Жаҳон | 10:05 / 22.11.2025
1334
6 дақиқада ўқилади

Германиянинг титан етказиб берувчи компанияси Россиядаги бизнесини тўхтатганини маълум қилди

Урушгача Россия билан фаол савдо қилган Германиянинг титан етказиб берувчи Hermith компанияси Россиянинг Украинага ҳужуми сабабли РФдаги барча фаолиятини тўхтатганини маълум қилди.

Фото: picture alliance

Титан қоришмаларидан ясалган маҳсулотларни ишлаб чиқарувчи ва етказиб берувчи, штаб-квартираси Мюнхенда жойлашган Германиянинг Hermith GmbH компанияси Россия билан бизнес алоқаларини узди, етказиб бериш, ишлаб чиқариш ва РФ билан боғлиқ тузилмаларда иштирокини тўхтатди. Бу ҳақда Hermith вакили 20 ноябр куни DW’нинг сўровига жавобан маълум қилди. Сўров Correctiv немис порталида компания тилга олинган таҳлилий материал чоп этилганидан кейин юборилган эди.

«Европа Иттифоқи санкциялари ва Россиянинг жавоб чоралари, экспорт лицензияларини бериш тартиби, тўловларни амалга ошириш мураккаблашиши, шунингдек ҳамкорликни тўхтатиш зарурати билан боғлиқ маънавий омиллар фаолиятни давом эттиришни деярли йўққа чиқарди. Шу сабабли Россиядаги операциялар тўхтатилди», – дея маълум қилди Hermith.

Компания вакили ҳамкорлик аниқ қачон тўхтатилганини айтмади, фақат «уруш бошланганидан кейин» рўй берганини билдириш билан чекланди. Гап Россиядаги бизнесни қайта тузиш ҳақида эмас, балки етказиб бериш ва маҳсулотлардан тўлиқ воз кечиш ҳақида бораётганини Hermith алоҳида урғулади. Компания Россиянинг ўрнига хомашё етказиб берувчи сифатида Хитойдаги ишлаб чиқарувчиларни тилга олди.

Hermith ўзини «Европадаги етакчи титан ишлаб чиқарувчи ва етказиб берувчилардан бири» деб атайди. Компания маълумотларига кўра, у йилига тахминан 1000 тонна титан маҳсулотлари ишлаб чиқаради ва 300 тонна атрофида захира омборига эга. Компания 2004 йилда россиялик тадбиркор Алексей Рассказов томонидан ташкил этилган. У 90-йилларда Россияда банк секторида ишлаган, кейинроқ Европа фондлари ва тузилмаларида турли лавозимларни эгаллаган, шундан сўнг Германияда ўз компаниясини очган. Бизнесмен титаннинг дунёдаги асосий ишлаб чиқарувчи ва экспортчилари қаторига кирадиган Россия билан жуда қаттиқ боғланган эди. Рассказов Германия фуқаролигига ҳам эга.

2017 йилда Бавария компанияси «Росатом» таркибидаги «Чепецкий механический завод» (ЧМЗ) билан Европага 1000 тоннага яқин титан маҳсулотлари етказиб бериш бўйича узоқ муддатли шартнома имзолаган. Битим ўша пайтдаги Бавария бош вазири, Германиянинг собиқ ички ишлар вазири Хорст Зеехофер ва Россия иқтисодий ривожланиш вазири Максим Орешкин иштирокида тузилган.

Hermith’нинг Россия билан ҳамкорлиги бу билан чекланиб қолмаган: 2019 йилда компания «Росатом»нинг «ТВЭЛ» ёнилғи компанияси ҳамкорига айланди. 2021 йилда эса шу компания билан биргаликда авиация учун қувурлар ишлаб чиқаришга ихтисослашган Hermith Aerospace қўшма корхонасини тузди. Рассказов ўшанда уларнинг маҳсулоти Airbus, Embraer ва Bombardier каби йирик авиасозлик компанияларини қизиқтирганини айтган эди. Битим имзоланганидан ярим йил ўтиб, Россия Украинага ҳужум бошлади.

«Уруш биз учун чин маънода зарба бўлди. Вазият ҳолат беқарор, динамика салбий», – деган эди Рассказов 2022 йил июл ойида. У бироқ ишлаб чиқариш ва етказиб бериш давом этаётганини ҳам айтган. Компания ҳозирдаги баёнотида бу алоқалар охир-оқибат узилганини таъкидлайди.

Hermith шуни ҳам урғуладики, компания фаолияти доимо ички ва ташқи назорат остида бўлган ва ҳарбий, мудофаа ёки хавфсизлик соҳасидаги корхоналар билан боғлиқ эмас. Бундан ташқари, компания вакили таъкидлашича, Европада Россиядан титан экспорт қилишга нисбатан ҳеч қачон санкциялар жорий этилмаган, чунки бу хомашё ЕИда стратегик муҳим ресурс сифатида қайд этилган. Компания изоҳлашича, уруш бошлангач, Россия билан бизнес юритиш қийинлашган, жумладан, мижозлар хомашёнинг келиб чиқиши Россиядан эканини билиб қолганида норозилик билдиргани учун ҳам муаммолар кучайган.

Гарчи Ғарб Россия экспортининг катта қисмига нисбатан санкциялар жорий этган бўлса-да, титан ва ундан тайёрланган маҳсулотлар деярли чекловларга учрагани йўқ. The Washington Post газетаси ёзишича, урушнинг биринчи икки йилида Ғарб компаниялари Россиядан деярли 700 млн евро қийматида титан сотиб олган. Авиация саноати учун жуда муҳим бўлган Россия хомашёсини тезда алмаштириш жуда мушкул.

Франция президенти Эммануэл Макрон шахсан Канада бош вазири Жастин Трюдодан Airbus каби бир қатор компанияларга Оттава жорий этган санкцияларга қарамай, Россия титанидан фойдаланишга рухсат беришни сўрагани ҳақида Reuters агентлиги хабар қилган. Урушгача Airbus Россиянинг «ВСМПО-Ависма» компаниясидан ўз титанига бўлган эҳтиёжининг тахминан 60 фоизини, Boeing эса 40 фоизини қоплаган. Кейинчалик Европа компанияси бу кўрсаткични 20 фоизгача туширгани, Америка ишлаб чиқарувчиси эса Россиядан етказиб беришдан бутунлай воз кечгани маълум қилинган. Бироқ WP маълумотларига кўра, Boeing билан ишловчи айрим етказиб берувчилар орқали Россия титанининг келиши давом этган.

АҚШ учун Россияга боғлиқликни камайтириш Европага нисбатан осонроқ, чунки Америкада титан маҳсулотларини ишлаб чиқарувчи ўз корхоналари бор, деб таъкидлаган эди Reuters шарҳловчиси, металлургия бўйича эксперт Энди Хоум.

Ғарб санкциялари остига «Чепецкий механический завод» ҳам тушмади — у Германиянинг Hermith компанияси билан ҳамкорлик қилган Россия корхоналаридан бири эди. Шу билан бирга, «Досье» таҳлилий маркази ёзишича, ушбу завод Россия Саноат ва савдо вазирлиги ҳузуридаги яширин мудофаа корхоналари реестрига киритилган.

Отабек Матназаров
Тайёрлаган Отабек Матназаров
Kun.uz янгиликларини Google News'да кузатинг
+ Обуна бўлиш

Мавзуга оид