Ўзбекнинг қадрияти, унинг асрлар оша авлодларга ўтиб келаётган урф-одатларию, анъаналарини бутун дунё эътироф этяпти. Аммо айрим замонавий ёшларимиз эса бу нарсага эскилик сарқити сифатида қарамоқда. Аниқроқ айтадиган бўлсак, йигит ва қиз ўртасидаги муносабат масаласига.
Биз ўзимиздан олдинги журналистлар, маърифатпарвар инсонлар, зиёлилар томонидан қаламга олинган сўзларни такрорламоқчи эмасмиз. Зеро кўча-куйда, хиёбонларда ва бошқа хилват масканларда йигит ва қиз ўртасида аланга олган севгининг амалда нималар қилаётганини ўз кўзимиз билан реал ҳаётда ёки интернет орқали кўриб турибмиз. Кўраяпмизу, аммо бепарво бўляпмиз, бепарво бўлмай булар ҳақида сўз юритяпмизу, аммо сўзимизнинг қадри бўлмаяпти. Хўш, нега? Бугун ана шу ҳақида имкон қадар сўз юритишга аҳд қилдик.
Тасаввур қилинг, хиёбондан кетиб боряпсиз, ўриндиқда ўтирган икки “севишган” бир-бирига ёпишганича... хуллас шунақа манзара гувоҳига айландингиз. Нима қиласиз? Индамай ўтиб кетиш ҳолати 98 фоиз. 2 фоиз одам эса бундай ҳолатларда бошқа ердан юради. Хўш, нега? Чунки уларга гапирсангиз ортиқча асаббузарлик, ортиқча вақт кетади, деб ўйлаймиз ёки муаммо орттириб олишдан қўрқамиз. Куппа-кундузи бир-бирининг пинжига кириб кетмоқчи бўлганлар эса, гўё шармсизликни сиз қилаётгандек, ўзингизни ер билан битта қилиб ташлашади. Ана шуларни ўйлаб ёки юқоридаги 98 фоизлик гуруҳга ёки 2 фоизлик гуруҳга қўшиласиз. Аммо бу нотўғри. Айб иш қилаётган инсон минг бақир чақир қилган тақдирда ҳам, у ҳеч қачон қилаётган ўз айбини унутмайди ва ана шундай шаллақилик билан уни беркитмоқчи бўлади. Агар сиздаги қатъиятни кўрса, агар у жамиятдаги қатъиятни кўрса, ҳеч қачон кўча-куйда бу ишни амалга оширмайди.
Йигитларнинг ҳам бу борада ғурурларига чанг тушган. Йигит ва қизнинг одамлар олдида қучоқлашиб ёки бошқа иш қилиб ўтиришганини кўриб, индамай қўяверашди. Аммо шу индамасларнинг синглиси, опаси ёки қариндоши шу ишни қилса, тўполон кўтаришади. Нега, чунки танишда. Бу эса нотаниш. Бунақаси кетмайди. Жамият мустаҳкам бўладими унда? Менга нима, ўзим тинч бўлай, деган ақийда ўзбекларга хос эмас. Айниқа, ўзбек эркакларига.
Айрим қизларнинг эркаксифат бўлиб кетишаётгани, йигитларга ўхшаб “кўчани қизи” бўлиб олишиб, замонавий дунёнинг замонавий нағмаларига ўйнаётганлари ҳам кишини ташвишга солади. Гапириб кўрсангиз, кулгингизни қистатиб “демократия” дейишади. Ўзбекистон мадҳиясининг муаллифини билмайдиган бундай ёшлар “демократия” деганда ўзбеклар учун “миллий қадриятларга асосланган демократия” зарурлигини эмас, кўча-куйда истаган ишини бажариш мумкин, деган тушунчани англашади. Хўш, нима қилиш керак? Тарбиявий ишларни кучайтириш лозим.
