1921 йил Оклаҳомадаги умумий муҳит қандай эди?
1921 йил Оклаҳома штатида ирқий, ижтимоий ва сиёсий жиҳатдан кескин атмосфера ҳукм сурарди. Биринчи жаҳон урушидан кейин кўплаб аскарлар қайтиб келганди. Гарчи 1865 йилда тугаган бўлса-да, Америка фуқаролар уруши ҳамон одамлар онгида янги бир хотира сифатида сақланиб турганди. Имконларидан маҳрум этилган инсонлар эса фуқаролик ҳуқуқларидан ҳам мосуво эди. Боз устига, «Ку-Клукс-Клан» қайта тикланганди.
Ривожланган нефть шаҳри Тулсада олий маълумотли афроамерикаликлар иқтисодий жиҳатдан фаровон яшарди. Ушбу элементларнинг бирлашуви кейинчалик содир бўлувчи кескинликнинг авж олишида муҳим рол ўйнади.
Шимолий Оклаҳома аксарияти собиқ қуллар бўлган туб аҳоли вакилларини жануби-шарқдан кўчириш учун ташкил этилганди. Оклаҳома 1907 йил 16 ноябрда штатга айлангач, янги штатнинг қонун чиқарувчи органи Жим Кроу қонунлари деб номланувчи ирқий айрим тўғрисидаги қонунларни биринчи бўлиб қабул қилади.
«Ҳануз тутун ҳидини ҳис қиляпман»
Тулса қирғинидан омон қолган сўнгги гувоҳлардан бири Виола Флетчер бугун 107 ёшда.
Флетчер АҚШ Конгрессидаги чиқишида орадан 100 йил ўтган бўлса ҳам бошидан кечирганларини ҳамон унута олмаслигини таъкидлади. «Ҳануз тутун ҳидини ҳис қиляпман. Мен адолат истайман... Тулсада 1921 йилда содир бўлган воқеани мамлакатим қабул қилишини истайман», деди у.
Камида 300 нафар афроамерикалик ўлдирилган ва минглаб қора танлиларнинг уйлари ва иш жойлари ёқиб юборилган ушбу воқеалар 1921 йил 31 майда бошланган.
Воқеалар ривожи
Учқун олов олишига сабаб бўлган воқеа, аслида, ёлғонга асосланган бир миш-миш эди. Ўшанда шаҳарда қора танли йигит лифтда бир оқ танли қизга тегажоғлик қилгани ҳақидаги гап-сўзлар айлана бошлайди.
Айбланувчи йигит Дик Роулэнд ҳибсга олинади, суд биноси олдида шаҳарнинг оқ танли аҳолиси линч суди ўтказиш учун тўпланиб, шерифдан уни топширишни талаб қилишади. Йигитни ҳимоя қилиш учун 70 нафар атрофидаги афроамерикаликлар қурол кўтариб келишади. Лекин сон жиҳатдан кўп бўлган оқ танлилар қуролли тўқнашувда устун келишади.
Шундан кейин юзлаб оқ танлилардан иборат гуруҳ Тулса шимолидаги, бой қора танлилар яшайдиган Гринвуд маҳалласига бостириб боради ва аҳолини ўққа тутиб, биноларга ўт қўя бошлайди. Минглаб қора танлилар уйларидан ҳайдаб чиқарилади.
