Охирги 10-15 йилда Россия пропагандасининг муҳим ғоя ва мақсадларидан бири – “демократия инқирози” ҳақида тинмай гапириш, буни асослаш, одамларга шу фикрни сингдириш бўлиб қолди. Рус медиаси таъсирида қолаётган Ўзбекистонда ҳам бунга ишонувчилар кўпайиб боряпти. Аслида-чи, демократия атрофидаги ҳозирги глобал тенденциялар қанақа?
Украина уруши бошланганидан кейин, Россия ва коллектив ғарб нафақат билвосита уруш майдонида, балки экзистенциал тўқнашувга ҳам бормоқда.
Россиянинг демократик қадриятларга қарши кампанияси бир қанча мақсадларни кўзлайди.
Биринчидан, Россия ҳокимияти тўлиқ ва тизимли авторитаризмга ўтиб бўлди. Яқин ўтмишда пост-совет ҳудудининг энг демократик давлатларидан бири бўлган Россия, ўз жамоатчилигини демократик жараёнлардан совутиш ва Кремл ҳокимиятини легитимлаштириш учун ҳам демократия ғояларига қарши кураш бошлади.
Иккинчи сабаб – бу ғарбга қарши курашиш учун, тарихан ғарб билан боғланган ғоялар ва мафкуралар билан, аниқроғи, либерализм билан курашиш мақсад қилинди. Одатда, цивилизация даражасида курашаётган тарафлар, қарама-қарши тарафнинг ғояларини, мафкурасини қадрсизлашни – ўз ғалабасининг шартларидан бири сифатида кўради.
Бутун Марказий Осиё давлатлари қатори, Ўзбекистон ҳам ҳалига қадар Россиянинг ахборот ҳудудида қолмоқда. Россия ОАВлари томонидан тарқатилаётган ҳар қандай қарашлар, истасак-истамасак, Ўзбекистон жамоатчилик фикрига кириб келаверади, чуқурлашади ва стандартлашади. Шунинг учун ҳам, бугун ҳаттоки либерал қарашдаги интеллектуаллар онгида ҳам “демократия инқирози” ҳақидаги қарашлар, фаразлар ва гумонлар анча ўрчиган.
Бугун АҚШ геосиёсиё инқирозда. Дунёда АҚШ бошчилигидаги коллектив ғарбга қарши геосиёсий “исён” бошланган. Бу исёнда бош ролларда – Россия, Хитой Халқ Республикаси, Эрон, Туркия, араб давлатлари ва бошқалар бор. Айни мана шу фонда, ғарб демократияларининг ўзида ички, структурали зиддиятлар ва муаммолар ҳам нисбатан кучайган.
Мисол учун, АҚШдаги икки асосий партия ўртасидаги кураш, мафкуравий-сиёсий даражадан ошиб, ҳаттоки давлатчиликни блоклаш даражасидаги кескинликларга бориб етмоқда. Ғарбий Европа демократияларида эса, ултра-ўнглар ва ултра-сўллар бош кўтармоқда. Айниқса, ултра-ўнглар шу пайтгача шаклланган сиёсий консенсусларни бутунлай қайта куриб чиқиш ниятида.
Хўш, бу дегани, демократик қадриятлар ва механизмларнинг яроқсизланганини англатадими? Ғарб инқирози замирида сиёсий плюрализм турибдими?
