Британия қиролининг укаси қўлга олиниши: бу ҳақда нималар маълум?

Британия полицияси қирол Чарлз III нинг укаси – собиқ шаҳзода Эндрю Маунтбеттен-Виндзорни қўлга олди. У мансабидан фойдаланиб, жиноят содир этишда гумонланмоқда. Полиция у Буюк Британиянинг халқаро савдо ва инвестициялар бўйича махсус вакили бўлиб ишлаганида дўсти, америкалик молиячи ва одам савдосида айбланган жиноятчи Жеффри Эпштейнга махфий маълумотларни бергани ҳақидаги хабарларни текширмоқда, деб ёзади BBC ва The Guardian.

Эндрю ўзининг туғилган кунида қўлга олинди – 19 феврал куни у 66 ёшга тўлганди. Қирол Чарлз III укасига нисбатан суриштирув ишларини маъқуллаган. «Аниқ қилиб айтишга рухсат беринг: қонун тантана қилиши керак», – деган у ва энди ҳуқуқ-тартибот органлари пухта ва адолатли суриштирув жараёни ўтказиши кераклиги, бунда қироллик хонадони уларга «ҳар томонлама ёрдам кўрсатиши»ни қўшимча қилган.

Эндрю қарийб 400 йил ичида Британия монархиясининг ҳибсга олинган илк вакили бўлди. The Guardian нашри ёзишича, бундан олдингиси Англия қироли Чарлз I бўлганди, у 1647 йилда фуқаролик уруши даврида асирга тушган ва хиёнатда айбланиб, қатл этилганди. Британия тожининг жиноий ҳаракат учун айбланган олдинги вакили Эндрюнинг синглиси, малика Анна бўлганди. У 2002 йилда ити Виндзорда икки болани тишлаб олгани учун 500 фунт миқдорида жаримага тортилганди. Шу билан бирга, Анна бу иш доирасида қўлга олинмаган.

Эндрю кўп йиллар давомида Жеффри Эпштейн билан яқин алоқада бўлган. Улар 1990-йилларда танишишган ва 2008 йилда Эпштейн ўсмир ёшдаги қизларни зўрлашда айбланиб, қамалганидан кейин ҳам у билан алоқаларни сақлаб қолган. Эпштейн Эндрюнинг собиқ рафиқаси Сара Фергюсонга (балки унинг ўзига ҳам) пулдан ёрдам қилгани ҳақида маълумотлар бор. Бунинг эвазига Эндрю Эпштейнга «ҳурматга сазовор бўлиш, сиёсий етакчилар ва бизнес давраларига кириш»ни таъминлади, дейди Эндрюнинг норасмий таржимайи ҳоли муаллифи ёзувчи Эндрю Лоуни.

Эпштейннинг энг машҳур қурбони Виржиния Жуффре 17 ёшида Эндрю билан жинсий алоқада бўлганини айтган. Унинг сўзларига кўра, Эпштейн (ўзи учун ҳам, айрим таниқли дўстлари учун ҳам ёш қизларни излаган) уни Эндрюга 2001 йилда, ҳали 17 ёшдалигида таништирган. Ўзининг айтишича, ўшанда у Эндрю билан уч марта жинсий алоқада бўлган, бунинг учун Эпштейн унга 15 минг доллар тўлаган. Эндрю Жуффре билан танишлигини рад этган, аммо Эпштейн билан дўст бўлганини тан олган. У бунга афсусланмаслиги, чунки бу танишлик туфайли савдо ва бизнесда кўп нарсани билиб олганини айтган.

Эпштейн билан алоқалар Эндрюнинг обрўси ва мақомини яксон этди. 2019 йилда, Эпштейн ўлимидан кўп ўтмай, у қироллик оиласи аъзолари мажбуриятларини бажаришдан четлатилган. 2021 йилда, Жуффре қўзғаган суд жараёнидан кейин эса ҳарбий унвонлари ва «Олий ҳазратлари» титулидан ҳам маҳрум бўлган. 2025 йилда, Жуффренинг ўлимидан кейин эълон қилинган мемуарлари туфайли Эндрю Йорк ҳерцоги титулини ҳам йўқотган ва оддий фуқарога айланиб қолган. Матбуотнинг ёзишича, қирол Чарлз III таваккалчилик қилмасликка қарор қилганди – унинг укаси Эпштейн атрофидаги можарога чуқур ўралашиб қолганди ва бу бутун оила мавқейига путур етказиши хавфи пайдо бўлганди.

Эндрюнинг қўлга олиниши АҚШ ҳукумати январ ойи охирида Эпштейн файлларини эълон қилиши ортидан рўй берди. Эпштейннинг архивидаги хатлардан маълум бўлишича, у 2010 йилда Эндрюга 26 ёшли чиройли, ақлли ва «ишончли» рус қиз билан танишишни таклиф қилган; Эндрю эса бунга жавобан танишишдан мамнун бўлишини айтган. Шунингдек, Эпштейннинг архивидан Эндрю полда чалқанча ётган қандайдир аёл ёнида тўрт оёқлаб тургани акс этган фотосурат ҳам топилган (бу тасвир қачон, қаерда ва қандай шароитда олингани маълум эмас).

Бундан ташқари (ва бу кейинроқ полиция суриштирув бошлашига сабаб бўлган), журналистлар Эпштейннинг почтасидан Эндрю 2010 йилда Британия савдо элчиси сифатида Ҳонгконг, Ветнам ва Сингапурга қилган сафарлари юзасидан махфий ҳисоботларни у билан баҳам кўрганига оид далиллар топилган. Эндрю ҳисоботлардан бирини уни ўз ёрдамчисидан қабул қилиб олганидан беш дақиқа ўтганида Эпштейнга юборган. Бошқа бир хатда Эндрю Эпштейнга Афғонистоннинг Ҳилманд вилоятидаги инвестициявий имкониятлар ҳақидаги маълумотни берган.

Эпштейн файллари эълон қилинганидан кейин Чарлз III укасига нисбатан тергов жараёнига тўсқинлик қилмаслигини билдирганди. «Қирол [Эндрю]нинг хатти-ҳаракатлари билан боғлиқ давом этаётган айбловлардан чуқур хавотирда эканини аниқ қилиб айтди. <...> Аниқ даъволар [унинг ўзига] қаратилиши керак бўлса-да, агар полиция бизга мурожаат қиладиган бўлса, биз қўллаб-қувватлашга тайёрмиз», – деганди 9 феврал куни қиролнинг вакили. Бундан ташқари, Эпштейн файллари эълон қилингач, Чарлз III укасининг Виндзор саройидан қироллик оиласининг Норфолк графлигидаги Сандрингҳэм қўрғонига кўчиши жараёнини тезлаштирди. Эндрю ҳам айнан ўша ерда қўлга олинди.

Пайшанба куни кечқурун Эндрюни полиция участкасидан чиқаётган автомобилда кўришган, кейинроқ уни Range Rover русумли автомобилнинг орқа ўриндиғида ўзини пана қилишга уринаётган ҳолида суратга олишган. Темза водийси полицияси баёнотида Эндрю Маунтбеттен-Виндзор «тергов остида озод қилингани» маълум қилинган, бу унга нисбатан тергов давом этаётгани, лекин ҳозирча унга айблов қўйилмаганини англатади.