ЕИ Босния ва Ҳерцеговина билан музокараларни бошлади

Европа Иттифоқи кенгаши Босния ва Ҳерцеговинани (БвҲ) қабули бўйича музокараларни бошлашга қарор қилди. Бу ҳақда 21 март, пайшанба оқшомида Европа Иттифоқи икки кунлик саммитининг биринчи кунида ЕИ кенгаши раиси Шарл Мишел маълум қилди. «Табриклаймиз! Сизнинг жойингиз - Европа оиласида, - деб ёзди Мишел ижтимоий тармоқда. - Бугунги қарор сизнинг ЕИга борадиган йўлингиздаги асосий қадамдир. Энди Босния ва Ҳерцеговина олдинга боришини таъминлаш учун машаққатли меҳнат давом этиши керак».

Аввалроқ, 12 март куни Еврокомиссия (ЕК) БвҲда евроинтеграциянинг янги босқичига ўтиш тарафдори бўлган эди. Еврокомиссия раиси Урсула фон дер Ляйен шу куни Страсбургда айтганидек, Болқон давлати Европа Иттифоқига қўшилиш йўлида «таъсирчан қадамлар» қўйди ва Брюссел музокаралар бошланишидан олдин қўйган шартларни бажарди. «Босния энди бизнинг ташқи ва хавфсизлик сиёсатимизни тўлиқ қўллаб-қувватламоқда, бу геосиёсий инқироз даврида жуда муҳим», - деди Еврокомиссия раҳбари. Бундан ташқари, у ноқонуний миграция, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш ва терроризмни молиялаштиришга қарши кураш, шунингдек, турли этник гуруҳларни яраштириш чоралари ҳақида гапирди. 

БвҲнинг Евроиттифоққа йўли 

Европа Иттифоқи Босния ва Ҳерцеговинага 2022 йил декабрида аъзо бўлиш учун номзод мақомини берди. Қарорни эълон қилган Шарл Мишел буни ушбу Болқон республикаси аҳолиси учун «сигнал» деб атади. Шу билан бирга, номзод мақомининг берилиши «янги ҳокимиятдан ислоҳотлар кутилаётганидан далолат беради», деди Мишел ва Брюссел Сараеводан коррупцияга қарши кураш, давлат бошқарувида яхшиланишларни кутаётганини таъкидлади. 

Босния ва Ҳерцеговина 2016 йилда Европа Иттифоқига аъзо бўлиш учун ариза берган. Бироқ, Европа комиссияси унга номзод мақомини фақат 2022 йил октябр ойида беришни тавсия қилди. 2023 йил декабрида ЕИ етакчилари Сараево билан музокаралар мамлакат Брюссел мезонларига мувофиқлиги зарурий даражага етганида бошланишига қарор қилди. Асосий эътибор демократия ва самарали давлат бошқаруви, шунингдек, қонун устуворлиги ва инсон ҳуқуқлари тамойилларига риоя этишга қаратилди.

ЕИни кенгайтириш сиёсати 

Бертелсман жамғармасининг Шарқий Европа бўйича эксперти Мириам Космел март ойи бошида DW билан суҳбатда Урсула фон дер Ляйен 2029 йилгача Еврокомиссия раҳбари бўлиб қолса, унинг эҳтимолий устуворликлари ҳақида изоҳ бериб, у ЕИни кенгайтириш ниятида эканини айтди. Бунда нафақат Украина, балки Молдова, шунингдек, Ғарбий Болқон давлатларига нисбатан кенгайиш рағбатлантирилади. 

«Европа Иттифоқининг кенгайиши мавзуси унинг узоқ муддатли молиявий базасини шакллантиришда ҳал қилувчи рол ўйнайди», деди Космел. У Брюсселнинг бундай сиёсатини Россия манфаатларига зид деб талқин қилмаслигини таъкидлади: «Тўғрироғи, бу Европа Иттифоқининг шахсий манфаатлари, агар у тўғри концепция билан амалга оширилса, кенгайиш орқали яхшироқ ҳимояланади». 

«Фон дер Ляйен 2019 йилда ЕК раҳбари лавозимини эгаллаганида айнан шу ҳақида гапирган эди: ишнинг геостратегик йўналиши, «кулранг зоналар» ва Европа Иттифоқига қўшни давлатларга нисбатан ноаниқликка чек қўйиш истаги», деб эслатади мутахассис.