Россия-Украина уруши Европа мамлакатларини қазиб олинадиган ёқилғи ресурсларидан воз кечишни тезлаштиришга ва айниқса, Россия нефть ва газидан узоқлашишга жиддий эътибор қаратишга мажбур қилди. Еврокомиссия Россия томони газ экспорт қилишни тўхтатган тақдирда, амалга ошириладиган чора-тадбирлар режасини эълон қилди.

ЕИ ва Россия ўртасидаги ўн йиллик «Дружба» ниҳоясига етди. Фото: AFP

Янгиланган режага кўра, Европа Иттифоқи 2027 йилгача Россиядан импорт қилинувчи қазиб олинадиган энергия ресурсларидан бутунлай воз кечмоқчи. Бу мақсадни амалга ошириш учун қўшимча 200 миллиард евро ажратилади.

Урушдан олдин 2050 йилдан кейингина «Газпром» билан имзоланган узоқ муддатли шартномаларни тўхтатиш бўйича режалар бор эди, аммо Россиянинг Украинадаги ҳарбий ҳаракатлари бошланганидан икки ҳафта ўтгач, Еврокомиссия 2030 йилгача рус нефть ва газидан бутунлай воз кечиш дастурини ишлаб чиқди. Эндиликда бу режа конкретлаштирилди ва муддат яна уч йилга қисқартирилади.

«Путин бошлаган уруш жаҳон энергетика бозорини беқарорлаштириб юборди. Россияга қазиб олинадиган ёқилғи етказиб берувчи сифатида таянишимиз эса қанчалик заиф эканимизни кўрсатиб қўйди. Имкон қадар тезроқ Россияга қарамликни камайтиришимиз керак ва буни уддалай оламиз», - деди Еврокомиссия раҳбари Урсула фон дер Ляйен.

Шу нуқтайи назардан Еврокомиссия 2050 йилгача мўлжалланган Европа яшил иқтисодиётини қайта қуриш дастурини тезлаштиради. Европа Иттифоқи 2030 йилга бориб газ истеъмолини ҳозиргига нисбатан 30 фоизга камайтиришни режалаштирмоқда.

Европа Иттифоқи нима қилмоқчи?

Европа Иттифоқи Россия нефть ва газига қисман муқобил танлов сифатида, биринчи навбатда, АҚШ ва Яқин Шарқ мамлакатларидан импортни оширишни режа қилган. Бу борада терминаллар, қувурлар ва бошқа инфратузилмаларни тайёрлаш учун 12 миллиард евро керак бўлади.

Аммо режанинг асосий ва анча қиммат қисми қайта тикланадиган энергия ишлаб чиқаришни кўпайтириш ва тежамкорликни оширишга қаратилган.

ЕИ қайта тикланадиган манбалардан олинадиган энергиянинг улушини икки баравар ошириб, уни 45 фоизга етказмоқчи (урушгача бўлган режада бу 40 фоиз эди), шунингдек, энергия сарфини олдин режа қилинганидек йилига 1,5 фоизга эмас, балки 2 фоизга камайтириб боради. Бу эса 2030 йилга бориб энергия сарфининг 13 фоизга камайишига имкон беради.