Доналд Трамп ва унинг маъмурияти бир йилдан камроқ вақт ичида Александр Лукашенко билан 250 нафардан ортиқ маҳбуслар, жумладан, Беларус мухолифати етакчилари Сергей Тихановский, Алес Беляцкий, Виктор Бабарико ва Мария Колесникова кабиларни озод этиш бўйича келишувга эришди. Бунинг эвазига АҚШ Беларусга қарши санкцияларни бироз юмшатган. Америка дипломатиясининг бу йўналишидаги асосий шахс – Трампнинг махсус вакили Жон Коул ҳисобланади. The Wall Street Journal нашри ёзишича, у Лукашенко билан дўстлашиб олишга муваффақ бўлган – шунчаликки, унга озиш учун воситалар тавсия этган. Лукашенко эса энди Трампга Путин билан мулоқот ўрнатишда ёрдамлашмоқда.
Ҳуқуқшунос Жон Коул – Доналд Трампнинг эски таниши. 2021 йилда, Трамп ўз аккаунти блоклангани учун Facebook билан судлашганида, Коул унинг манфаатларини ҳимоя қилган. 2025 йил бошида, Трамп иккинчи бор президентлик лавозимига киришганида, компания мазкур даъвони ҳал қилиб, Трампга 20 миллион доллардан ортиқ товон тўлаб берган.
2025 йил баҳорида, Коул Лондонда эканида, унга Давлат департаментидан кутилмаган қўнғироқ бўлади ва Беларусга учиб, Юрий Зенковични олиб қайтиш сўралади – бу Беларус ва Америка фуқаролигига эга бўлган ҳуқуқшунос ҳамда фаол эди. У 2011 йилда Россияда ушланган, махфий равишда Беларусга олиб ўтилган ва бу ерда давлат тўнтаришини тайёрлаш иши бўйича 11 йилга қамалганди.
Александр Лукашенко Зенкевични «эзгу ният ишораси» сифатида - АҚШ билан санкциялар режимини юмшатиш бўйича мулоқотга киришиш учун озод қилганди. Жон Коул уни Беларусдан олиб чиқиб кетган. Кейинроқ АҚШда у Беларуснинг БМТдаги элчиси билан учрашади, элчи Лукашенко биринчи навбатда Boeing Беларусга самолёт эҳтиёт қисмларини етказиб беришни қайта тиклашидан манфаатдор эканини айтади. Шу жумладан, унинг Boeing 767 русумли шахсий лайнери учун. Шу тариқа, Жон Коул Трампнинг яна бир махсус вакилига айланади.
Коулнинг ўзи тан олишича, 2025 йил бошида уни Беларус бўйича махсус элчи этиб тайинлашганида, у бу мамлакат қаерда жойлашганини ҳам билмаган. Сўнгги бир йил ичида Коул Лукашенко билан шунчалик яқинлашадики, улар биргаликда арақ ичиб, суҳбатлар қуришган. У илк бор Минскка келганида Лукашенко президент саройида зиёфат уюштирган ва унда «спиртли ичимликлар дарё бўлиб оққан». «Диктатор президент рамзлари туширилган ўз ичимлиги билан шунчалик кўп қадаҳ кўтарганки, Коул у бошини бурган пайтни пойлаб, уларни сездирмай тўкиб ташлашга мажбур бўлган», – деб ёзади WSJ.
Лукашенко билан суҳбатда Коул атайлаб қўполроқ гапиришга уринган, тез-тез ҳақоратли/сўкинишга яқин жаргон сўзларни ишлатган. «Лукашенко ҳам худди шу тарзда жавоб беради ва тобора қўпол рус тилида гапира бошлайди», – дейилади мақолада. Коул халқаро муносабатларни мактаб ошхонасига қиёслаган. У Беларус раҳбарига ҳозир у Венесуэла, Эрон ва КХДР билан бирга «омадсизлар столи»да ўтирганини, аммо АҚШ қўллови билан «зўр болалар столи»га кўчиб ўтириши мумкинлигини айтган.
