Бир неча кун давомида жаҳон ОАВ АҚШ ва Россия вакиллари томонидан ишлаб чиқилган, деб таъкидланаётган Украина бўйича 28 бандли янги «тинчлик режаси» матнини нашр этди. Ҳужжатнинг ҳақиқийлигини аввалроқ, жумладан Axios, Politico ва The Financial Times нашрлари тасдиқлади, кейин эса расмий шахслар ҳам бевосита бўлмаса-да, буни маъқуллади. Режа Европа ва Украинада кескин танқидга учради, Россия президенти Владимир Путин эса уни «якуний тинчлик келишуви асоси сифатида» «мос» деб атади.
Режа 2022 йилги Истанбул келишувлари лойиҳасига нисбатан Киев учун деярли ҳеч қандай ён босишни ўз ичига олмайди, лекин Москва учун янги афзалликларни ўзида мужассам этган. Шу билан бирга, ҳужжат матни ҳам, унинг қандай тарзда эълон қилингани ҳам, ҳақиқатан ҳам таклифлар АҚШ маъмурияти иштирокида тайёрланганми ёки бу Москва талабларининг рўйхатими, деган саволларни туғдирди. Шунга қарамай, режа АҚШ, Европа ва Украина иштирокидаги музокараларга туртки берди ва улар унга ўзгартишлар киритиб, ўз таклифларини қўшди.
Режа эълон қилинганидан кўп ўтмай, сенатор-республикачилар гуруҳидан бир неча киши уни АҚШ давлат котиби Марко Рубиo билан муҳокама қилганини айтди ва Рубио уларга режа Вашингтон эмас, балки Россия томонидан ишлаб чиқилганини билдирганини таъкидлади. «Рубио бугун кундузи телефон қилди. У бизга бу таклифни вакилларимиздан бирига етказиб берилган ҳужжат сифатида қабул қилганимизни айтди. Бу — бизнинг тавсиямиз эмас, бизнинг тинчлик режамиз ҳам эмас. Бу — олинган таклиф», — деди Жанубий Дакотадан сенатор, республикачӣ Майк Раундс. Унинг сўзларига кўра, Россия томони таклифи Украинага топширилган ва у «жавоб қайтариш имконига эга».
«Рубиога кўра, бу маъмурият позицияси эмас, балки руслар хоҳишларининг рўйхати бўлиб, у энди европаликларга ва украиналикларга тақдим этилади», — деб қўшимча қилди сенатор Ангус Кинг.
АҚШ Давлат департаментида эса сенаторларнинг бу даъволари ёлғон, деб аталди. CNN телеканали таъкидлашича, Рубионинг ўзи «ғайриодатий қадам» ташлаб, X ижтимоий тармоғидаги саҳифасида сенаторлар адашганини айтди. Унинг таъкидлашича, «тинчлик таклифи АҚШ томонидан ишлаб чиқилган» ва Россия ҳамда Украина томонларининг таклифларига асосланган. CNN бу очиқ рад этишни «чалкаш ва эҳтимол, ноқулай вазиятга айланиши мумкин бўлган бурилиш» деб таърифлади.
Режани биринчи бўлиб эълон қилган Axios нашри икки нафар европалик дипломатга таяниб хабар беришича, ҳужжат ОАВда пайдо бўлганидан кейин европалик амалдорлар АҚШ Давлат департаменти билан боғланган ва изоҳ сўраган. Уларга бу «Трамп режаси эмас», деган жавоб қайтарилган. Politico нашри эса юзага келган бу ноаниқликни АҚШ маъмурияти ичида идоралар ўртасида етарли мувофиқлашувнинг йўқлиги билан изоҳлади.
