Фойдали қазилмалар бўйича келишув тузиш бўйича музокаралар бошланганидан бери Вашингтон Киевга битимнинг учта вариантини таклиф қилди: «ёмон», «[таклиф этилганлардан] энг яхшиси», шунингдек, «ҳалокатли», дейилади The Economist журнали мақоласида. Нашр келишувни «Украина рад эта олмайдиган таклиф» деб атаган.
The Economist журналистларининг Украинадаги манбаларига кўра, битим ғояси Украина томонида 2024 йил сентябр ойида пайдо бўлган. Ўшанда Украина президенти Володимир Зеленский келажакда хавфсизликни таъминлашда ёрдам бериш ва НАТОга таклиф қилиш эвазига АҚШга фойдали қазилмаларни қазиб олиш ҳуқуқи берилишини таклиф қилганди. Аммо АҚШ президенти Доналд Трамп бу ғоянинг оёғини осмондан қилиб, Вашингтон аллақачон Киевга кўрсатган ёрдам эвазига компенсация сифатида Украина ресурслари ва инфратузилмасини талаб қилмоқда.
Нашр суҳбатдошларининг сўзларига кўра, музокаралар бошланганидан бери Украина расмийлари АҚШдан бир-бирининг ўрнига келган учта музокарачилар гуруҳи билан учрашган, уларнинг ҳар бири келишув бўйича ўз версиясини илгари сурган.
Хусусан, 12 феврал куни АҚШ Молия вазирлиги раҳбари Скотт Бессент Зеленскийга битимнинг биринчи, «ёмон» вариантини тақдим этди. Financial Times маълумотларига кўра, америкалик вазир Украина президентидан «ҳозирнинг ўзида» табиий ресурслар ҳисобидан АҚШга 500 миллиард доллар товон тўлаш шарти билан келишув имзолашни талаб қилган. Нашр мақоласида айтилишича, Зеленский Бессент билан музокаралар вақтида «қаттиқ ғазабланган».
Келишувнинг иккинчи варианти – «[таклиф этилганлардан] энг яхшиси»ни – Трампнинг Украина ва Россия бўйича махсус вакили Кит Келлог ва АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс Мюнхен хавфсизлик конференциясида Украина томонига тақдим этган. The Economist маълумотига кўра, биринчи версия сингари иккинчисида ҳам АҚШ томонидан қазиб олинган ресурсларни ҳимоя қилиш бандидан ташқари, Украинага мудофаа соҳасида ёрдам бериш ваъдалари йўқ эди. Аммо, Украина ҳукуматидаги манбанинг таъкидлашича, иккинчи версияда «буни хаёлий қарзни тўлаш сифатида кўрсатишга аниқ уриниш бўлмаган».
Иккинчи вариантга жавобан Украина қарши таклиф билан чиққан, The Economist материалида унинг моҳияти очиб берилмаган. Бироқ, 20 феврал куни Киев келишувнинг учинчи, «ҳалокатли» версиясидан «ҳайратда қолади», бу вариант АҚШ савдо вазири Ҳовард Латник томонидан ишлаб чиқилган. «Украинага аввалги барча музокараларни унутиш ва кичик фойда эвазига ресурсларни топшириш фикрига кўникиш кераклиги айтилди. Рози бўлинг ёки кетинг – ва урушда мағлуб бўлинг», – деб ёзади The Economist.
Бу версияга кўра, АҚШ Украинадан табиий ресурслар ва инфратузилма, жумладан, портлардан келадиган келажакдаги давлат даромадларининг 50 фоизини АҚШ ҳукуматига тегишли янги инвестиция фондига ўтказишни талаб қилмоқда. Ушбу фондга бадаллар фонднинг жами суммаси 500 миллиард долларга етгунга қадар давом этади. «[Бу сумма] Трампнинг уруш бошланганидан бери Америка Украинага ёрдам бериш учун қанча сарфлагани ҳақидаги жуда бўрттирилган баёнотларига мос келади. Давлат даромадларининг ҳозирги даражасида бу юзлаб йиллар давом этади», – дея таъкидлайди The Economist. Нашр билан суҳбатлашган украиналик мулозимлардан бири шундай деди: «Агар биз буни ҳозирги кўринишда имзоласак, эртага бизни офисдан ҳайдаб чиқаришади ва ғазабланган оломон бизни тошбўрон қилади».
