Гомер
Антик дунёнинг энг машҳур достонлари бу шубҳасиз «Илиада» ва «Одиссея»дир. Гарчи бирор бир аниқ ҳужжат ёки ёзма манба қолмаган бўлса-да, бу икки достоннинг муаллифи Гомер исмли сўқир инсон бўлганлиги оғиздан оғизга кўчиб, бугунги кунгача етиб келган. Кўҳна дунёнинг энг машҳур кўзи ожиз инсони номи ҳам шу тарзда Гомерга насиб қилган.
Лекин шунга қарамай унинг ҳаёти ҳақида айтарли маълумотлар йўқ, тахминларга кўра у милоддан аввалги VIII асрларда яшаган, ҳалигача унинг ватани номи учун етти шаҳар даъвогарлик қилади.
Гомер омма олдида достонларни ёддан ўқиб берган ва йилдан йилга қизиқарли воқеалар билан бойитиб бораверган. Бу достонларнинг аҳамияти шундаки, улар ўша давр руҳияти, маданияти ҳақида беқиёс қўлланма бўлиш билан бирга жуда кўп бошқа асарлар яратилишига ҳам туртки бўлган. Жаҳонга машҳур «Троя» бадиий фильми ҳам Гомер достонлари сюжетлари жамланмасидир.
Луи Брайль
Бугун деярли ҳар бир кўзи ожиз инсон ўқишни билади ва бунинг учун улар яна бир шундай тақдир эгаси – Луи Брайлдан миннатдор бўлишлари лозим.
1809 йилда Франциянинг Кувре шаҳарчасида туғилган Луи 3 ёшида отасининг устахонасига киради ва бир асбобдан жароҳатланади. Жароҳат оғир асорат – кўзи ожизликка сабаб бўлади.
У пайтларда кўзи ожизлар учун мактаблар бўлмагани учун ота-онаси Луини оддий мактабга беришади. Дастлаб ўз хотирасига суяниб амаллаб ўқиган Луи 10 ёшида кўзи ожиз болалар учун махсус стипендия соҳиби бўлади.
Брайлда ҳарбийлар қоронғида фойдаланувчи ёзув тизимини ўзи кабилар ўқиши учун қўллаш фикри туғилади ва шунинг устида иш бошлайди. 20 ёшли Луи 6 нуқтали кодга асосланган, бугунги кунда бутун дунёда фойдаланиладиган алифбони яратишга муваффақ бўлади.
Бу ёзув нафақат ёзув, балки илмий рамзларни ҳам ифодалаш имконини берарди. 1834 йилда Брайл ўз ихтиросини Париж санъат кўргазмасида намойиш қилади ва кейинги 20 йил ичидаёқ бу алифбо бутун дунёга тарқалиб улгуради. Бугунги кунда ҳам бу ёзув бутун дунёда кўзи ожизларнинг расмий ёзуви ҳисобланади.
Андреа Бочелли
