10 апрел куни, АҚШ ўнлаб мамлакатлардан товар импортидан қўшимча божхона тўловларини йиғишни бошлаши керак бўлганидан бир неча соат ўтиб, Доналд Трамп савдо сиёсатида яна бир кескин бурилиш ясади – ва тарифлар оширилишини 90 кунга музлатиб қўйди. Бўйсунмас Хитой бундан мустасно бўлиб, у учун ставка яна бир бор ошди – шундоқ ҳам ҳаддан ташқари даражада бўлган 104 фоиздан 145 фоизгача. Шунга қарамай, инвесторлар Трампнинг муросага келишга тайёрлигидан хурсанд бўлишди ва сўнгги ҳафтадаги «айиқ» тренди бир зумда фонд индексларининг рекорд даражадаги ўсиши билан алмашди. Трампни ўз қарорини қайтиб олишга нима мажбур қилди? Ва уч ойдан кейин савдо уруши қайтадан бошланишини кутиш керакми? Вашингтон ва Пекин ўртасидаги тирашув дунёга қандай таъсир қилади? «Медуза» шу саволларга жавоб излади.
Трамп нега танаффус қилди?
АҚШ президенти молия бозорларининг мамлакатнинг барча асосий савдо ҳамкорларига қарши тариф тўлқинларига реакциясини пайқамай қолмагани аниқ. Биржалар можаро кучайишининг ҳар бир янги босқичида шиддат билан қулади; ҳатто республикачининг нуфузли партиядошлари ва Уолл-стритнинг оғир вазнли вакиллари – масалан, JPMorgan Chase бош директори Жейми Даймон ҳам танқидий чиқиш қилди.
Амалда Вашингтон учун асосий огоҳлантириш сигнали, катта эҳтимол билан, АҚШ давлат облигациялари бозоридаги муаммолар бўлган. АҚШ давлат қарзини молиялаштиришнинг асосий воситаси бўлган қимматли қоғозларнинг даромадлилиги – бутун қимматли қоғозлар бозорининг қулаши билан бирга юқорига кўтарила бошлади. Келажакда бу тобора кўпроқ инвесторларни давлат облигацияларини сотиб юборишга ундаши мумкин. Бундай активларнинг энг йирик эгалари эса тарифлардан «ранжиган» Япония ва Хитой давлатларидир. Америка президенти эса айнан давлат қарзи юкини енгиллаштиришни ўз сиёсатининг стратегик вазифаларидан бири сифатида белгилаганди.
Шу билан бирга, Трамп йўналишни нотўғри олганини тан олмади ва фақат давлат облигациялари бозорини кузатаётгани ҳамда «баъзида мослашувчан бўлишга тўғри келиши»ни таъкидлади. The Wall Street Journal ўз манбаларига таяниб ёзишича, АҚШ молия вазири Скотт Бессент сўнгги лаҳзада президентни «мослашувчан бўлиш лозимлиги»га ишонтирган бўлиши мумкин. Нашр суҳбатдошларининг сўзларига кўра, айнан у инвесторлар шикоятларининг асосий манзили бўлган ва саҳна ортида туриб бу борадаги сиёсатни юмшатишни лобби қилган. Энди ушбу расмий Трампга ўзининг ҳақлигини исботлаши ва яқин келажакда савдо ҳамкорлари билан Америка экспорти учун янада қулай шартлар бўйича келишиб олиши керак бўлади.
Оқ уйда ҳукмронлик қилишда давом этаётган хаоснинг иллюстрацияси Конгрессдаги мунозара бўлди. Трамп божларни музлатиш тўғрисида эълон қилган пайтда, унинг маслаҳатчиси Жемисон Грир Вакиллар палатаси аъзоларининг саволларига жавоб бериб, ҳозиргина президент томонидан рад этилган позицияни ҳимоя қилди. «Жин урсин, буларнинг барчаси учун ким жавоб беради?» – деб қичқирди Грирга палатанинг Невада штатидан сайланган аъзоси, демократ Стивен Ҳорсфорд. «Америка Қўшма Штатлари президенти», – деди давлат раҳбари маслаҳатчиси лўнда қилиб.
