Талабалар учун ётоқхоналар қуриш режаси бажарилмаяпти. Муаммо нимада? 

Ўзбек талабаларининг оғриқли муаммоларидан бири – бошпанасизлик. Ҳар янги ўқув йили яқинлашар экан, ётоқхоналар билан боғлиқ муаммо кун тартибига чиқаверади.

2021 йил июн ойида олий таълим тизимидаги устувор вазифалар муҳокамасига бағишланган селекторда президент Шавкат Мирзиёев талабаларнинг ётоқхона муаммосига тўхталганди. Давлат раҳбари талабалар учун қўшимча 149 мингта турар жойга эҳтиёж борлиги ва бу масалани тадбиркорлар билан хусусий шериклик орқали тезда ҳал қилиш мумкинлигини айтганди.

Шундан сўнг, 2021 йил сентябрида қабул қилинган ҳукумат қарори билан, республика бўйича давлат-хусусий шерикчилиги асосида ҳар бири ўртача 400 ўринли жами 228 та талабалар турар жойлари барпо этилиши белгиланганди. 2022 йилда ҳудудларда 47 та ётоқхона қурилиши керак эди.

Аммо...

2022 йилнинг ярмидан кўпи ортда қолди, талабалар ётоқхоналарини қуриш режаси эса деярли бажарилмади. Kun.uz ТТЖларни қуриш жараёнлари қандай кетаётганини ўрганди.

Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тақдим этган маълумотларга кўра, бугунги кунда 2 та ОТМ – Нукус ва Самарқанд давлат университетларида ётоқхоналар қурилиб фойдаланишга топширилган. Бу 2022 йилги режадан ҳозирча 4 фоизи бажарилганини кўрсатади.

ТТЖ қуриш учун тадбиркорларга субсидиялар ажратилганига қарамай, жараён секин кетмоқда. Талабалар контингенти энг катта бўлган Тошкент шаҳрида эса бу борадаги ишлар деярли бошланмаган. Фақат Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетида тадбиркор 1 200 ўринли ётоқхона қурмоқда. Режага киритилган бошқа 9 университет бўйича эса ҳали мавҳумлик бор.

Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги бошқарма бошиғи Дониёр Юсупов Kun.uz билан суҳбатда тадбиркорларда ётоқхоналар қуриш лойиҳаларига қизиқиш бўлмаганини таъкидлади.

“Биринчиси, Тошкентда ҳали тадбиркорлар лойиҳаларга қизиқмаяпти. Сабаби бу лойиҳадан кўра кўп қаватли уй қуриб сотишни афзал билишяпти, чунки ётоқхона қуриш – узоқ муддатли лойиҳа.

Лойиҳа тадбиркорлар учун жозибадор эмас ҳам дея олмаймиз, чунки яқинда 239-сонли қарор билан яна субсидиялар миқдори оширилди. Тошкентда ишлар кетяпти, лекин тадбиркорлар айнан давлат-хусусий шерикчилиги асосида иш бошлашни хоҳламаяпти.

“Давлат хусусий шерикчилиги тўғрисида”ги қонунни кўздан кечирсангиз, тадбиркор учун жараён жуда мураккаблигини кўрасиз. Лойиҳалар 45 кун эълонда тургандан кейин қиламан деб турган тадбиркорлар ташлаб кетяпти, фикри ўзгариб қоляпти. Қураман деб имзо қўйгандан кейин битим имзолашга келганда: “Бўлди, бошқа иш топдим, пулимни “дом” қурилишига тикаман ёки дўкон очаман”, деб фикридан қайтяпти.

Шунақа жойлари бизни қийнаяпти – жараён жуда узоқ. Жорий йилнинг май ойидаги ҳукумат қарори билан талабалар турар жойларини қурадиган тадбиркорларга кўпроқ имкониятлар берилди – субсидиялар миқдори 20 баробарга оширилди, бино умумий майдонининг 20 фоизидан ошмаган қисмига бўлган мулк ҳуқуқи берилди. Шунга қарамай, ҳамма тадбиркорлар жараён узоқлигидан норози.

Иккинчи сабаби – ер. Тошкент шаҳрида ОТМ жойлашган ҳудудларда бўш турган жой 30 сотихдан кам бўлиши керак эмас. Лекин 30 сотих бўш турган жой йўқ – дарахтлар бор. Дарахтни кесиш бўйича мораторий бор, уни кесиб бўлмайди, экология бошқармалари рухсат бермайди.

Маҳаллий ҳокимиятларга икки марталаб бўш ер сўраб хат чиқарганмиз, хатимизга жавоб ҳам келгани йўқ. Бутун республика бўйича бирорта ҳокимлик хатимизга жавоб бермади. Қарорда 176 та ётоқхона университет ҳудудидан, қолгани маҳаллий ҳокимликларнинг ерлари ҳисобидан қурилиши белгиланган. Лекин амалда бундай бўлмаяпти. Масала фақат бизга боғлиқ эмас.

Европа тикланиш ва тараққиёт банки билан лойиҳамиз кетяпти, Тошкентда 41 минг ўринли ётоқхона қуриш лойиҳаси устида ишлаяпмиз. Тадбиркорлар ётоқхоналар қуришга қизиқмаётгани боис ЕТТБ билан музокаралар олиб боряпмиз. Президентнинг 101-сонли фармонида ЕТТБ билан ишлашимиз кўрсатилган. Халқаро нормалар бўйича қадамма-қадам ётоқхоналар қурилади”, дейди у.

Ўзбекистонда 2025 йилга қадар ҳар бири ўртача 400 ўринли бўлган 228 та талабалар турар жойлари қурилиши режалаштирилган. Агар бу борадаги ишлар шу тариқа суст олиб бориладиган бўлса, ўзбек талабалари яқин йилларда ҳам бошпана муаммосига дуч келаверади.