Ҳештегдан ижтимоий ҳаракатгача: «Black Lives Matter» қандай оммалашди?

«Қилинадиган ишлар ҳали кўп, дейди Aбдуллоҳ. – Aлбатта, консулликнинг бу қадами бизни руҳлантирди. Aммо бу ҳам ҳали етарли дегани эмас. Биз штатлар бўйлаб тарқалиб, тарафдорларимизни йиғиб, ўз тамойилларимизни ишлаб чиқамиз. Aйтиш керакки, «Black Lives Matter» бўлимларининг ҳаммаси ҳам ишончли эмас. Уларнинг баъзилари ҳаракат номидан фойдаланадиган одамлар бўлиши ҳам мумкин».

Бўлимлар марказлашмаган бўлиб, улар ҳудуд ҳолатидан келиб чиқиб ишлайди. Маҳаллий бўлимлар учун маблағ зарур. Баннерлар тайёрлаш, хона ижарага олиш, полициядан зарар кўрган оилаларга ёрдам бериш, баъзан дафн маросимлари учун 20 минг долларгача харажат қилинади. Флойднинг вафотидан сўнг ташкилотнинг ҳисобида кўп пул йиғилди. Охирги 7 йил ичида бундай ҳолат биринчи марта содир бўляпти.

Полициянинг қора танлиларга муносабатини тартибга солиш ҳаракатнинг йиллар давомидаги асосий истагидир. Aммо бундай хоҳишлар ортгани сари полиция бирлашмалари ҳам ўзларини ҳимоялашга ўтишди.

Қора танлиларга ҳукуматнинг муносабати

Aризона қонун чиқарувчи органининг қора танли аъзоси Уольт Блекмен ҳаракатни «террорчилик ташкилоти» деб атаганди. Баъзи танқидчлар «Кўк тақдирлар ҳам аҳамиятга эга» шиори остида полициячилар ҳам ирқчиларга қарши чиқишга ҳаққи бор, деб ҳисоблайди.

Жоржтаун университетида ижтимоий ҳаракатларни ўрганувчи Майкл Казиннинг сўзларига кўра, тарихда биринчи марта ирқий тенгликка қаратилган ҳаракат оқ танлилар томонидан ҳам қўллаб-қувватланмоқда. Кичкина шаҳарларда ва ҳаттоки қора танлилар бўлмаган жойда ҳам катта оломонни кўриш мумкинлиги катта янгилик.

Нима учун «Black Lives Matter» ташкилоти ортида йиғилишмоқда?

Оқ танлилар инсонни рангига қараб ажратишга қарши чиқишмоқда. Илгари жим турган йирик бренд ва корпорациялар ҳам қора танлилар учун бош кўтараётгани ажабланарли. Peloton, Disney, Facebook ва бошқа йирик компаниялар ирқий адолатсизликка қарши гапиришмоқда. Netflix бош директори эса қора танлилар тарихий коллежи ва университетларига 120 миллион доллар хайрия қилди.

Илгари мунозарали нарсалардан узоқроқ бўлган Тейлор Свифт ҳаракатни қўллаб-қувватлашини билдирди ва ҳатто Теннессидаги конфедератив ёдгорликларини олиб ташлашга чақирди. Сет Рожен, Стив Каррелл ва бошқалар намойишчиларни қамоқдан олиб чиқиш учун гаров пули беришди.

«Minneapolis» ҳамжамияти ташкилотчиси Шенене Герберт «Ёшлар жароҳатни бошдан ўтказишди. Улар оиласи, дўстлари ва ўзларини полиция таҳқирлаётганини кўришди. Бу ўнглаб бўлмайдиган ҳолат», дейди CNNга берган интервюсида.

Ҳаракат ортга чекинмаслигининг уч сабаби

Оқ танли Вестбрук исмли шахс намойишчилар орасида бўлган. Шунда унга полициячилар томонидан кўздан ёш оқизадиган газ пуркалган. У ушбу ҳолатдаги суратини ижтимой тармоқларга қўйди ва «Энди қора танлилар учун фақат қора танлилар курашмайди», деб ёзди.

Иккинчи сабабни Жоржтаун университетининг америкалик тадқиқотчи профессори Марсия Шателаин аниқ тушунтириб берди: «Жамоатчилик қора танлилар ғояларини қабул қилишга тайёр».

Учинчидан, одамлар полиция ва қамоқхоналардан воз кечиш нимани англатишини ўйлаш учун вақт ажрата олишди.

Келажакда нима кутмоқда?

Ҳаракат асосчиларидан бири ғалаба қилишга ишонч борлигини билдирди:

«Бизнинг ҳаракатимизга инсонийлик, муҳаббат, қадр-қиммат аралашган. Биз жонимиз эвазига бўлса ҳам қора танлилар учун фаровон ҳаёт қуришни истаймиз. Сифатли таълим ва тиббиёт, полиция таҳқирлашини йўқотиш осон бўлмайди. Биз ҳокимият ва катта сиёсий кучларнинг ёрдамига муҳтожмиз. Бироқ биз тўхтамаймиз. Бу вазиятда дам олишга ҳаққимиз йўқ», деб сўзларини якунлайди у.