АҚШ президенти Доналд Трамп сайловолди кампаниясида берган ваъдаларидан яна бирини бажарди: дунёнинг деярли барча давлатлари товарларига бож жорий қилди. У бож киритган давлатлар қаторида ҳатто одам яшамайдиган, фақат пингвинлар яшайдиган ороллар ҳам бор. Россия, Беларус, Шимолий Корея ва Куба эса истисно қилинди.
Бож солиқларининг биринчиси 5 апрел куни кучга кирди, иккинчиси 9 апрелга белгиланган. Аксарият мамлакатлар учун бож миқдори – 10 фоиз. Ветнам, Япония, Жанубий Корея каби мамлакатларга бир неча ўн фоизлик, Хитой товарларига эса нақ 104 фоизлик тарифлар ўрнатилди.
Трампга қулоқ солсангиз, “охирги 30-50 йилда бутун дунё АҚШни иқтисодий талади, АҚШ уларнинг маҳсулотини сотиб олди, лекин улар Американинг ҳеч нарсасини сотиб олгани йўқ, биз буни ўзгартирамиз” дейди. Яъни бамисоли бутун дунё АҚШни иқтисодий колония қилган, эксплуатация қилган...
Аслида ҳам шундайми? Мутлақ тескариси! Тўғри, АҚШнинг кўплаб давлатлар билан товарлар савдо савдосида дисбаланс мавжуд. Лекин бунинг сабаби шундаки, АҚШ ташқи дунёдан кўпроқ моддий, жисмоний товарлар сотиб олади, ўзи эса кўпроқ хизматлар, ғоялар, рақамли маҳсулотларни экспорт қилади.
Хизматлар ва рақамли, маданий маҳсулотлар экспорти АҚШга жуда катта даромад олиб келади, лекин улар АҚШнинг савдо балансида оддий товарлар қаторида турмайди. Шунинг учун, Трамп буни қўшиб ҳисобламаяпти. Мисол учун, АҚШнинг Ҳолливуди дунё давлатларига кўплаб кино сотади, ёки Microsoft компаниясининг Windows ва бошқа маҳсулотлари миллиардлаб даромад олиб келади. Калифорниянинг Кремний водийсидаги компаниялар дунёга жуда катта рақамли маҳсулотлар сотади ва юз миллиардлаб даромад кўришади.
Аслида, кейинги 30-50 йилда айнан АҚШда мисли кўрилмаган иқтисодий ўсиш юз берди. Жон бошига тўғри келадиган ялпи ички маҳсулот миқдорида ҳам, миллий ялпи ички маҳсулот миқдорида ҳам, Япония, Европа Иттифоқи билан қиёслаганда ҳам, АҚШда бошқалардан кўра иқтисодий ўсиш кўпроқ.
Трампнинг савдо вазири Ҳовард Латникнинг айтишича АҚШда ички ишлаб чиқаришни ривожлантириш учун беш триллион пул бор, Трампнинг мақсади эса бир вақтлар АҚШдан чиқиб кетган завод-фабрикаларни қайтариш ва ичкарида ишлаб чиқаришни кучайтириш экан. Лекин асосий масала шундаки. АҚШнинг ўзида ортиқча ишчи куни йўқ. Қолаверса, АҚШда ҳар бир ишчига камида 4-5 минг доллар ойлик бермаса, ишламайди. Мексика ёки Хитойда эса шу иш учун 1000-1500 долларга ишлайдиганлар кўп. АҚШда қиммат ишчи кучи маҳсулотларнинг таннархини бир неча баравар қиммат қилиб юборишини ҳамма билади-ку?!
