлган рухлар иштирокидаги эндшпилга ўтди ва якунда Гирида дурангга рози бўлишдан бошқа чора қолмади.

Синдоров эса ғалабага тенг дурангдан кейин чемпионликни муддатидан олдин расмийлаштирди. Энди сўнгги тур натижаларидан қатъи назар ҳеч ким унга етиб ололмайди.

Рекордлар

10-турда Рамешбабу устидан қозонилган ғалаба Синдоров учун турнирдаги 6-ғалаба бўлди ва бу икки даврали турнирнинг замонавий формати учун рекорд натижага айланди.

Бунга қадар турнир тарихида ҳеч бир шахматчи 6 ғалабага эришмаганди.

Аввалроқ Магнус Карлсен, Ян Непомняший ва Фабиано Каруана каби бошқа номдор гроссмейстерлар бир турнирда кўпи билан 5 та партияда ғалаба қозонганди. Синдоров эса бу натижани 10-турга келибоқ янгилашга муваффақ бўлди.

Шунингдек, 13 тур давомида 6 ғалаба ва 7 дуранг қайд этган Синдоров ҳозирча 9,5 очко жамғарди. У бу орқали 2022 йилда 14 имкониятдан 9,5 очко жамғарган россиялик Ян Непомняшийнинг очколар бўйича рекордини такрорлади.

Лекин Синдоров учун турнир ҳали якунланмади. Бугун у хитойлик Вей И билан ўйинда дуранг қайд этса ҳам, 14 имкониятдан 10 очко жамғарган ҳолда турнирнинг мутлақ рекордини ўрнатади.

Бундан ташқари, турнирдаги натижалари эвазига Синдоров жаҳон рейтингида 11-ўриндан бешинчи ўрингача кўтарилди ва ўзбекистонлик бошқа бир шахматчи Нодирбек Абдусатторовдан кейинги ўринга жойлашди. Энди жаҳоннинг энг кучли беш шахматчисидан икки нафари Ўзбекистон вакиллари бўлиб турибди.

Ўзбекистон шахматида янги саҳифа

Айтиш мумкинки, Жавоҳир Синдоров Ўзбекистон шахмати тарихида янги саҳифа очди. 2025 йилда 19 ёшида Жаҳон кубогининг энг ёш соҳиби бўлган шахматчи энди Номзодлар турнирида ғолиб чиққан илк ўзбекистонликка айланди.

Бунгача фақат Рустам Қосимжонов 2004 йилда FIDE версияси бўйича жаҳон чемпиони унвонига эга бўлганди, аммо саралаш формати ўша пайтда бошқача бўлган.

Кипрдаги турнир эски гвардия учун ўзини кўрсатишнинг сўнгги имконияти сифатида қаралган эди. Бироқ америкалик Фабиано Каруана ва Ҳикару Накамура жиддий қаршилик кўрсата олмади. Бу эса дунё шахмат элитасида ёш авлоднинг ҳукмронлиги бошланганини яна бир бор исботлади.

Энди ўзбекистонлик ёш гроссмейстер Жаҳон тожи учун кечадиган баҳсда амалдаги жаҳон чемпиони, ўз тенгдоши бўлган Доммаражу Гукеш билан куч синашиш ҳуқуқини қўлга киритди. Бу баҳс 2026 йил охирида ўтказилиши режалаштирилган. Чемпионлик баҳси санаси ва жойи FIDE томонидан кейинроқ эълон қилинади.

Мукофот пуллари

29 март куни бошланган Номзодлар турнирининг соврин жамғармаси 700 минг еврони ташкил этади.

Синдоровга биринчи ўрин учун 70 минг евро миқдорида мукофот пули кафолатланган. Шунингдек, барча шахматчиларга қўлга киритилган ҳар ярим очко учун 5000 евродан берилиши кўзда тутилган. Синдоров эса ҳозиргача тўпланган очколари орқали яна 95 минг евро ишлаб топган.

Яъни у ҳозирнинг ўзида камида 165 минг еврони нақд қилиб қўйишга улгурди. Турнир ҳали тугамагани ҳисобга олинса, бу рақам ўзгариши мумкин.

Юқорида айтилганидек, Жавоҳир Синдоров ушбу турнидаги ғолиблик орқали 2026 йил сўнгида Жаҳон тожи учун Доммаражу Гукешга қарши баҳсда қатнашиш имконига эга бўлди. Мазкур баҳсдаги натижа қандай бўлишидан қатъи назар шахматчилар кафолатланган катта мукофот пулига эга бўлади. Хусусан, амалдаги чемпион Доммаражу Гукеш ўтган сафар чемпионлик учун 1 млн 350 минг доллар олганди. Унга ютқазган Дин Лирен эса 1 млн 150 минг доллар билан мукофотланганди.

Бу эса Жавоҳир Синдоров аллақачон доллларда миллионлик маррадан ўтиб бўлганини англатади.

Қайд этиш керакки, Жавоҳир ва Гукеш бунгача классик партияда уч марта тўқнаш келишган. Шундан иккитасида Синдоров ғалаба қозонган, биттасида эса дуранг қайд этилган. Гукешнинг ҳозирги спорт формасидан келиб чиқилса, ўзбекистонлик шахматчида яна бир ғалаба учун имконият юқори.