​​​​​​​Уйда ўтириб даромад топаётган қишлоқ келини: онлайн фаолият орқали мустақилликка эришган 22 ёшли Маржона ҳақида

Маржона Баротова Навоий вилояти Қизилтепа туманида туғилган, ҳозир 22 ёшда. Бир фарзанднинг онаси, оилавий ҳаётда келинлик масъулиятини бажараётган, бир вақтнинг ўзида таълим олаётган ва ишлаётган аёл. У Навоий давлат педагогика университетининг сиртқи таълимида ўқиб, мактабда она тили ва адабиёти фанидан дарс беради. Шу билан бирга, ижтимоий тармоқларда Telegram бўйича эксперт, администратор, копирайтер ва фрилансер сифатида фаолият юритади.

Даромад ҳақидаги ўйлар қачон пайдо бўлди?

«Оилада тўрт фарзандмиз: мен, икки опам ва укам. Шароитимиз яхши бўлган, ота-онам ўқишимни давом эттиришим учун барча имкониятларни яратиб беришган. Шу сабабли авваллари мустақил даромад ҳақида жиддий ўйламаганман.

2021 йилда 170 балл билан сиртқи таълимга кирганман. Агар ўша йили очиқ танловга топширганимда, грантни қўлга киритишим мумкин эди. Аммо тақдир мени шу йўлга бошлади ва бу йил ўқишимни тугатаман.

Даромад топишга қизиқиш 2021 йилдан бошлаб пайдо бўлди. Контракт тўлаш, ўзимни мустақил қилиш ва оиламга ёрдам бериш истаги мени ҳаракатга ундади. Дастлаб она тили ва математика фанларидан тайёрлов дарслари ўтдим, кейин эса Telegram орқали турли фаолиятлар билан шуғулландим. Ушбу жараёнда совғалар, китоблар ва кичик маблағлар орқали илк натижаларни кўрдим. Бу эса менга ишонч бағишлади ва 2021 йилдан буён ижтимоий тармоқларда фаолиятни тўхтатмадим.

2022 йилда турмуш қуриб, фарзандли бўлдим. 2023 йилда қисқа муддатли руҳий қийинчиликлардан кейин янги имкониятлар излаб, Telegram ва фрилансерлик соҳасига чуқурроқ кириб келдим. Бу мен учун ҳам касбий, ҳам шахсий ўсиш босқичи бўлди».

50 минг сўмлик илк даромад ва катта бурилиш

2023 йил ноябрда Маржона онлайн фаолиятни жиддий бошлаган. Илк даромади — 50 минг сўм. Аммо айнан шу пул унга “мен қила оламан” деган ишончни берган.

“Илк даромадимни қўлимга олган кунимни ҳануз унутолмайман. Ўша пайтда ичимда биргина туйғу бор эди: мен эплай олдим. Бу шунчаки пул эмасди, бу — ўзимга бўлган ишончнинг қайта тикланиши эди. Авваллари бу соҳани фақат кузатиб, контактлар қўшиб юрган бўлсам, ўша кундан бошлаб ўзимни бу йўлга чинакам кириб келгандек ҳис қилдим. Энди бу соҳа менга бегона эмас, аксинча, “меники” эканини англадим.

Илк даромадим атиги 50 минг сўм бўлган. Лекин унинг қиймати миқдорида эмас, маъносида эди. Уни турмуш ўртоғимга кўрсатиб: “Мана, онлайн тармоқ орқали ўз даромадимни топдим. Мен уддалай олдим деганман. Орада эса буюртмаларимни турмуш ўртоғимга ҳам оширганман (соҳани бироз билар эдилар) Бошланишида ўзим ҳам эплай олишимга ишонмаган эдим. Аммо ҳаракат ва қатъият натижа берди. Бугун ортга қараб, энг катта ютуғим — бу пул эмас, балки “мен қила оламан” деган ишонч эканини англайман”.

Энг катта тўсиқ — ўзингизга ишонмаслик

«Ҳаётимда шундай давр бўлганки, “Мен буни эплай олмайман”, деб ўйлаганман. Атрофимда кўплаб инсонлар бир ишни уддалаётгандек кўринар, аммо мен ўзимга нисбатан ишончсиз эдим. Ҳатто, уларнинг орқасида албатта таниши, ёрдамчиси ёки моддий таянчи бор, деб ҳисоблаганман. Шунинг учун ҳам “бу менинг қўлимдан келмайди” деган фикр мени узоқ вақт ортга тортган.

Вақт ўтиб тушундимки, бу йўлдан бошқа инсонлар ҳам оддий ҳаракат, ишонч ва тинимсиз меҳнат орқали ўтаётган экан. Асосийси — ўз устида ишлаш ва таслим бўлмаслик.

Мен турли курсларда ўқишни бошладим, аёллар даврасига қўшилдим. Ўрганиш, мулоқот ва тажриба алмашиш орқали ўзимга бўлган ишончим аста-секин қайта тиклана бошлади. Энг муҳими, ўз фикримни очиқ айтишни, одамлар орасида ўз нуқтаи назаримни ҳимоя қилишни ўргандим».

Вақтни бошқариш: оила ва иш ўртасидаги мувозанат

«Бугунги кунда вақтни тўғри бошқариш ҳар бир инсон, айниқса аёллар учун муҳим масалага айланган. Оила, фарзанд тарбияси, иш ва шахсий ривожланиш — буларнинг барчаси бир вақтда эътибор талаб қилади. Шу сабабли, кундалик ҳаётда энг муҳим вазифаларни ажрата билиш ва устуворликни тўғри белгилаш муҳим аҳамиятга эга. Шахсий тажрибамдан келиб чиқиб айтишим мумкинки, мен учун биринчи ўринда ҳар доим оила туради. Агар иш буюртмалари ёки онлайн фаолият билан боғлиқ вазифалар бўлса-ю, шу пайтда турмуш ўртоғимга ёки фарзандимга эътибор керак бўлса, ишни кейинроққа қолдириб, аввало оилавий масалаларни ҳал қиламан. Чунки вақт ўтади, лекин фарзанднинг бугунги эътибори ва меҳрга бўлган эҳтиёжи ортга қайтмайди. Вазифаларни бажаришда “қайси бири ҳозир муҳим?” деган саволга жавоб топишга ҳаракат қиламан. Баъзи ишлар шошилинч бўлади, айримларини эса бироз кейинга суриш мумкин. Шу таҳлил орқали кун давомида қилинадиган ишларимни тартибга соламан. Масалан, қайнонам фарзандимга қараб турадилар, турмуш ўртоғим эса жонли эфир пайтида болам билан шуғулланадилар. Баъзида овқатланишга улгурмасам, касал бўлсам ёки иш жараёнида бўлсам, овқатимни ҳам олиб кириб беришган пайтлар бўлган. Хулоса қилиб айтганда, вақтни бошқариш — бу ҳаммасига бирдай улгуриш эмас, балки ҳаётдаги энг муҳим нарсаларга тўғри вақтда эътибор бера олишдир. Оила ва иш ўртасидаги мувозанатни сақлаш эса нафақат самарадорликни оширади, балки ички хотиржамликни ҳам таъминлайди».

Уйда ўтириб даромад топишни хоҳловчилар учун тавсиялар

«Уйда даромад топишни ўйлаётганлар, аввало, бирдан бойиб кетаман ёки қисқа вақт ичида катта нарсаларни оламан деган хомхаёлларга берилмасликлари керак. Бундай хаёллар кўпинча инсонни нотўғри йўналишга олиб келади ёки ҳаракатни тўхтатишга сабаб бўлади. Мен тавсия қиламанки, ҳар бир инсон аввало ўзига аниқ иш режа тузсин. Қаердан бошлайди, нималарга ҳаракат қилади, қандай кўникмаларни ўрганади — буларнинг барчаси белгиланган бўлса, иш давомий бўлади. Режа билан бирга интизом ва унга амал қилиш ҳам муҳим. Бошланиш босқичида қўрқувга берилмаслик, биринчи уриниш муваффақиятсиз бўлса ҳам тушкунликка тушмасликни тавсия қиламан. Масалан, биринчи уринишда иш сизга мос келмаётгандай туюлиши ёки натижа кутганингиздек бўлмаслиги мумкин. Бундай ҳолатда дарҳол воз кечмаслик ва ҳаракатни давом эттириш муҳим. Шунингдек, ўрганишни бепул манбалардан бошлашни тавсия қиламан. Масалан, Телеграмдаги “канал хазинаси” бўлими ёки бепул дарсликлар ва матнли қўлланмалар орқали бошланғич билимларни олиш мумкин. YouTube'да ҳам даромад топиш бўйича юзлаб бепул видеодарслар мавжуд. Мен шуни тавсия қиламанки, аввало бепул ўрганиб, ўзингиз синаб кўринг. Шу билан бирга кичик даромадга чиқиб, соҳа сизга мос келишини тушунганингиздан сўнггина, устоз ёки пулли курсларда чуқурроқ ўрганишни давом эттиринг. Хулоса қилиб айтганда, уйда даромад топиш имконияти мавжуд, бироқ бунинг учун режа, интизом, сабр ва узлуксиз ҳаракат зарур. Ҳар бир инсон ўз ҳаракати билан натижага эриша олади».