Ўзбекистонда уюшган жиноятчилик даражаси паст, аммо муаммолар сақланиб қолмоқда - тадқиқот

Global Initiative Against Transnational Organized Crime (GI-TOC) томонидан тайёрланган Global Organized Crime Index 2025 янги ҳисоботида Ўзбекистон уюшган жиноятчилик даражаси бўйича 4,93 балл олди (193 давлат орасида 108-ўрин). Бу глобал ўртача 5,08 баллдан паст. Аммо, шу билан бирга жиноий таҳдидларга чидамлилик паст даражада экани қайд этилган - 3,83 балл (140-ўрин).

Фото: iStock

Экспертлар Ўзбекистонда одам савдоси муаммосига алоҳида эътибор қаратган (тахминан 8,0 балл). Марказий Осиёда меҳнат миграцияси, контрабанда ва трансчегаравий тармоқлар билан боғлиқ хатарлар сақланиб қолмоқда. Шу билан бирга, Ўзбекистонда жиноятчиликнинг умумий даражаси кўплаб қўшнилар билан солиштирганда мўътадилроқ кўринади.

Рейтинг етакчилари ва аутсайдерлари

Энг юқори кўрсаткичлар (энг кўп криминаллашган мамлакатлар):

Мянма - 8,08 балл
Колумбия - 7,82
Мексика - 7,68
Эквадор - 7,48
Парагвай - 7,48.

Африка ва Лотин Америкаси давлатларида ҳам баллар юқори.

Энг фаровон мамлакатлар (уюшган жиноятчиликнинг паст даражаси) анъанавий равишда Ғарбий ва Шимолий Европада, шунингдек, кучли институтларга эга бўлган Осиё-Тинч океани минтақасидаги айрим ҳудудларда жойлашган.

2025 йилги глобал тенденциялар бўйича таҳлилда қайд қилинишича, дунё «чорраҳада» турибди. Жиноий тармоқлар геосиёсий ўзгаришлар, технологиялар ва иқтисодий инқирозларга фаол мослашмоқда. Асосий ўзгаришлар:

Героиннинг роли пасайган ҳолда кокаин ва синтетик гиёҳванд моддаларнинг кўпайиши.
Молиявий ва кибержиноятларнинг кескин ўсиши («кўринмас» жиноятчилик).
Хорижий иштирокчилар ва хусусий секторнинг таъсирининг ошиши.

Индекс методологияси: Бу 15 та жиноий бозор (гиёҳванд моддалар, одам савдоси, молиявий жиноятлар ва бошқалар) ва 12 та барқарорлик кўрсаткичлари (адолат, халқаро ҳамкорлик, шаффофлик ва бошқалар) бўйича эксперт баҳолари, маълумотлари ва таҳлилига асосланган композит воситадир.

Индекс 193 мамлакатни қамраб олади ва 2021 йилдан бери динамикани кузатиш имконини беради. У расмий статистика эмас, балки сиёсатчилар ва экспертлар учун таҳлилий восита бўлиб хизмат қилади.