АҚШ махсус вакили: Лукашенко АҚШга ташриф буюриши мумкин

Беларус раҳбари Александр Лукашенко яқин вақт ичида АҚШга ташриф буюриши мумкин. Бу ҳақда АҚШнинг махсус вакили Жон Коул 19 март, пайшанба куни Минскдаги музокаралар якунлари бўйича маълум қилди. Унинг сўзларига кўра, томонлар бундай ташрифни ташкил этиш устида иш олиб бормоқда. Reuters агентлиги таъкидлашича, Лукашенконинг АҚШга сафари ғарбдан кўп йиллик яккаланишга барҳам беришга интилаётган Беларус раҳбари учун катта ютуқ бўлади.

Коул Минскка беларуслик сиёсий маҳбусларни озод қилиш бўйича музокаралар учун келган. Томонлар, шунингдек, 2022 йил феврал ойида Беларус Россияга ўз ҳудудидан Украинага ҳарбий бостириб кириш учун фойдаланишга рухсат берганидан кейин ёпилган Минскдаги АҚШ элчихонаси фаолиятини қайта тиклаш эҳтимолини ҳам муҳокама қилди.

Лукашенко Коулни қучоқлаб кутиб олар экан, у “ҳар қандай масалани муҳокама қилишга ва ҳар қандай саволга жавоб беришга” тайёр эканини айтди, бироқ шу билан бирга Украинадаги инқироз ва Эрон билан уруш ҳақида ҳам гаплашмоқчи эканини билдирди. Унинг айтишича, бу урушда АҚШ “бизнинг дўстларимизга қарши уришмоқда”.

Беларус билан муносабатларни нормаллаштириш эвазига АҚШ Минскдан сиёсий сабаблар ёки ҳуқуқни ҳимоя қилиш фаолияти билан боғлиқ ҳолда қамоқда сақланаётган 1100 нафардан ортиқ беларусликни озод қилишни талаб этмоқда.

Икки томоннинг аввалги музокаралари натижасида сентябр ойида ўнлаб сиёсий маҳбуслар, 2025 йил декабрида эса яна 123 нафар озод қилинган эди. Улар орасида Нобел тинчлик мукофоти совриндори Алес Беляцкий ҳамда мухолифатчи сиёсатчилар Мария Колесникова ва Виктор Бабарико ҳам бўлган. АҚШ жавоб тариқасида Беларус калий саноатига нисбатан санкцияларни бекор қилди — бу ўғитлар ишлаб чиқаришда муҳим таркибий қисм ва мамлакат экспорт даромадларининг муҳим манбаи ҳисобланади.

1994 йилдан бери ҳокимиятда бўлган Александр Лукашенко инсон ҳуқуқларини бузиш ва Россиянинг Украинага қарши урушида уни қўллаб-қувватлагани сабабли ғарбда узоқ вақт давомида яккаланган раҳбар сифатида қабул қилиб келинган. Америка томони эса у билан муносабатларни ривожлантиришда манфаат борлигини билдирган — бунда унинг Россия президенти Владимир Путин билан яқин алоқалари ҳисобга олинган ва АҚШнинг урушни тўхтатишга қаратилган саъй-ҳаракатлари доирасида у фойдали маслаҳатлар бераётганини таъкидлаган.

Беларус мухолифати етакчиси Светлана Тихановская АҚШ президенти Доналд Трамп маъмуриятининг маҳбусларни озод қилишга қаратилган ҳуманитар саъй-ҳаракатларини олқишлади.

“Лекин шу билан бирга, биз Беларусда ҳақиқий, тизимли ўзгаришларни — репрессияларни тўхтатишни ва эркин ҳамда адолатли сайловлар ўтказилишини талаб қилишимиз керак”, — деди у.

“Бизга ҳақиқий мулоқот керак — ғарб билан Лукашенко ўртасида эмас, балки беларус жамияти билан. Фақат шу нарса Беларусда ҳақиқий ўзгаришларга олиб келиши мумкин”, — дея таъкидлади Тихановская.