АҚШ президенти Дональд Трамп сайловолди кампанияси давомида АҚШни Транс-Тинч океани шериклиги келишувидан олиб чиқишга ваъда берганди ва у бу ваъдасини бажарди. Энди Трамп АҚШни иқлим бўйича Париж келишувидан олиб чиқишни режалаштирмоқда. Трампнинг бу қарори жаҳон иқтисодиётига қандай таъсир қилиши мумкин?
Жаҳон етакчилари АҚШ 2015 йилги Париж келишувидан чиқадиган бўлса ҳам келишувни қўллаб-қувватлашга тайёрланмоқдалар.
Брюсселдан тортиб Пекингача, барча жаҳон етакчилари АҚШсиз ҳам олға боришга тайёрликларини айтишмоқда, баъзи давлатлар эса келишув бандларини амалга оширишни тезлаштириш ҳақида гапирмоқдалар.
Ҳужжат лойиҳасига кўра, 2 июнда Брюсселдаги саммитда Европа Иттифоқи ва Хитой қазиб олинувчи ёнилғидан энергиянинг тикланувчи манбаларига ўтиш бўйича саъй-ҳаракатларни фаоллаштиришга чорловчи баёнотни имзоламоқчи.
Лойиҳада Европа Иттифоқи ва Хитой Париж келишувининг самарали амалга оширилиши тарафдори эканликларини таъкидлашлари ва барча томонларни уни қўллаб-қувватлашга чорлашлари айтилган.
Бундай бирдамлик келишувдан АҚШ чиқадиган бўлса, келишув барбод бўлишига йўл қўймаслик борасидаги қатъиятликни намойиш қилади.
Гап яна шундаки, 190 дан кўпроқ давлат томондан қўллаб-қувватланган келишув жуда қайишқоқ бўлиб, атроф-муҳитга зарарли чиқиндиларни чиқариш бўйича аниқ чоралар кўришга мажбур қилмайди, балки ҳукуматларга карбонат ангидрид ва бошқа иссиқхона газларининг чиқарилишини чеклаш бўйича режаларни тайёрлашни таклиф қилади.
Қайд қилиш жоизки, АҚШнинг келишувдан чиқиши АҚШ ҳамкорларининг унга нисбатан салбий муносабатини чуқурлаштириши мумкин.
АҚШ давлат департаментининг собиқ ҳуқуқшуноси, Париж келишуви бўйича етакчи америкалик музокарачилардан бири Сьюзан Бинязнинг айтишича, "бу ҳолат АҚШ нуқтаи назарини эътиборга олиш учун кўп иш қилган бу давлатларни ранжитиши мумкин".
Италияда ўтган "катта еттилик" саммитида жаҳон етакчилари Трампни келишувдан чиқиш ниятидан қайтаришга уриниб кўришди.
Трамп эса 31 майда твиттерда Париж келишуви бўйича қарорни бир неча кун ичида қабул қилишини маълум қилган.
Энг йирик ривожланаётган давлатлар АҚШ келишувдан чиқиши билан таҳдид қилаётганига қарамасдан, келишувни қўллаб-қувватламоқдалар. Жумладан, келишувни атроф-муҳитга иссиқҳона газларини чиқариш бўйича етакчи бўлиб қолаётган Хитой ҳам фаол қўллаб-қувватлаб келмоқда. Хитой шаҳарларида ҳавонинг ифлосланиши борган сари сиёсий муаммога айланиб бормоқда ва унга қарши курашиш учун Хитой ҳукумати қуёш ва шамол энергетикасини қўллашга ўтмоқда.
