Яқин Шарқда урушнинг иккинчи куни. Сўнгги маълумотлар

Али Хоминаийнинг ўлими

Эрон Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси мамлакат диний раҳбари Али Хоминаий ҳалок бўлганини тасдиқлади. 86 ёшли Хоминаийнинг жасади унинг Теҳрондаги қароргоҳи харобалари остидан чиқариб олинган.

Корпус матбуот хизмати баёнотида унинг ўлими 28 феврал тонгида АҚШ ва Исроил томонидан йўлланган зарбалар оқибатида рўй бергани айтилган. Хоминаий Эронни 1989 йилдан буён бошқариб келаётганди.

Исроил мудофаа вазири Исраэл Кац Хоминаий Исроилнинг «Арслон наъраси» номли амалиёти чоғида Эроннинг бошқа юқори мартабали шахслари билан биргаликда ўлдирилганини маълум қилди. Зарба вақтида Хоминаийнинг ёнида бўлган қизи, куёви, келини ва набираси ҳам ҳалок бўлган.

Али Хоминаий туғилган Машҳад шаҳридаги имом Ризо масжиди гумбазида мотам байроғи кўтарилган. Мамлакатдаги масжидлар ва майдонларда бомбод намозидан кейин йиғилган минглаб кишилар унинг вафоти муносабати билан мотам бошлаган.

Трамп энди Эрон билан келишиш осонроқ бўлишини айтди. «Турган гапки, энди бу бир кун олдингига қараганда осонроқ», деган у CBS News телеканали мухбирининг АҚШ ва Эрон ўртасидаги можарони дипломатик йўл билан ҳал қилиш имкониятлари ҳақидаги саволига жавоб бераркан. У ислом республикаси раҳбарлиги учун «бир неча яхши номзодлар борлиги»ни қўшимча қилган, аммо гап айнан кимлар ҳақида кетаётганига аниқлик киритмаган.

Бу хабарлар фонида Эрон парламенти спикери Муҳаммад Боқир Ғолибоф мамлакат қуролли кучлари Али Хоминаий ўлими учун қасос олиши ва Американинг минтақадаги объектларига янада қатъий зарбалар йўлланишини ваъда қилди.

Трамп эса Эронни жавоб зарбаларидан тийилишга чақирди.

«Эрон ҳозиргина ҳар қачонгидан ҳам қаттиқроқ зарба беришини айтди. Бундай қилмагани яхши, чунки бундай қилса, биз уларга ҳеч қачон кўрилмаган куч билан зарба берамиз!» дея таҳдид қилди АҚШ президенти.

The New York Times маълумотига кўра, Марказий разведка бошқармаси Хоминаий қаердалигини АҚШ ва Исроил ҳужумидан бироз олдин аниқлаган. Оятуллоҳ бир неча ой давомида – 2025 йилнинг ёзидан бошлаб кузатиб борилган. Шу орқали АҚШ разведкаси Теҳрон марказидаги ҳукумат комплексида 28 феврал куни эрталаб Эрон олий раҳбарияти йиғилиши ўтказилишидан хабар топган. Эрталабки соат 6 атрофида Исроил базаларидан қирувчи самолётлар ҳавога кўтарилган. The Wall Street Journal нашри ёзишича, Исроил қирувчи самолётлари Хоминаий қароргоҳига 30 та бомба ташлаган.

Операция жараёнидан хабардор манбаларнинг айтишича, ҳукумат бинолари комплексига уюштирилган ҳужумдан кейин Эрон махсус хизматлари раҳбарлари жойлашган нуқталарга ҳам зарбалар берилган. Маҳаллий расмий нашрлар Эрон армияси бош штаби бошлиғи, генерал-лейтенант Абдулраҳим Мусавий, мамлакат мудофаа вазири Азиз Носирзода, оятуллоҳнинг хавфсизлик бўйича маслаҳатчиси Али Шамҳоний ва Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси қўмондони Муҳаммад Пакпурнинг ўлимини тасдиқлади.

Хоминаийнинг ўлимидан кейинги раҳбар сайлангунича мамлакатни вақтинча Муваққат кенгаш бошқаради – бу кенгашдан мамлакатнинг амалдаги президенти Масъуд Пизишкиён, суд ҳокимияти раҳбари – бош қози Ғулом-Ҳусайн Муҳсини-Ижаий ва Фиқҳ кенгаши вакили оятуллоҳ Алиризо Аърофийдан иборат бўлади.

Исроилнинг янги зарбалари

Исроил мудофаа армияси якшанба куни Исроил ҳарбий-ҳаво кучлари Теҳрондаги объектларга кетма-кет зарбалар беришни бошлаганини маълум қилди.

«Исроил ҳарбий-ҳаво кучлари Теҳрондаги Эрон режимига тегишли нишонларга зарбалар сериясини бошлади», - дейилади армия матбуот хизмати баёнотида.

Исроил ҳарбийларига кўра, Эроннинг ғарбий ва марказий қисмидаги ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимларининг аксарияти, шунингдек, Эрон ракета захираларининг ярми йўқ қилинган.

Эроннинг жавоб зарбалари

Эрон зарбаларга жавобан Исроилга ҳужум қилди. Тел-Авивда Эрон баллистик ракетаси турар жой биносига келиб тушган, 40 ёшлар атрофидаги аёл ҳалок бўлди. Яна 27 киши яраланган – икки кишининг аҳволи ўртача оғирликда, 25 киши енгил тан жароҳати олган.

Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси маълумотларига кўра, зарбаларнинг олтинчи тўлқини давомида Америка базаларидаги 27 та объект, шунингдек, Тел-Ноф авиабазаси, Исроил мудофаа армияси бош штаби ва Тел-Авивдаги йирик мудофаа саноати объекти нишонга олинган.

Ислом республикасининг АҚШ ва Исроил зарбаларига жавобан йўлланаётган Эрон ҳужумлари Форс кўрфазининг бошқа мамлакатларига ҳам таъсир кўрсатмоқда. Дубай халқаро аэропортида учиб кетиш залларидан бири дрон зарбаси оқибатида шикастланган, деб хабар берди амирлик матбуот хизмати. Аэропортнинг тўрт нафар ходими жароҳатланган. Дрон парчалари қулаши Бурж-ал-Араб меҳмонхонасида ёнғин чиқишига олиб келди - осмонўпар бинонинг ташқи фасади ёниб кетган, жабрланганлар йўқ. Дубайнинг ўзида ҳаво ҳужумидан мудофаа кучлари томонидан тўхтатилган дронлар парчалари қулаши оқибатида икки киши жабрланди, деб хабар берди амирлик расмийлари.

Якшанба куни Ўмондаги Дукм порти ва соҳил яқинидаги нефт танкери ҳам Эрон дронлари ҳужумига учради. Бу АҚШ ва Эрон ўртасидаги музокараларда воситачилик қилган ушбу султонликка қилинган илк ҳужум бўлди.

Нефт танкери экипажи эвакуация қилинган, экипаж аъзоларидан тўрт нафари жароҳатланган.

Якшанба куни тонгида Баҳрайн пойтахти Манамада ва Қатарда ҳам портлаш овозлари эшитилган.

Абу-Дабида мўлжалдан оғдирилган дронлардан бири Etihad Towers биносига урилиши оқибатида бир аёл ва ёш бола жароҳат олган. Дронлар Манама шаҳри аэропортига ҳам ҳужум қилган ва зарар етказган.

Бирлашган Араб Амирликлари президенти маслаҳатчиси Анвар Гаргаш Форс кўрфази давлатларига қилинаётган ҳужумлар учун Теҳронни қаттиқ танқид қилди. «Бу Эронни оғир паллада яккалаб қўяди. Сизнинг урушингиз қўшнилар билан эмас», – деган у.

БАА мудофаа вазирлигига кўра, шанба куни Эрон БАА ҳудудидаги нишонларга 137 та ракета ва 209 та дрон учирган. 

Абу-Даби аэропортида содир бўлган портлаш оқибатида камида бир киши ҳалок бўлиб, етти киши яраланган. Тунда Дубай ва Кувайтдаги аэропортлар ҳам ҳужумга учраган.

Қатар расмийлари Эрон мамлакат бўйлаб 65 та ракета ва 12 та дрон учиргани, уларнинг аксарияти тутиб олингани, шу билан бирга, саккиз киши жароҳатлангани, улардан бири оғир аҳволда экани ҳақида хабар берган.

Ҳарбий ҳаракатлар туфайли Исроил, Қатар, Сурия, Эрон, Ироқ, Кувайт, Баҳрайн ва Бирлашган Араб Амирликлари ўз ҳаво кенгликларини ёпишган.

Яқин Шарқдаги асосий аэропортлар – Дубай, Абу-Даби ва Доҳа аэропортлари фаолиятини тўхтатган, натижада Яқин Шарқда ишловчи авиакомпаниялар 1800 дан ортиқ рейсларни бекор қилишга мажбур бўлган. Аэропортларда ўн минглаб кишилар қолиб кетган.