Fitch Ўзбекистоннинг рейтинги бўйича прогнозни “барқарор”дан “ижобий”га оширди

Fitch Ratings халқаро рейтинг агентлиги Ўзбекистоннинг узоқ муддатли суверен кредит рейтинги бўйича прогнозини “барқарор”дан “ижобий”га ўзгартирди ва рейтингни “BB” даражасида тасдиқлади.

Агентликка кўра, прогнознинг яхшиланиши мамлакатда ислоҳотлар изчил давом этаётгани ва макроиқтисодий барқарорликни сақлашга қаратилган сиёсат натижасида ўрта муддатли истиқболда иқтисодий ўсиш юқори даражада сақланиши кутилаётгани билан боғлиқ.

Fitch'нинг қайд этишича, давлат қарзининг ялпи ички маҳсулотга нисбатан паст даражада экани, катта ташқи захиралар ва юқори ўсиш салоҳияти каби омиллар Ўзбекистоннинг “BB” рейтингига асос бўлган.

Шу билан бирга, аҳоли жон бошига тўғри келадиган даромаднинг нисбатан пастлиги, иқтисодиётнинг хомашё товарларига қарамлиги ва инфляциянинг ҳали ҳам юқори экани рейтингни чеклаб турибди.

Агентлик изоҳига кўра, ҳукуматнинг давлат корхоналарини хусусийлаштириш, пул-кредит сиёсати самарадорлигини ошириш ва бюджет бошқарувини такомиллаштиришга қаратилган ислоҳотлари давом этмоқда. 2021–2025 йилларда давлат активларини хусусийлаштиришдан тахминан 5,1 млрд доллар тушум олинган бўлиб, шундан 1,6 млрд доллари 2025 йилга тўғри келади.

Fitch ҳисоб-китобларига кўра, иқтисодий ўсиш 2026 йилда 6 фоизгача секинлашади, аммо 2027–2028 йилларда ўртача 6,4 фоизлик ўсиш кутилмоқда. Ўрта муддатли истиқболда эса ўсиш суръати тахминан 6,3 фоиз даражасида бўлиши прогноз қилинган.

Агентлик Эрон атрофидаги можаро ташқи хавфлардан бири бўлиб қолаётганини қайд этган. Ўзбекистоннинг Эрон билан тўғридан тўғри савдо алоқалари чекланган бўлса-да, импортнинг тахминан 8 фоизи ва экспортнинг 4 фоизи Эрон портлари орқали амалга оширилади.

Шунингдек, Россия ҳам иқтисодиёт учун муҳим аҳамиятга эга бўлиб қолмоқда: 2025 йилда экспортнинг 12,8 фоизи ушбу мамлакат ҳиссасига тўғри келган, пул ўтказмаларининг эса қарийб 70 фоизи Россиядан келган.

Шу билан бирга, 2025 йилда консолидациялашган бюджет тақчиллиги ЯИМга нисбатан 2,1 фоизни ташкил этиб, белгиланган 3 фоизлик чегарадан паст бўлган. Бунга асосан солиқ ва бошқа бюджет тушумларининг режадан юқори бўлгани, жумладан олтин нархларининг ўсиши ҳисса қўшган.

Агентлик давлат қарзининг ЯИМга нисбати 2025 йилдаги 32 фоиздан 2027–2028 йилларда тахминан 28 фоизгача пасайишини прогноз қилмоқда. Бу кўрсаткич давлат қарзи учун белгиланган 60 фоизлик лимитдан анча паст бўлиб қолади.

Инфляция бўйича, Fitch Марказий банкнинг қатъий пул-кредит сиёсати давом этаётганини таъкидлаган. Асосий ставка 2025 йил март ойидан бери 14 фоиз даражасида сақланмоқда. 2026 йил апрелида йиллик инфляция 7 фоизни ташкил этган бўлиб, бу бир йил аввалги 10,1 фоиздан паст, аммо Марказий банкнинг 5 фоизлик мақсадли кўрсаткичидан юқори.

Агентлик Ўзбекистоннинг халқаро валюта захиралари ўсишда давом этишини ҳам қайд этган. Fitch прогнозига кўра, захиралар ҳажми 2025 йилдаги 66 млрд доллардан 2026 йилда 71 млрд долларгача ошади. Захираларнинг катта қисми олтин ҳиссасига тўғри келади.

Халқаро агентликнинг таъкидлашича, Ўзбекистоннинг рейтинги келгусида макроиқтисодий барқарорликни таъминлайдиган ислоҳотларнинг изчил давом этиши, давлат молияси бошқарувининг яхшиланиши ва бошқарув сифати кўрсаткичларининг ўсиши натижасида оширилиши мумкин.

Аксинча, ислоҳотлар суръатининг секинлашиши, ташқи молиявий вазиятнинг ёмонлашиши ёки давлат қарзининг сезиларли ўсиши рейтингга босим ўтказиши мумкин.

Эслатиб ўтамиз, Fitch Ўзбекистоннинг суверен рейтингини бундан олдин 2025 йил июн ойида қайта кўриб чиққан ва мамлакатнинг узоқ муддатли кредит рейтингини “BB-“дан “BB”га ошириб, прогнозни “барқарор” деб белгилаган эди.