Ўзбекистон корпоратив қонунчилигига фидуциар мажбуриятлар институти – компания раҳбарларининг виждонан ва оқилона қарор қабул қилиш мажбурияти киритиляпти.

Бундан бир йил аввал regulation.gov.uz порталида муҳокамага қўйилган “Хўжалик жамиятларининг ижро органи, кузатув кенгаши ва мажоритар иштирокчиларининг масъулиятини ошириш тўғрисида”ги қонун лойиҳаси узоқ тортушувлардан сўнг 2025 йил 15 апрел куни Олий Мажлис Қонунчилик палатасида иккинчи ўқишда қабул қилинди.

Фидуциар мажбурият – нима у?

“Фидуциар мажбурият” тушунчаси ҳуқуқий ҳужжатларда ёки қонунларда жуда расмий тилда, тушунарсиз кўринишда келади. Аслида бу ҳамма тушуниши керак бўлган тамойилдир.

Фидуциар мажбурият бу – ишонч асосида берилган масъулиятни ҳалол, виждонан ва бошқаларнинг манфаати учун адо этиш мажбуриятидир. Бошқача қилиб айтганда, агар сизга биров бир ишни ишониб топширган бўлса, сиз бу ишни ўша – сизга ишонганнинг (инсон ёки ташкилотнинг) фойдаси учун ҳалоллик билан бажаришингиз керак.

Компания директори – оддий одам эмас. Директор компания иштирокчилари, акциядорлари ва ҳатто жамият олдидаги масъулиятли шахс ҳисобланади. У ўз ваколатларидан шахсий манфаат учун эмас, компания манфаатлари учун фойдаланиши шарт.

Фидуциар мажбуриятлар директорлар ва кузатув кенгаши аъзоларидан:

·       виждонан ҳаракат қилишни;

·       компания мулкидан шахсий манфаатда фойдаланмасликни;

·       жамиятнинг асосий фаолияти йўналишларига хос бўлган соҳада тадбиркорлик фаолиятини бошқарув органлари розилигисиз амалга оширмасликни;

·       қарорлар қабул қилишда мулкий манфаатлардан воз кечишни талаб етилади.

Бу эса Ўзбекистондаги кўплаб компания раҳбарлари учун “ўрганиб қолинган қулайликлар”нинг тугашидир. Энди ҳар бир нотўғри қарор потенциал жавобгарликни келтириб чиқариши мумкин.

Бизнес юритишдаги кескин бурилиш