Ўзбекистон илк бор Венеция биенналесида иштирок этади

Бу – Ўзбекистоннинг Венеция биенналесидаги дебют лойиҳасидир. Павильон комиссари – Маданият вазирлиги ҳузуридаги Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси.

Жамғарма берган маълумотга кўра, лойиҳанинг асосий вазифаси – глобал маданий оламда миллий иштирокни мустаҳкамлаш.

Кўргазма кураторлари – Цюрихдаги Олий техника мактабининг архитектура ва дизайн профессорлари ва Christ & Gantenbein архитектура бюроси шерик-асосчилари Эмануел Крист ва Кристоф Гантенбейнлардир.

Лойиҳа рассоми ва овоз режиссёри – Карлос Касас. Фотограф ва рассом – Бас Принсен.

Ўзбекистон илк бор Венеция биенналесида иштирок этади

👉 https://t.co/eCa3UpXHv9 pic.twitter.com/D043d350kl

— Kun.uz (@KunUzNews) April 29, 2021

«Маҳалла: шаҳар ва қишлоқ ҳаёти» лойиҳаси маҳаллаларнинг Ўзбекистон учун маданий ва меъморий аҳамиятини ўрганади ва 17-Венеция Халқаро архитектура биенналесининг бош саволи – «Биз қандай қилиб бирга яшаймиз?»га жавоб беради.

«Маҳалла: шаҳар ва қишлоқ ҳаёти» лойиҳаси – бу халқаро жамоанинг ҳамкорлиги натижаси бўлиб, унда ташкилотчилар глобал тажриба ва маҳаллий истеъдодга таянган. Шундай қилиб, Тошкент шаҳридаги Замонавий санъат марказининг фанлараро экспериментал лабораторияси остида фаолият юритаётган Ўзбекистоннинг Ёш рассомлари ва меъморлари Ўзбекистон Миллий павильонини яратиш доирасида маҳаллий тадқиқотларда фаол қатнашди ва лойиҳага катта ҳисса қўшди.

Улар маҳаллалар аҳолиси билан суҳбатлар ўтказиб, Венеция архитектура биенналесидаги Ўзбекистон павильонига ташриф буюрувчилар учун бепул тақдим этиладиган фанзин (fan magazine – фан-журнал) яратишди.

Фанзин «Маҳалла 40» ҳозирги кун маҳаллаларида мавжуд номоддий маданий меросни 40 та асосий сўзларда таърифлайди. Ушбу сўзлар биргаликда яшаб, анъанавий қўшничилик ижтимоий организми номи остида ҳаётларини боғлаган жамиятни ёритиб беради.

Танланган сўзларнинг аксарияти ўзбек халқининг фикрлаши, хулқ-атвори ва маданиятига сингиб кетган. Улардан баъзилари тез-тез, бошқалари камроқ учраса-да, барчаси маҳалла муҳитига шўнғиганда энг илиқ туйғуларни уйғотади.

Фензин «Маҳалла 40» сизга кўринмас жамоат маҳалласига, яъни Ўзбекистондаги барча маҳаллаларга саёҳат қилиш имконини беради. Айни пайтда Ўзбекистонда кўплаб эски ва янги маҳаллалар бор. Глобаллашув ва ўзгарувчан одатлар туфайли улар ҳам аста-секин ўзгариб, янги кўринишга эга бўлмоқдалар, дейилади хабарда.

Лойиҳанинг бошланғич нуқтаси – бу Эмануел Крист ва Кристоф Гантенбейнлар бошчилигидаги ҳамда доцент ва тадқиқот директори Виктория Истон билан биргаликда олиб борилган ушбу маданий меросни ўрганиш ва ҳужжатлаштиришдир. ETH Zurich жамоаси Замонавий санъат марказининг маҳаллий маслаҳатчилари, талабалари ва лаборатория аъзолари билан яқиндан ҳамкорлик қилди.

Ушбу тадқиқотга асосланган ҳолда, кўргазма танқидий ўрганиш ва дастлабки изланишларга йўналтирилган илмий тадқиқотлар ва бадиий баёнотларни тақдим этади.

Инсталляцияларнинг концептуал асосида Кварт Теса майдонида вақтинча Тошкент маҳалла уйи жойланади. Қайта яратилган ушбу объект ички муҳитнинг масштаби, сифати ва гўзаллигини кўрсатишга имкон беради. Карлос Касас томонидан яратилган товуш ландшафтлари ёрдамида томошабин хонадан хонага ўтиб, турли хил яшаш муҳитларини кўриши мумкин. Товуш блокларининг бир қисми динамик бўлгани учун товуш ландшафти кун давомида ўзгариб туради.

Басс Принсен тасвирлари уйларнинг кўринмас кенгликларини акс эттиради ва овоз бериш тажрибаси билан ушбу саёҳатда маҳалланинг баъзи ички маконлари ёки кўча ландшафтларининг тафсилотларини бироз сюрреал равишда тасвирлагани билан аҳамиятлидир.

Бундан ташқари, мобил илова томошабинга товуш манзараларига кўра тавсия этилган уйнинг тузилишини синаб кўриш имкониятини беради. Илова ҳақиқий уйларнинг булутли моделлари асосида ишлаб чиқилади.

Очилиш маросимида Ўзбекистон номидан бош вазир ўринбосари, Ўзбекистон Миллий павильонининг ташкилий қўмитаси раиси Азиз Абдуҳакимов, Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси кенгаши раисининг ўринбосари Саида Мирзиёева, Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармасининг ижрочи директори ва кўргазма лойиҳаси комиссари Гаяне Умерова, шунингдек, лойиҳавий ишлар иштирокчилари иштирок этади.

«Биз La Biennale Di Venezia халқаро архитектура биенналесида Ўзбекистон Республикаси Миллий павильонининг биринчи лойиҳасини тақдим этишдан мамнунмиз. Мамлакатимизнинг бой меъморий мероси ҳамда замонавий маданий, илмий ва профессионал ютуқлари – халқаро мулоқотнинг тўлақонли иштирокчилари бўлишимиз, самарали маданий алмашинувни бошлашимиз ва долзарб минтақавий ва глобал муаммоларни муҳокама қилиш учун хорижий мутахассисларни таклиф қилишимизга имкон беради», – деди Азиз Абдуҳакимов.

«Бизнинг олдимизда ўз меросимизни сақлаш ва шу билан бирга уни шиддат билан ўзгариб бораётган дунё талабларига мослаштириш вазифаси турибди. Венеция биенналесидаги миллий павильон бу каби академик ва бадиий изланишлар, дунёнинг энг яхши мутахассислари билан мулоқот қилиш ва кенг жамоатчиликка биргаликдаги натижаларни намойиш этиш учун идеал майдондир», – дейди Саида Мирзиёева.

Тадқиқотнинг энг муҳим қисми Тошкентда бўлиб ўтди, дея маълум қилди лойиҳа комиссари, Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси ижрочи директори Гаяне Умерова.

«...Биз Тошкентдаги замонавий санъат марказининг фанлараро экспериментал лабораторияси бўлган CCА лабораториясига ёш ва янги рассомлар ҳамда меъморларни фаол жалб қиламиз. Лаборатория иштирокчилари лойиҳа доирасида ўтказилган маҳаллий тадқиқотларда фаол иштирок этишди. Лаборатория ва турли халқаро олимлардан ташқари, биз кўп йиллар давомида маҳаллаларнинг меъморий ва ижтимоий шаклланишини ўрганишга бағишлаган маҳаллий олимлар, масалан, профессорлар Абдуманноп Зияев, Шукур Асқаров, Мавлюда Аббосова-Юсупова, Алексей Улко, Борис Чухович ва бошқалар билан иш олиб борамиз».

«Маҳалла ижтимоий, маданий ва шаҳар ҳодисасидир. Бу Ҳашим Саркис томонидан берилган саволга жавоб бўлиши шарт эмас, лекин у жуда бой ва қизиқарли ишора бўлиши мумкин ва глобал замонавий жамият қаердан нигоҳ, маълумот, илҳом топиши мумкинлиги ҳақида далолат беради», – дея тушунтиради куратор Эмануел Крист.