Қашқадарё олий ўқув юртларида қабул: Улкан навбатлар сабаби ДТМ серверидаги муаммо

Айни пайтда юртимиздаги барча олий ўқув юртларида абитуриентлардан тест синовларига ҳужжатларни қабул қилиш жараёни қизғин давом этмоқда. Kun.uz мухбири Қарши шаҳридаги олийгоҳларда қабул жараёни қай тарзда ташкил этилгани масаласи билан қизиқди.

Қарши давлат университетига ҳужжат топшираман, деган одам кўп. Биринчи навбатга касса олдида дуч келдик. Мактаб ва коллежларни аввалги йилларда битирганлар ярим минимал иш ҳақи тўлов қилиш учун кассага навбатда туришибди.

Қабул жараёни учун аудиториялар ажратилган. Талабалар ташқаридан ҳужжатни узатишмоқда. Қабул учун ажратилган аудиториялар деразалари ташқи томонида ёшларнинг кичик-кичик навбатлари ҳосил бўлган.

Қарши давлат университети қабул комиссияси масъул котиби Рашид Жумаевнинг айтишича, навбатлар ҳосил бўлишига 70дан зиёд оператор ишлаб турганига қарамасдан ДТМнинг қабул базаси тинимсиз «ташлаб юбораётгани» бош сабаб бўлмоқда. «База соатлаб ишламай қолмоқда. ДТМ серверидаги портларнинг етишмаслиги жойларда жуда катта муаммо келтириб чиқармоқда», дейишди улар. Маълум бўлишича, серверга бутун республика бўйлаб киритилаётган маълумотлар қаторлашиб, қайта ишлашга улгурмай қолинмоқда экан.

Кассалардаги навбатларни ҳам ҚаршиДУдаги мутасаддилар шунга боғлашди. «База ўз вақтида тайинли ишламаганидан сўнг квитанциялар чиқаришда ҳам муаммо кузатилади-да», дейишди улар.

Абитуриентларга қулайлик яратиш мақсадида университет ҳудудидаги сайёр кассалар шанба-якшанба кунлари ҳам фаолият кўрсатиб турибди. «Шанба куни 2193та ҳужжат рўйхатдан ўтказган эдик, якшанба куни бор-йўғи 256та ҳужжат қабул қилдик. Кўпчилик якшанба куни ҳам ишлаётганимизни билмаган», деди Р.Жумаев.

«Қабул тугашига бир ҳафтача вақт қолди. Содир бўлаётган техник носозликлар бизни жуда чўчитмоқда. Шунинг учун иш вақтини эрталаб соат 7:30дан кечки соат 20:00гача қилиб ўзгартирдик. Керак бўлса 22:00ларгача ишни узайтирамиз. Бирорта абитуриентнинг ҳужжатини рўйхатдан ўтказмасдан қайтариш ниятимиз йўқ», дейишди университет масъуллари.

«Нега абитуриентлар оператор ёнида эмас, ташқари деразадан ҳужжат узатишмоқда?» деган саволимизга қуйидагича жавоб олдик: «Сиз кўрган ҳолат эрталаб соат 8дан соат 12гача сервер ишламаганидан сўнг ичкарида одам тўпланиб кетгани туфайли мажбурий тарзда қўлланган чора. Бунгача ҳамма вақт абитуриентлар ичкарига кириб, оператор ёнида ўтириб, ҳужжатни қайддан ўтказишаётган эди».

Шунингдек, ТАТУнинг Қарши филиали, Муҳандислик иқтисодиёти институтининг айрим абитуриентлари ҳам қулай бўлгани учун ҚаршиДУда ҳужжат топшираётгани ҳам навбатларнинг кўпайишига сабаб бўлаётганини айтиб ўтишди.

ТАТУ Қарши филиалида ҳужжат топширувчи камлигигами, амалда ҳеч қандай навбатга кўз тушмади. Фақат абитуриентлардан бири қарийб 5 соатдан буён кутаётгани, орада уч соатча чироқ ўчгани, кейин компьютер рисоладагидек ишламаётганини билдирди.

ТАТУ Қарши филиали қабул комиссиясининг масъул котиби Шамил Рустамовнинг айтишича, кунига 70-80 нафаргача абитуриент ҳужжати қабул қилиб келинаётган экан. Душанба кундан ҳужжат топширганлар сони 300 нафарга етган.

Банкка тўлов ўтказиш билан боғлиқ айрим муаммолар банкнинг ўз тизими билан боғлиқлиги эътироф этилди. Шанба-якшанба кунлари кассалар фаолият кўрсатмаётгани боис, ўша кунлар фақат 2019 йилда битирганларнинг ҳужжатлари қабул қилинмоқда экан.

Абитуриентлар учун эълонлар доскаси, ота-оналарнинг кутиши ва ҳордиқ чиқариши учун шароитлар яратилган.

Қарши муҳандислик иқтисодиёт институти қабул комиссиясининг масъул котиби Муйсин Алиқулов шу кунгача қабулда бу қадар навбат кузатилмаганини айтиб, душанбадан бирдан одам кўпайганини лицейлар, коллежлар ва мактабларда аттестат ва дипломлар кечроқ тақдим этилгани билан боғлади ва олий таълим вазирлигининг бу борадаги хатига ҳам ишора қилди. Буни шу йил ўқув даргоҳини битирган айрим абитуриентлар ҳам тасдиқлашди.

«Тушдан кейин деярли одам бўлмасди шу кунгача, бугун сизлар келишингизга худди атайлаб қилинганидек, одамни қаранг», дейди М.Алиқулов

Институтда аввалги йиллар мактабни битирган абитуриентларга банк тўлов квитанциясини чиқариб бериш учун атайин тўрт нафар ходим жалб этилган. Институт ҳудудидаги «Туронбанк»нинг сайёр кассаси тўловларни қабул қилиш учун шанба-якшанба кунлари ҳам ишлаб турибди.

Қаршидаги ҳар учала олий ўқув даргоҳида тегишлича сиртқи ва кечки бўлимларга ҳам ҳужжатлар қайддан ўтказилмоқда.

Бу йилги қабул жараёни борасида ТАТУ Қарши филиали директори Одилбек Турғунов ўз фикрларини билдириб ўтди:

«Қабул масаласида кузатилаётган техник носозликларни бартараф этиш учун зудлик билан ДТМ серверларнинг ё қувватини ошириш керак, ё сонини кўпайтириш керак ва ҳудудларга қараб бўлиб бериши керак. Айтайлик, Сурхондарё, Қашқадарё ва Самарқандники битта датацентрда йиғилади, Бухоро ва Навоийники ўзида йиғилади, йиғилиб йиғилиб, куннинг охирида Тошкентда транзакция бўлади. Кун бўйи маълумотларни олиб туни билан синхронизациялаш ҳам мумкин. Элементар ечим. Албатта, жуда катта иш қилинган, бироқ тўлиқ тайёр эмас ҳамма нарса. Иложимиз йўқ, чидаймиз. Орқага чекиниш йўқ. Ота-оналарнинг кўзида ОТМлар айбдордек бўлиб қолаётгани бироз алам қиляпти, холос.

Сиз келганингиздан фойдаланиб, халққа ёрдам бўлиши учун битта жиҳатни билдириб ўтмоқчиман. Ўрта мактаб ва коллеж-лицейларни аввалги йил битирганлар квитанцияни тўлаб кейин қабул комиссиясига келишса ишларимиз 80 фоизга енгиллашарди: pаy.dtm.uz манзили бўйича тўлов квитанциясини чиқариб олиб, исталган банкда тўловни амалга ошириш мумкин. Click каби тизимлардан ҳам тўланса бўлади. Бизга фақат тўловнинг махсус коди керак.

Жорий ҳужжат қабул қабул қилиш тизимининг афзалликлари жуда катта. Адолатлилик, шаффофлик юзага чиқди, билимли болалар кириши кўпайди. Ўтган йили 1-курсга қабул қилинган талабаларнинг билимида фарқ бор. Хуллас, янги тизим жорий этилиши одамларга элементар IT билимлар кўникмасига эга бўлиш мажбуриятини ҳам юклайди», — деди О.Турғунов.

Шуҳрат ШОКИРЖОНОВ,
Kun.uz мухбири.