Жаҳон | 08:43
1282
4 дақиқада ўқилади

Жаҳон нефть савдоси маркази Осиёга кўчмоқда

2024 йил якунларига кўра, жаҳон нефть савдосидаги энг йирик оқимлар Осиё мамлакатлари томон йўналди. Мутахассислар фикрича, бу ҳолат глобал энергетика бозоридаги кучлар мувозанати ўзгараётганини ва нефть истеъмолининг асосий маркази Шарққа кўчаётганини кўрсатмоқда.

Foto: REUTERS/Stringer

Хом нефть ҳозир ҳам дунёда энг кўп савдо қилинадиган хомашё маҳсулоти бўлиб қолмоқда. Нефть етказиб бериш йўналишлари эса қайси мамлакатлар энергия ресурсларини ишлаб чиқараётгани ва қайси ҳудудлар уларнинг асосий истеъмолчисига айланганини яққол намоён этади.

Energy Institute маълумотлари асосида тайёрланган янги таҳлилга кўра, 2024 йилда нефть экспортининг энг йирик маркази яна Форс кўрфази минтақаси бўлди. Минтақа давлатлари ташқи бозорларга кунига ўртача 16,4 миллион баррель нефть етказиб берган.

Бу кўрсаткич МДҲ давлатлари ва Африка мамлакатлари умумий экспортидан ҳам юқори ҳисобланади.

Форс кўрфази нефтининг асосий қисми Осиёга йўналтирилган

Форс кўрфази мамлакатлари экспорт қилган нефтьнинг катта қисми шарқий бозорларга жўнатилган.

Жумладан:

Хитойга — кунига 5,1 миллион баррель;
Япония ва Жанубий Кореяга — 4,2 миллион баррель;
Ҳиндистонга — 2 миллион баррель;
Осиё-Тинч океани минтақасининг бошқа давлатларига — 1,9 миллион баррель.

Шундай қилиб, минтақа экспортининг қарийб 80 фоизи Осиё ҳиссасига тўғри келган.

Европага эса кунига 2,2 миллион баррель нефть етказиб берилган. Шимолий Америка ҳиссасига эса атиги 600 минг баррель тўғри келган.

Хитой дунёдаги энг йирик нефть импортчиси бўлиб қолмоқда

2024 йилда Хитой халқаро нефть савдосининг энг йирик манзили сифатида ўз мавқеини сақлаб қолди.

Мамлакат:

Форс кўрфазидан — 5,1 миллион баррель;
МДҲ давлатларидан — 2,2 миллион баррель;
Африкадан — 1 миллион баррель нефть импорт қилди.

Мутахассислар таъкидлашича, сўнгги йилларда Хитойнинг нефть импортида Россия ва Яқин Шарқ нефти улуши сезиларли даражада ошган. Бунга нисбатан арзонроқ нархлар ва таъминот занжирларининг қайта шаклланиши сабаб бўлган.

Ҳиндистон ҳам Россия нефтининг асосий харидорларидан бирига айланди

Ҳиндистон ҳам нефть импорти таркибини сезиларли ўзгартирган давлатлардан бири ҳисобланади.

2024 йилда мамлакат:

Форс кўрфазидан — кунига 2 миллион баррель;
МДҲ мамлакатларидан — 1,7 миллион баррель нефть сотиб олган.

Бу кўрсаткич Россия нефтининг Ғарб бозорларидан Шарқ мамлакатларига қайта йўналтирилиши натижасида кескин ўсган.

Европа нефтни бир нечта манбадан олишда давом этмоқда

Европа нефть таъминотини диверсификация қилиш сиёсатини сақлаб қолмоқда.

2024 йилда қитъа: 



Африкадан — 2,3 миллион баррель;
Шимолий Америкадан — 2,2 миллион баррель;
МДҲ давлатларидан — 2,2 миллион баррель нефть импорт қилган.

Шунингдек, Марказий ва Жанубий Америка давлатларидан ҳам кунига қарийб 900 минг баррель нефть қабул қилинган.

Шимолий Америка нефть бозорида ўзига хос ҳолат кузатилмоқда

Шимолий Америка 2024 йилда кунига 9,2 миллион баррель нефть экспорт қилган бўлса-да, бир вақтнинг ўзида қарийб 7 миллион баррель нефть импорт ҳам қилган.

Бу ҳолат АҚШ ва Канадада ишлаб чиқарилаётган енгил нефть турлари ҳамда нефтни қайта ишлаш заводлари эҳтиёж сезаётган оғир нефть турлари ўртасидаги фарқ билан изоҳланади.

Мутахассислар фикрича, глобал нефть оқимлари харитаси жаҳон энергетика тизимининг асосий маркази тобора Осиёга кўчаётганини яна бир бор тасдиқламоқда. Бугунги кунда Хитой, Ҳиндистон, Япония ва Жанубий Корея халқаро нефть савдосининг энг муҳим истеъмолчиларига айланган.

Отабек Матназаров
Тайёрлаган Отабек Матназаров
Kun.uz янгиликларини Google News'да кузатинг
+ Обуна бўлиш

Мавзуга оид