Россия Урушга қарши қўмитасининг 3 ноябр куни Брюсселда ўтган анжуманида Борис Немцов фонди асосчиларидан Жанна Немцова миллионлаб санкция остига тушмаган россияликларнинг музлатилган активларини очиш бўйича кейинги қадамларни тақдим этди. Музлатилган активлар ҳақидаги мунозарада сиёсатчи ва тадбиркор Михаил Ходорковский ҳамда бизнесмен Евгений Чичваркин иштирок этди.
Немцова фонди ташаббуси — Ideas for Russia — ўтказган тадқиқотга кўра, активлар 3,5 миллион кишининг ҳисобларида музлатилган. Улар орасида фақат РФ фуқаролари эмас, балки Россия молиявий тизимидан фойдаланган Украина ва Қозоғистон фуқаролари ҳам бор ва шу боис амалда санкция эҳтиёжига дуч келган.
Аниқ суммаларни аниқлаш имконсиз бўлди: на Россия ҳокимияти, на Белгия ва Люксембург молия вазирликлари, на Euroclear ва Clearstream депозитарийлари бу маълумотларни ошкор этмади.
Шунга қарамай, тадқиқотчилар жисмоний шахсларга тегишли активлар умумий қиймати 14 миллиард долларга, юридик шахсларнинг активлари эса 56 миллиард долларга етгани ҳақида хулоса қилди. «Демак, гап ўнлаб миллиард доллар ҳақида бормоқда, — деди Жанна Немцова. — Шу билан бирга Euroclear ва Clearstream якуний бенефициарларни кўрмайди, улар фақат санкцияланган ташкилотларни кўради».
Унинг айтишича, Россиянинг Украинага тўлақонли босқинидан кейин мамлакатни тарк этган кўплаб «ўрта синф» вакилларининг активлари музлатилган. «Музлатилган активга эга одамларни топиш — йўқларини топишдан осонроқ. Бу жуда оммавий муаммо, — дейди Немцова. — Агар сўраб кўрсангиз, одамлар жавоб беради. Аммо очиқча сўрамасангиз, одатда, шахсий молия ҳақида гапиришмайди».
У, шунингдек, ЕИни танқид қилиб, «суд қарорисиз молиявий инфратузилмага санкция қўллаш орқали ўрта синфдан тортиб, кўплаб илғор қарашли одамлар аудиториясини санкцияга туширмоқда», натижада улар «Европа қадриятларидан бироз кўнгли қолган», деди.
Активларни очиш тартиби ЕИнинг индивидуал ва юридик шахсларга оид директиваси билан белгиланган: Белгия ёки Люксембург молия вазирлигидан лицензия олиш керак — бу қимматга тушади ва йиллаб чўзилиши мумкин. Ҳокимият лицензия бермаслиги ҳам мумкин, бундай ҳолда қарор устидан шикоят қилишга тўғри келади.
«Икки киши менга мустақил равишда айтди — аллақачон 60 минг евро сарфлабди, — деди тадқиқот муаллифи. — Шундай экан, бундай лицензияни сотиб олиш фақат жуда катта пакетлар ҳақида гап кетганда тўғри бўлади. Шу боис мени “бойлар манфаатини ҳимоя қиляпти” деб айблаган евроамалдорларга жавоб бермоқчиман: йўқ, мен бойларни эмас, ҳозирги тартиб бойлар манфаатини ҳимоя қилади — шунинг ўзида ҳатто улар ҳам лицензияни осон ололмаяпти».
