Visual Capitalist тақдим этган рейтинг OAG Takeoff Airlines Ranking Report 2025 ҳисоботи маълумотларига асосланган. Унда авиакомпаниялар 2024 йил давомида амалга оширган режали, бир йўналишдаги рейслар сони бўйича сараланган.
Муҳим жиҳати, рейтинг йўловчилар сони, самолётлардаги ўриндиқлар миқдори ёки авиакомпанияларнинг даромадини эмас, айнан режалаштирилган парвозлар сонини акс эттиради.
Рейтинг натижалари АҚШнинг энг йирик авиакомпаниялари ва аксарият халқаро ташувчилар ўртасида сезиларли фарқ мавжудлигини кўрсатган.
Масалан, тўртинчи ўринни эгаллаган Southwest Airlines 2024 йилда 1,45 млн рейс амалга оширган. Бу бешинчи ўриндаги Ирландиянинг Ryanair авиакомпанияси кўрсаткичидан қарийб 32 фоизга кўп.
Умуман олганда, рейтингга кирган олтита АҚШ авиакомпанияси бир йил давомида қарийб 7,7 млн рейс амалга оширган.
American Airlinesʼга ички бозор ёрдам бермоқда
American Airlines фаолиятининг улкан кўлами, биринчи навбатда, АҚШдаги кенг ички авиақатновлар тармоғи билан изоҳланади.
OAG маълумотларига кўра, 2024 йилда авиакомпаниянинг умумий ташиш қувватининг 82,6 фоизи ички йўналишлар ҳиссасига тўғри келган.
Компания анъанавий «хаб ва спица» модели асосида ҳам ишлайди. Бунда кўплаб йўналишлар йирик узел аэропортларига боғланиб, йўловчилар оқимининг катта қисми айнан шу марказларда жамланади.
Бунга Даллас — Форт-Уэрт халқаро аэропортини мисол қилиш мумкин. Ушбу аэропортда авиакомпаниялар умумий ташиш қувватининг қарийб 81 фоизи American Airlines ҳиссасига тўғри келган.
Йирик авиакомпаниялар ўз мавқеини дунёдаги учта асосий авиация альянси доирасидаги халқаро ҳамкорлик орқали ҳам мустаҳкамламоқда.
Ryanair — Европадаги етакчи
Ирландиянинг Ryanair авиакомпанияси 2024 йилда қарийб 1,1 млн рейс амалга ошириб, жаҳон рейтингида бешинчи ўринни эгаллаган.
Бу Буюк Британиянинг easyJet авиакомпанияси натижасидан деярли икки баробар кўп. easyJet бир йилда тахминан 570 мингта рейс бажарган.
Ryanair кўрсаткичлари Европада лоукостер — арзон авиақатновлар модели қанчалик кенг тарқалганини кўрсатади.
Бюджет авиакомпаниялари нархларни нисбатан паст даражада ушлаб туриш учун самолётлардан максимал даражада фойдаланиш, рейслар орасидаги ерда туриш вақтини қисқартириш, йирик хабларга боғланмаган тўғридан тўғри йўналишларни йўлга қўйиш ва иккинчи даражали аэропортлардан фойдаланиш каби усулларни қўллайди.
Бундан ташқари, багаж, ўрин танлаш ва бошқа қўшимча хизматлар асосий чипта нархидан алоҳида сотилади.
Ryanair бизнес модели тарихан АҚШнинг Southwest Airlines стратегияси таъсирида шаклланган. Натижада АҚШда оммалашган бюджет авиақатновлар модели Атлантика океанининг нариги томонига ўтиб, нисбатан қисқа халқаро йўналишлар зич жойлашган Европа бозорида кенг тарқалди.
Шунга қарамай, рейслар сони бўйича дунёнинг энг йирик авиакомпанияларининг аксарияти ҳамон тўлиқ хизмат кўрсатувчи анъанавий ташувчилар ҳисобланади.
Осиёнинг тўрт авиакомпанияси кучли тўққизликда
Осиё авиакомпаниялари ҳам рейтингнинг юқори поғоналаридан жой олган.
Хитойнинг China Eastern авиакомпанияси қарийб 873 минг рейс билан олтинчи ўринни эгаллаган. Ундан кейин China Southern — 828 минг рейс билан жойлашган.
Ҳиндистоннинг IndiGo авиакомпанияси 2024 йилда қарийб 749 минг рейс амалга оширган.
Яна бир Хитой ташувчиси — Air Chinaʼда бу кўрсаткич қарийб 623 минг рейсни ташкил этган.
Натижада Осиё авиакомпаниялари жаҳон рейтингидаги дастлабки тўққиз ўриндан тўрттасини эгаллаган.
IndiGo энг тез ўсган авиакомпания бўлди
OAG маълумотлари Осиёдаги айрим йирик авиакомпанияларнинг парвозлар сони жадал ўсиб бораётганини ҳам кўрсатади.
Хусусан, IndiGoʻнинг рейслар частотаси 2024 йилда аввалги йилга нисбатан 9,7 фоизга ошган. Бу дунёдаги 20 та энг йирик авиакомпания орасидаги энг юқори ўсиш кўрсаткичи ҳисобланади.
Air China ҳам рейслар сонини сезиларли — 8,1 фоизга оширган.
Бу рақамлар Осиёдаги йирик ички авиақатнов бозорларининг аҳамияти тобора ортиб бораётганини кўрсатади. Яъни глобал авиакомпанияларнинг кўламини белгилашда халқаро йўналишлар билан бир қаторда Хитой, Ҳиндистон ва АҚШ каби мамлакатлардаги улкан ички бозор ҳам ҳал қилувчи омил бўлиб қолмоқда.
