Эйфелдан кўра машҳурроқ бўлган Аё-София масжиди – дунё бўйлаб энг кўп сайёҳ қайси шаҳарларга боради?

Европадаги Euromonitor International тадқиқот компанияси сайёҳларни жалб қилиш бўйича дунёнинг энг яхши шаҳарлари йўналишидаги рейтингни эълон қилди. Бу рейтингда энг кўп ўринни Туркиядаги шаҳарлар эгаллаган.

Бу бежизга эмас. Сўнгги йилларда Туркияга келаётган сайёҳлар сони кескин ошди.

2022 йилдаги натижалар солиштирилганда энг катта ўсиш Ҳонгконг шаҳрида бўлган (+2 495 фоиз). 2020-2022 йилларда пандемия туфайли жорий қилинган турли чекловлар олиб ташлангач бу шаҳарга сайёҳлар оқиб кела бошлаган.

Шунингдек, 2023 йилда Таиланд пойтахти Бангкок шаҳрида салмоқли ўсиш кузатилган. Бунга сабаб пандемия чекловлари бекор қилингандан сўнг Хитойдан Таиландга борувчи сайёҳлар сони кескин ошган.

Сайёҳлар энг кўп борган шаҳарлар рейтингида Париж ёки Рим каби шаҳарлар эмас, Истанбул биринчи ўринни эгаллаган ва 2022 йилга қараганда ўсиш 26 фоизни ташкил этган.

Дастлабки ўнталикдан Туркиянинг машҳур курорт шаҳри Анталя ҳам ўрин олган. 2022 йилга қараганда бу шаҳарга келган хорижий сайёҳлар сони 29 фоизга ошган.

Қуйида энг кўп хорижий сайёҳлар борган шаҳарлар ўнталигини келтириб ўтамиз.

Истанбул

Истанбул шаҳри бундан 1700 йил чамаси аввал Рим императори Константин томонидан қурилган ва номи Константинопол бўлган. 1453 йилда Усмонийлар империяси султони Маҳмед II томонидан шаҳар забт этилгач унга Истанбул деб ном берилади.

Усмонийлар шаҳардаги кўплаб биноларни сақлаб қолиш билан бирга, Истанбулни янада кенгайтиришади ва у ўрта асрларда Евросиёдаги йирик шаҳарлардан бирига айланади.

Ўзида антик давр ва ўрта асрларда қурилган кўплаб тарихий биноларни сақлаб қолган Истанбул сайёҳлар учун анча жозибали шаҳар ҳисобланади. Шу сабабли ҳар йили уни кўриш учун ўн миллионлаб хорижликлар Туркияга келади.

Ярми Европа, қолгани Осиё қитъасида жойлашган бу шаҳарни Босфор бўғози устига қурилган йирик кўприклар боғлаб туради. Истанбулда шаҳар атрофи билан ҳисоблаганда қарийб 20 миллион одам яшайди.

Истанбулни кўришга келувчилардан ташқари, Туркиянинг бошқа ҳудудларига келадиган жуда кўплаб дам олувчилар ҳам шу шаҳар орқали ўтади. 2023 йилда Истанбулга 20 миллион хорижлик сайёҳ келган.

Лондон

Бир пайтнинг ўзида Буюк Британия ва Англия пойтахти ҳисобланадиган Лондонга эрамизнинг 1-асрида римликлар асос солган. Ҳозир бу шаҳарда 10 млн атрофида одам яшайди.

100 йилларда у Рим Британияси, кейинчалик Англия, 1707 йилдан Британия империяси пойхтахтига айланган. 1825 йилдан 1925 йилгача Лондон дунёнинг энг йирик шаҳри бўлган.

Лондон хорижий саёҳларни ўзига жалб қилувчи шаҳарлардан бири ҳисобланади. 2023 йилда бу шаҳарга 18,8 млн нафар сайёҳ келган.

Лондонда хорижий сайёҳларни жалб қиладиган жойлар жуда кўп. Жумладан, Биг Бен, Тауэр кўприги, Лондон Тауэри, Авлия Павел ибодатхонаси, Буккингем саройи, Вестминистр саройи, Британия музейи, мадам Тюссо музейи сайёҳлар кўп борадиган жойлар ҳисобланади.

Бундан ташқари, шаҳардаги телефон будкалари, икки қаватли автобуслар, баланд чархпалак, Лондон ҳайвонот боғи ва Уэмбли стадиони ҳам анча машҳур.

Дубай

Бугун кўплаб сайёҳларни дам олиш масканлари ёки тарихий шаҳарлар кўпроқ қизиқтиради. Бироқ Бирлашган Араб Амирлиги раҳбарлари Дубай мисолида замонавий шаҳар қуриб ҳам миллионлаб хорижий сайёҳларни жалб қилиш мумкинлигини кўрсатишди.

Бундан 30 йил аввал 1990-йиллар бошларида Дубай Форс кўрфазида жойлашган кичик, қолоқ бир шаҳарча эди. Ўша пайтлардан бошлаб БААдаги 7 амирликдан бири бўлган Дубай амирлиги шаҳарни ривожлантириш учун жуда катта лойиҳаларни бошлаб юборади.

Натижада орадан кўп ўтмай Дубай дунёдаги сайёҳларни ўзига жалб қилувчи йирик шаҳарга айланади. 2023 йилда бу шаҳарга 16,8 млн нафар хорижий сайёҳ келган.

Бугун Дубай хорижлик сайёҳларни дунёдаги энг баланд бино – Бурж Халифа, океанарумлар, савдо марказлари, кўнгилочар парклар, аквапарклар, пляжлари ва бошқа дам олиш масканлари, чўлдаги “Сафари”лар билан ўзига жалб қилмоқда.

Анталя

Энг кўп сайёҳ келган шаҳарлар орасида 4-ўринни Туркиянинг Анталя шаҳри эгаллагани бежизга эмас. Ўрта Ер денгизи соҳилларида жойлашган бу шаҳар ва унинг атрофидаги дам олиш масканларида йилнинг барча фаслларида мароқли ҳордиқ чиқариш мумкин.

Қиш фаслида ҳам бу ерда илиқ ҳаво кузатилади ва пляжларда бемалол чўмилиш мумкин. Ана шу омил туфайли баҳор ва куз анча салқин ва қиш фасли жуда совуқ бўладиган Европа давлатлари аҳолиси кўпроқ Анталяга келади.

Аслида Ўрта Ер денгизи соҳилларида Греция, Италия, Испания, Кипр давлатларининг кўплаб дам олиш масканлари бор. Бироқ уларда нарх наво Анталдагидан бир неча баробар қиммат. Шу сабабли европаликлар кўпроқ Туркияга келишади.

Анталя нафақат ўзининг дам олиш масканлари, балки бошқа жойлари билан ҳам машҳур. Жумладан, шаҳар атрофидаги ўрмонлар, шаршаралар, антик даврдан қолган бинолар, парклар, океанарумлар, музейлар, аквапарклар сайёҳларни ўзига жалб қилувчи объектлар ҳисобланади. Анталяга 2023 йилда 16,5 млн саёҳ борган.

Париж

Париж шаҳри тарихи 2300 йил аввалга бориб тақалади. Бу шаҳарга эрамиздан аввалги 3 асрда келтларнинг париз қабиласи асос солган. 3-5 асрларда у Париззи номи билан танилган.

Бу шаҳар кейинчалик Парис (рус тилига Париж кўринишида ўтган) номини олган. У 10-асрдан буён Франция пойтахти ҳисобланади.

Париж дунёдаги энг машҳур шаҳар ҳисобланади. Бу шаҳарда сайёҳларни жалб қиладиган кўплаб тарихий бинолар, музейлар бор.

Жумладан, Лувр музейи, Елисей майдони ва Триумф аркаси, Версал саройи, Париж Диснейленди каби жойлар сайёҳлар кўп борадиган масканлар ҳисобланади.

Шунингдек, 19-асрда металлдан тикланган Эйфел минораси ҳам сайёҳлар орасида жуда машҳур. 2023 йилда Парижга 15,5 млн нафар сайёҳ келган.

Ҳонгконг

Ҳонгконг шаҳрига 1841 йилда британияликлар асос солган. Британия таркибида бўлган шаҳар 1960-70 йилларда ўзининг европача кўриниши ва осмонўпар бинолари билан машҳур эди.

1997 йилда Британия уни Хитойга топширади. Ҳозирги пайтда Ҳонгконг Хитой таркибида махсус маъмурий ҳудуд сифатида белгилаб қўйилган. Бу статус Ҳонгконгга аксарият ишларни Пекиндан мустақил ташкил этишга имконият беради.

Ҳонгконг дунёдаги яшаш уйлари ва офисларнинг нархи ҳамда ижара ҳақи энг баланд бўлган шаҳарлардан бири ҳисобланади. 2023 йилда Ҳонгконгга 14,7 млн нафар сайёҳ борган.

Ҳонгконгда сайёҳларни асосан кўплаб савдо марказлари, кўнгилочар парклари, кўчаларда ташкил этилган савдо дўконлари ва овқатланиш шохобчалари ҳамда бугунгача сақланиб қолган тарихий бинолар жалб қилади.

Шунингдек, Нгонг Пингда қурилган осма йўли ва шаҳардаги омонўпар биноларнинг тепа қисмида жойлашган томоша майдончалари сайёҳлар кўп борадиган жойлар ҳисобланади.

Бангкок

Бангкок Таиланд пойтахти бўлиш билан бирга, мамлакатдаги энг йирик шаҳар ҳисобланади. Шаҳарга 1782 йилда асос солинган. Ҳозир унда қарийб 5,5 млн аҳоли ашайди.

Бангкокка 2023 йилда 12,2 млн нафар сайёҳ борган. Бангкок Таиландга хорижий давлатлардан келадиган сайёҳлар учун асосий дарвоза ҳисобланади.

Бундан ташқари, шаҳарни томоша қилиш учун ҳам кўплаб сайёҳлар келади. Бу ерда савдо марказлари, турли музейлар, кўнгилочар парклар, маданий ва тарихий объектлар сайёҳларни жалб қилади.

Шунингдек, шаҳардаги осмонўпар биноларнинг тепа қисмида жойлашган томоша майдончалари, турли спорт-соғломлаштириш мажмуалари ва Мадам Тюсссо, Жим Томпсон уй музейи кабилар ҳам сайёҳлар кўп ташриф буюрувчи объектлар ҳисобланади.

Ню-Йорк

Нью-Йорк шаҳрининг дастлабки номи Нью-Амстердам (Nieuw Amsterdam) бўлган ва унга 17-аср бошларида голландлар асос солган. 17-асрнинг иккинчи ярмида Англия ва Голландия ўртасида уруш бўлиб ўтади.

Жангларда ғолиб бўлган англияликлар Ню-Амстердамни ҳам эгаллаб олишади ва унга Ню-Йорк (Йорк Англиядаги шаҳар номи) деб ном беришади.

1667 йилда англияликлар голландларга Ню-Йорк ва унинг атрофидаги ерлар эвазига ўзининг Жанубий Америкада жойлашган ери – Суринам давлати ўрнини таклиф этади. Шаҳарни қайтариб олишга кўзи етмаган голландлар таклифга рози бўлишади.

Ню-Йорк дунёдаги энг йирик ва машҳур шаҳарлардан бири ҳисобланади. Шаҳарда 10 миллиондан ошиқ одам яшайди. Дунёдаги иккинчи метро (Лондондан сўнг), биринчи 100 қаватли бино айнан Ню-Йоркда қурилган.

Ҳар йили Ню-Йоркни томоша қилиш учун миллионлаб сайёҳлар келади. Шаҳардаги осмонўпар бинолар ва уларнинг тепасида жойлашган томоша майдонлари, турли музейлар, парклар, санъат галереялари, театрлар сайёҳларни жалб қилувчи асосий объектлар ҳисобланади.

Бундан ташқари, АҚШга борадиган сайёҳларнинг бир қисми Ню-Йорк орқали ўтади. Хориждан АҚШга ишлаш учун бораётган хорижликларнинг кўпи Ню-Йоркда қолади. 2023 йилда бу шаҳарга 11,7 млн сайёҳ келган.

Канкун

Канкун шаҳри Мексиканинг Кинтана-Роо штатида жойлашган бўлиб, унга 1971 йилда асос солинган. Ҳозирда шаҳарда қарийб 900 минг аҳоли яшайди ва уларнинг асосий қисми хизмат кўрсатиш соҳасида банд.

Канкун Кариб ҳавзасида, Атлантика океани қирғоқларида, жуда қулай жойда жойлашгани учун бу ерда йил давомида мароқли ҳордиқ чиқариш мумкин.

Шаҳар нисбатан ёш бўлсада сайёҳлар орасида жуда машҳур. Канкунда жуда кўп дам олиш масканлари бор. Уларда асосан АҚШлик ва Жанубий Американинг бошқа давлатларида яшовчи бойлар дам олишади.

Канкунда кўплаб пляжлар, кўнгилочар парклар ва аквапарклар, шаҳар атрофидаги қадимий ёдгорликлар, музейлар сайёҳларни жалб қиладиган объектлар ҳисобланади. 2023 йилда Канкунга 10,8 млн сайёҳ келган.

Макка

Макка шаҳрига эрамиздан 2 минг йил аввал асос солинган дейилади. Лекин шаҳар ўрнида одамлар яшай бошлаганига ундан ҳам кўп бўлган. Шаҳар номи Макка водийси номидан олинган.

Макка шаҳри Ер юзасининг барча ҳудудларида яшайдиган мусулмонлар учун муқаддас шаҳар ҳисобланади. Шунингдек, Макка дунёдаги энг машҳур шаҳарлардан бири ҳисобланади.

Ислом таълимотига кўра, молиявий имконияти бор мусулмонлар ҳаёти давомида бир марта белгиланган ойда Маккага бориб ҳаж амалини бажариши фарз ҳисобланади.

Шу сабабли ҳар йили бутун дунёдан миллионлаб мусулмонлар Маккага ҳаж амалларини бажариш учун келишади. Шунингдек, шаҳарга йил давомида умра зиёратини амалга ошириш учун миллионлаб мусулмонлар келишади.

Шаҳардаги энг диққатга сазовор жойлар Ал-Ҳаром масжиди ва унинг ўртасида жойлашган Каъба, шунингдек Нур тоғи, Арофот тепалиги, Жабали Раҳмат тоғи ва бошқа муқаддас жойлар ҳисобланади. 2023 йилда Маккага 10,8 млн зиёратчи келган.

Ғайрат Йўлдош тайёрлади.