Даъвогар 25 та штат аргументларига кўра, Оқ уйнинг яна тарифларга интилиши ноқонуний, маъмурият асосларни етарлича кўрсатмаяпти ҳамда ушбу тарифлар АҚШ бизнеслари ва истеъмолчиларига жиддий зарар етказмоқда.
Ишни ўтган гал Олий суд кўрган, бу гал эса демократлар бошқарувидаги 25 штат АҚШ савдо судига мурожаат қилди.
Трамп 2025 йилдан бошлаб дунёнинг кўплаб давлатларига қарши кенг кўламли божлар жорий қилган эди. Аммо 2026 йил февралида АҚШ Олий суди президентнинг тарифлари қонуний ваколатдан ташқарига чиққан деган қарорга келди.
Шундан кейин Трамп маъмурияти аввалги тарифларни бошқа ҳуқуқий асос билан қайта тиклашга уринди. Бу сафар улар 1974 йилдаги Trade Act, яъни савдо шартномасининг 301-бўлимига таянди.
Шундан келиб чиқиб, Оқ уй 59 савдо ҳамкор давлатлари ва Европа Иттифоқига икки хонали рақамларда, яъни 10-12,5 фоизда божларни эълон қилди. Трамп маъмурияти бу ишини ишлаб чиқарувчиларни ҳимоя қилиш зарурати билан ёпмоқда. Бундан ташқари, Оқ уйга кўра, мажбурий меҳнатнинг олдини олиш, халқаро таъминот занжирларидаги меҳнат ҳуқуқларининг бузилишини камайтириш учун божлар эълон қилинган.
“Олий судда ютқазгандан сўнг, маъмурият яна бир бор оилалар ва бизнесларга солиқларни янги тарифлар билан ноқонуний равишда оширишга ҳаракат қилмоқда”, дейди Ню Йорк бош прокурори Летития Жеймс.
Душанба кунидан бошланган суд жараёнида Ню Йоркка Аризона, Калифорния, Колорадо, Коннектикут, Делавер, Гавайи, Иллинойс, Кентукки, Массачусетс, Мериленд, Мен, Мичиган, Миннесота, Невада, Ню Жерси, Ню Мексико, Шимолий Каролина, Орегон, Пенсилвания, Род-Айленд, Виржиния, Вермонт, Вашингтон ва Висконсин штатлари қўшилган.
Юқори тарифлар Америка ишлаб чиқаришини жонлантиришини таъкидлайдиган Трамп ўтган йили АҚШнинг ўнлаб йиллар давомида паст тарифлар ва тобора эркинроқ савдони қўллаб-қувватлаган сиёсатини бекор қилди.
1977 йилги Халқаро фавқулодда иқтисодий кучлар тўғрисидаги қонунни қўллаб-қувватлаб, у деярли барча мамлакатлардан импорт қилинадиган товарларга икки хонали тарифларни жорий қилди.
Аммо Олий суд 1977 йилги қонун тарифларни тасдиқламагани ҳақида қарор чиқарди. Ушбу қарор маъмуриятни тарифларни тўлаган импортчиларга қайтариб беришга мажбур қилди. Йўқотилган даромадни қоплашни истаган Трамп вақтинчалик 10 фоиз глобал тарифларга мурожаат қилди. Аммо улар ҳам ишламади.
Трамп ўзининг биринчи муддатида Хитойга катта тарифларни қўллаш учун 1974 йилги қонуннинг 301-бўлимидан фойдаланган ва бунга суд қаршилик қилолмаганди.
Маъмурият мажбурий меҳнат тарифларини жорий қилиш учун 301-бўлимни қўллади, бу тарифлар 10 фоиздан 12,5 фоизгача бўлган ва Америка импортининг 99 фоизини таъминлайдиган мамлакатларга таъсир қилади.
“Қўшма Штатлар АҚШ савдосига юк бўлган асоссиз ҳаракатлар, сиёсат ва амалиётларни бартараф этиш учун ўзининг қонуний ваколатларидан фойдаланмоқда”, деди Оқ уй вакили Куш Десаи.
Ню Йорк юридик мактабининг Халқаро ҳуқуқ маркази профессори ва ҳамдиректори Баррй Эпплтоннинг айтишича, Трампнинг биринчи маъмуриятида айнан 301-бўлим қўлланган, ҳозир ҳам шундан моҳиятан кўчирмачилик қилиняпти. Демак, судда бу қийинчилик туғдириши мумкин.
Президентлар савдо қонунининг айни шу бўлимидан ўнлаб йиллар давомида фойдаланиб келишган ва Конгресс уни ҳақиқий ҳимоя воситалари билан ёзган: тергов, маслаҳатлашув, оммавий ёзувлар билан. Ҳукумат энди ваколатим йўқ-бор демайди, мен буни Конгресс чизган қонун билан қилдим, дейди. Шунинг учун ҳам судда ютиш қийин бўлади, дейди Эпплтон ўз таҳлилида.
