28-29 июнь кунлари Европа Иттифоқига аъзо мамлакат раҳбарларининг саммити бўлиб ўтади. Унда Буюк Британиянинг Европа Иттифоқи сафларидан чиқиши билан боғлиқ масала муҳокама қилинади. Европа Иттифоқи тузилмаларининг раҳбарлари Буюк Британияда бўлиб ўтган референдумда мамлакатнинг Европа Иттифоқи сафларидан чиқиши борасида қабул қилинган қарордан афсусда эканини айтишмоқда. Эндиликда Европа раҳбарлари Буюк Британия билан алоқалар қай йўсинда йўлга қуйилиши борасида ўйлашлари керак бўлади.
Кузатувчиларнинг фикрича, аввалига Брюсселда референдум натижалари шундай якунланишига ҳеч ким ишонмаган эди. Чунки Буюк Британиянинг Европа Иттифоқига аъзолиги сақланиб қолиши учун ўтказилган ташвиқот ишларига катта куч ташланган эди. Европа Иттифоқига аъзо мамлакатларнинг раҳбарлари билан Буюк Британия бош вазири Дэвид Кэмерон ўтказган музокораларида улар референдум натижалари қандай бўлишидан қатьий назар уни қўллаб-қувватлашларини айтишган. Бунинг учун Дэвид Кэмерон уларга миннадорчилик билдирди. Жума куни Британия бош вазири Европа Кенгаши президенти Дональд Туск, Еврокомиссия раиси Жан-Клод Юнкер, Германия канцлери Ангела Меркель, Франция президенти Франсуа Олланд, Италия бош вазири Маттео Ренци, Ирландия бош вазири Энда Кенни ва Нидерландия бош вазири Марк Рютте билан телефон орқали суҳбатлашди. Уларнинг ҳаммаси бундан кейин ҳам Буюк Британияни қўллаб-қувватлашларини билдиришган.
Шу билан бирга Европа Иттифоқи тузилмаларининг раҳбарлари британияликларнинг қарорини хурмат қилишларини таъкидлашмоқда. Улар “эндиликда Европа Иттифоқи Буюк Британия билан алоқалари қандай бўлиши керак?” деган масалани муҳокама қилишмоқда. Еврокомиссия раҳбари Жан-Клод Юнкер, Европа Кенгаши раиси Дональд Туск, Европарламент спикери Мартин Шульц ва Европа Иттифоқига раислик қилаётган Нидерландия бош вазири Марк Рютте қўшма баёнот қабул қилдилар. Унда Буюк Британиянинг Европа Иттифоқи сафларидан чиқиши билан боғлиқ жараён чўзилиб кетмаслиги айтилади.
Европа Иттифоқи сафларидан чиққанига қарамай Буюк Британия жахондаги етакчи кучлардлан бири бўлиб қолаверади. Бу хақда Буюк Британиянинг БМТдаги доимий вакили Мэттью Райкрофт баёнот берди. Унинг айтишича, мамлакатни Европа Иттифоқи сафларидан чиқиш жараёнлари икки йил давом этиши мумкин. Шу давр мабойнида Буюк Британия Европа Иттифоқининг тўлақонли аъзоси бўлиб қолверади.
Айни дамда “Иттифоқ сафларидан чиқиши борасида Лондон қачон расман мурожаат қилади?”, деган савол ўртага ташланмоқда. Таҳлилчилар бу жараён имкон қадар тезроқ бошланиб, тезроқ якунланиши лозимлигини таъкидлашади. Музокоралар чўзилиб кетгудек бўлса, у ҳолда Европадаги сиёсий ва молиявий барқарорликка зиён етиши мумкин экан.
Буюк Британия ва Европа Иттифоқи ўртасидаги муносабатлар хуқуқий ва савдо-сотиқ нуқтаи назаридан ўзгармайди. Лиссабон Битимининг 50 моддаси Музокоралар жараёни тугагунга қадар амалда бўлади. Эслатиб ўтамиз, Битимнинг 50 моддасига кўра Буюк Британия Европа Иттифоқи сафларидан чиқиши борасида расман ариза бериши керак. Ариза берилгандан кейин музокоралар жараёни икки йил давом этади. Айни шу муддат тугаганидан кейингина Буюк Британия Европа Иттифоқидан расман чиққан бўлади. Бироқ икки йилдан кейин муддат яна узайтирилиши мумкин. Ҳозирча Лондон Европа Иттифоқига ариза билан расман мурожаат қилмади. Қачон ариза бериши ҳам номаълум. Шу сабабли ҳам Буюк Британия Европа Иттифоқининг аъзоси сифатида ўз зиммасига олган мажбуриятларни бажариб турибди. Шуни таъкидлаб ўтиш керакки, 50 моддага биноан Европа Иттифиқини тарк этган мамлакат маълум муддат ўтгач, яна қайтадан аъзо бўлиб кириш учун ариза бериши мумкин.
