Европада АҚШга ишонч тарихий минимумга тушди

Европа ташқи муносабатлар кенгаши (ECFR) томонидан ўтказилган янги сўровнома Европа аҳолиси орасида АҚШга бўлган ишонч сезиларли даражада пасайганини кўрсатди. Тадқиқот натижаларига кўра, европаликларнинг атиги 11 фоизи АҚШни иттифоқчи давлат сифатида баҳоламоқда.

Фото: AFP

Бу кўрсаткич тарихий минимум ҳисобланади. Ярим йил аввал АҚШни иттифоқчи деб билувчилар улуши 16 фоизни ташкил этган бўлса, 2024 йил ноябрида, Дональд Трамп президентлик сайловида ғалаба қозонган вақтда бу рақам 22 фоиз бўлган.

Тадқиқот муаллифларининг таъкидлашича, Европа жамияти тобора кўпроқ стратегик мустақиллик тарафдори бўлиб бормоқда ва АҚШ билан муносабатларга нисбатан реалистик ёндашувни шакллантирмоқда. Шу билан бирга, аксарият иштирокчилар Вашингтон Европа ҳужумга учраган тақдирда уни ҳимоя қилиш учун келишига ишонмаслигини билдирган.

Сўровнома G7 ва НАТО саммитлари арафасида эълон қилинди. Мутахассислар бу ҳолатни Дональд Трампнинг ташқи сиёсати билан боғламоқда. Хусусан, у Европа давлатларига қарши тарифлар жорий этган, НАТОдаги ҳамкорларни мудофаа харажатларини оширишга чақирган ва бир неча бор Гренландия устидан назорат ўрнатиш ғоясини илгари сурган.

Шунингдек, АҚШнинг Германиядан ҳарбий кучларни қисқартириш режалари ҳам Европа давлатларида хавотир уйғотган. Бу қарор Германия канцлери Фридрих Мерцнинг Вашингтон сиёсатига танқидий муносабати фонида қабул қилингани айтилмоқда.

Европа комиссияси раиси Урсула фон дер Ляйен ҳам аввалроқ АҚШ билан муносабатлардаги ўзгаришлар Европанинг янги мустақиллик моделини шакллантириш зарурлигини кўрсатаётганини таъкидлаган эди.

Сўровнома натижаларига кўра, Болгариядан ташқари барча мамлакатларда иштирокчиларнинг кўпчилиги Трамп президентликдан кетганидан кейин трансатлантик муносабатлар яхшиланишига ишонишини билдирган.

Украина масаласида эса европаликлар Киевни қўллаб-қувватлаш тарафдори эканини кўрсатган. Бироқ уларнинг катта қисми Украинанинг ҳозирги босқичда Европа Иттифоқига қўшилиши ёки Россияга қарши мудофаа ҳаракатларида қатнашиш учун Европа қўшинларини юбориш ғоясига эҳтиёткорлик билан ёндашмоқда.

Энергетика соҳасида иштирокчилар Европада энергетик инқироз мавжудлигини тан олган бўлса-да, аксарият респондентлар Россиядан нефть ва газ импорт қилишни қайта тиклашга қарши чиққан.

Тадқиқот шуни ҳам кўрсатдики, ўтган йилга нисбатан европаликлар мудофаа харажатларини оширишни кўпроқ қўллаб-қувватламоқда. Сўралганларнинг 47 фоизи Европа Иттифоқи мудофаа лойиҳаларини молиялаштириш учун умумий қарз жалб қилиш ташаббусини маъқуллаган. Шунингдек, улар Европа давлатлари АҚШ қуролларига қарамликни камайтириб, маҳаллий ҳарбий саноатни ривожлантириши керак деб ҳисоблайди.

Сўровнома 2026 йил май ойида Австрия, Болгария, Буюк Британия, Венгрия, Германия, Дания, Испания, Италия, Латвия, Литва, Нидерландия, Польша, Португалия, Франция, Швеция ва бошқа қатор Европа давлатларида ўтказилган.