Аввалига ОАВ маҳаллий маиший техника ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаш, уларга кўпроқ имтиёзлар бериш ва Ўзбекистонга маиший техника олиб киришда антидемпинг божлари жорий этишни назарда тутган ҳукумат комиссияси баённомасини эълон қилди.
Шундан кейин бу борадаги алоҳида қарор қабул қилингани, унга асосан электротехника саноатидаги маҳаллий ишлаб чиқарувчиларга имтиёзларнинг янги пакети тасдиқлангани маълум бўлди.
– 1 февралдан Ўзбекистонда расмий дилерлари ва сервис хизмати мавжуд бўлмаган брендларнинг маиший техника маҳсулотларини олиб кириш тақиқланади. Бу нимани англатади ва унинг иқтисодий оқибатлари қандай?
Шоҳруххўжа Фахриддинхўжаев: Бу янги тартиб талаб ва таклифга таъсир қилади. Таклифга таъсири деганда, маиший техника олиб келадиганлар сони қисқаришни бошлайди. Натижада бу нархларга таъсир қилади. Иқтисодиётда йўқотишлар кенгайишни бошлайди. Истеъмолчиларнинг фойдаси қисқаради ва умумий иқтисодиётга зарар келтиришни бошлайди.
Салбий таъсир энергетикага ҳам етиб бориши мумкин. Чунки бизда ҳозир янги ишлаб чиқарилаётган маиший техникалар энергосамарадор ҳисобланиб, энергия ҳажмини кўтариш учун мўлжалланган. Биз энергосамарадорлик бўйича дунёда жуда паст кўрсаткичларга эгамиз. Энергосамарадорлик бу – энергияни иқтисодиётда қанчалик самарали ишлатаётганимизни кўрсатадиган кўрсаткичдир. 2022 йилда қабул қилинган президент қарорига кўра, 2022 йилда энергия ҳажми 5 фоизга етказилган бўлса, 2023 йилда 14 фоизга етказилган. Ҳозир биз нима қиляпмиз? Бу ўзгариш ортидан маиший техникалар нархи ошади, одамларда эски маиший техникаларни энергия самарадор техникаларга алмаштиришга рағбат йўқолади. Натижада биз белгиланган таргетга ета олмаймиз.
Шундоқ ҳам энергетика билан катта муаммоларимиз бор. Эски маиший техникалар энергия самарадор эмас. Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилоти маълумотларини олсак, бизда турар жой ва тижорат бинолари энергиянинг қарийб 45 фоизини, саноат 21 фоизини ва транспорт 18 фоизини истеъмол қилади. Мамлакатлар ўзининг маҳаллий ишлаб чиқарувчисини қўллаб-қувватлаши, иш ўринларини яратиши, инновацияларни кенгайтириши чет эл тажрибасида ҳам бўлган, лекин бу [имтиёзлар] фақат белгиланган доирага бериладиган бўлса, инновация ҳам бўлмайди, рақобат ҳам қисқаради, энергия самарадор бўлган маиший техникаларга талаб кескин пасайиб кетиши мумкин.
