7 апрель, якшанба куни Канаданинг иккинчи энг йирик шаҳри Монреалда «Давлатнинг дунёвийлиги тўғрисида»ги қонун лойиҳасига қарши тинч норозилик намойишлари бўлиб ўтди. Ушбу оммавий акция ҳужжат лойиҳаси эълон қилинганидан буён ўтказилган намойишларнинг энг йириги бўлди.
Ҳудудий жиҳатдан Канададаги энг йирик провинция ҳисобланувчи Квебекда 21-сонли қонун лойиҳаси (Bill 21) 28 мартда муҳокамага қўйилди ва у катта эҳтимол билан ёзгача тасдиқдан ўтиб, амал қила бошлаши кутилмоқда. Қонун белгиланган тоифадаги давлат хизматчиларига, жумладан мактаб ўқитувчиларига ҳам иш вақтида диний либосда бўлиш ва диний мансубликни билдирувчи атрибутлар тақишни тақиқлайди.
Кимга ва нимани ман этишмоқчи?
Квебек Иммиграция вазирлиги раҳбари, қонун лойиҳасининг асосий ташаббускорларидан бири Симон Жолин-Барреттнинг сўзларига кўра, агар қонун кучга кирса, диний атрибутларнинг барча турлари – мусулмон аёлларнинг ниқоб ва ҳижоблари, насронийлар учун хочлар, сикхларнинг дасторлари (салла) ва шу кабилар – уларнинг ўлчамидан қатъи назар, маълум тоифа вакиллари учун ман этилади. Унинг қўшимча қилишича, таклиф этилаётган чекловлар соч турмаклари ва татуировкаларга дахлдор эмас.
Фото: Jacques Boissinot/Canadian Press
Ҳужжатда тақиқ тегишли бўлган касб ходимларининг қуйидагича рўйхати келтирилган:
– қуролланган давлат хизматчиларининг барча тоифалари, хусусан полиция офицерлари, суд констебллари, тансоқчилар, қамоқхона соқчилари ва ёввойи табиат қўриқчилари;
– прокурорлар, ҳукумат юристлари ва судьялар;
– мактаб директорлари, уларнинг ўринбосарлари ва ўқитувчилар.
Нега мактаб раҳбарлари ва ўқитувчилар?
Рўйхатнинг сўнгги банди энг кўп эътирозларга сабаб бўлмоқда, минглаб намойишчилар ҳам айни шу банд туфайли кўчаларга чиқишган. Қонунда илгари сурилаётган тақиқлов тарафдорларининг фикрича, бу ерда гап эркаклар ва аёлларнинг тенг ҳуқуқлилиги устида кетяпти. Ғоя муаллифлари: «Барча динларда ҳам аёллар эркаклар билан тенг кўрилавермайди, ўқитувчи аёлда ана шундай диний мансубликни кўрган болалар эса гендер тенгсизлиги тушунчаси билан улғаядилар. Масалан, бола устозидаги ниқоб ёки ҳижобни аёлларнинг эркаклардан пастроқ даражада туришини англатувчи рамз сифатида қабул қилиши мумкин», деб ҳисоблашмоқда. Жумладан, Квебек бош вазири Франсуа Лего ҳам шундай фикрда:
