200 млн юанлик жамғарма
Зоу Шиминг ҳаваскорлар ўртасида уч карра жаҳон чемпиони, 2008 йилги Пекин ва 2012 йилги Лондон Олимпиадаларида олтин медал соҳиби бўлган. У 2013 йил 32 ёшида катта таваккалга қўл уриб, профессионал боксга ўтди ва АҚШга йўл олди. Профессионал рингдаги илк жанги учун гонорари 250 минг долларни, иккинчи жанги учун эса 500 минг долларни ташкил этган. Бироқ боксчи гонорар кам тўланадиган энг енгил вазн тоифасида жанг қилгани ва АҚШдаги йиллик машғулот харажатлари баландлигини ҳисобга олсак, муштлашишнинг ўзи билан 200 млн юан тўплаш имконсиз эди.
Катта капиталнинг асосий манбаи спортчининг номини шоу-бизнес ва реклама бозорига моҳирлик билан олиб кириш бўлди. 2015 йилда чемпионлик камари учун кечган илк жангдаги мағлубиятдан сўнг Пекин университетида МBA даражасини олган «ишбилармон» рафиқаси Ран Йингйинг уни ўғли билан бирга машҳур «Ота, қаерга кетяпмиз?» реалити-шоусида қатнашишга кўндиради. Бу қарор оилага мислсиз машҳурлик ва бойлик олиб келди. Кейинги беш йил ичида эр-хотин ўндан ортиқ рейтинги баланд телекўрсатувларнинг доимий меҳмонига айланди, йирик брендлар билан миллион юанлик реклама шартномаларини имзолади. Натижада Зоу Шиминг Хитойнинг энг бой спортчилари рейтингида олтинчи ўринга кўтарилди, оила эса Пекин, Шанхай, Гуйян ва АҚШдан қимматбаҳо кўчмас мулклар харид қилди.
Бизнесдаги хатолар
2014 йилда Зоу Шимингнинг чап кўзи тўр пардаси жиддий шикастланди. Шифокорлар уни огоҳлантирди: рингдаги яна бир кучли зарба уни бутунлай кўриш қобилиятидан маҳрум қилиши мумкин эди. Шунга қарамай, у боксни давом эттирди. Аммо 2017 йил июлида япониялик Сё Кимурага қарши жангда оғир нокаутга учраб, WBO чемпионлик камаридан айрилгач, профессионал фаолиятини якунлади.
Ўша паллада Зоу олдида сокин ҳаёт йўлини танлаш имконияти бор эди: тўплаган 200 млн юанни банкка қўйиш ва Спорт қўмитасидаги нуфузли лавозимлардан бирида иш бошлаш. Аммо икки омил боксчини тинч ҳаётдан воз кечиб, бизнесга кириб келишга ундайди. Биринчидан, Шиминг собиқ жамоадошларининг спортни тарк этгач, оғир аҳволда қолганини кўради. Шу боис у нафақага чиққан боксчиларни иш билан таъминлайдиган улкан бокс маркази қуришни ният қилади. Иккинчидан, рафиқаси, бизнес бошқаруви бўйича нуфузли университет битувчиси бўлган Ран Йингйинг уни тадбиркорлик фаолиятини бошлашга ундайди. Шу тариқа Зоу йирик бизнес империя қуришга киришади.
Энг катта хато 2018 йилда Шанхайдаги Хуанпу дарёси бўйида 18 минг квадрат метрлик, икки яримта футбол стадиони майдонига тенг улкан бокс марказининг очилиши бўлди. Ран Йингйинг уни одамлар гавжум жойда қуришни таклиф қилган бўлса-да, Зоу Ғарб бокси Хитойга айнан Шанхай портлари орқали кириб келганига урғу бериб, қатнов жуда кам бўлган ҳудудни танлайди. Натижада метро етиб бормаган мажмуага кириш йўлини ҳам боксчи ўз ҳисобидан қуришга мажбур бўлади.
Мажмуанинг йиллик ижара ҳақи 50 млн юан ёки 7,5 млн доллардан кўпроқни ташкил этади. Шунингдек, уни жиҳозлаш учун ҳам катта пул сарфланган: марказнинг ички қисмига 3 млн юанлик улкан биллур қандил ўрнатилади, Германияда ишлаб чиқарилган, ҳар бири 200 минг юан турадиган югуриш йўлакчалари харид қилинади. Муаммолар фақат ортиқча дабдаба билан чекланиб қолмайди. Бошқарув ва таъминот шартномаларининг қариндошларга берилиши харажатларни кескин оширади. Дастлаб 15 кишидан иборат бўлган ходимлар штати эса 300 нафаргача кенгайтирилади.
Харажатлар катталиги сабабли мижозлар учун нархлар ҳам анча қиммат қилиб белгиланади. Залнинг йиллик абонементи 38 мингдан 88 минг юангача ёки Шанхайдаги ўртача нархдан 5 баробар қиммат эди. Натижада улкан залда мижозлар сони энг кўп бўлганда ҳам 30 кишига етмади ва марказ 7 йил ичида атиги бир ойгина фойда билан ишлайди.
Вақтида сабоқ чиқариш ўрнига эр-хотин 20 дан ортиқ компания очиб, ўзлари тушунмайдиган соҳаларга пул тикишда давом этади. Бир киши учун ўртача чек 300 юандан ошадиган «Ran Wei» ресторани, мода кийимлари, киберспорт ва чойхона тармоқлари кетма-кет касодга учради. Пандемия давридаги карантинлар офлайн бизнесни бутунлай фалаж қилди. Йўқотишларни тезроқ қоплаш илинжида P2P молиявий пирамидаларига тикилган 80 млн юан ва криптовалютага йўналтирилган 40 млн юан ҳам бутунлай куйиб кетади. Энг ёмони, эр-хотин оилавий мол-мулкни бизнес хатарларидан ҳимоя қилиш учун траст фондларини ташкил этмаган. Аксинча, бокс маркази учун шахсий кафиллик бериб, компания қарзлари бўйича жавобгарликни ҳам ўз зиммасига олган. Натижада бизнеснинг қарзлари оиланинг шахсий молиявий мажбуриятларига айланади.
Айни пайтдаги вазият
Молиявий танглик оилани бор-будидан айирди. Эр-хотин Пекин, Гуйян, АҚШ ва Шанхайдаги уйларини, хусусан, Шанхай соҳилидаги 82 млн юанлик кошонасини ҳам сотиб, ижара хонадонга кўчиб ўтди. Ран Йингйинг ҳатто ўзининг 72 та қимматбаҳо «Hermes» сумкаси ва қутиси очилмаган 200 жуфтдан ортиқ бренд пойабзалларини ҳам иккиламчи бозорда сотиб юборди.
Қарзлар фонида юзага келган босим сабабли эр-хотин ўртасидаги муносабатлар ёмонлашди. Ҳатто уч марта ажрашиш учун ариза ҳам беришди, бироқ уч фарзанд ва умумий қарзларнинг мавжудлиги сабабли бунинг имкони бўлмади. Бизнес касодга учрагач, Зоу Шиминг тушкунликка тушиб қолди. Бу пайтда хотини имкон қадар вазиятни ўнглаш учун кунига 14 соатлаб жонли эфирда маҳсулот сотишни йўлга қўйди. Кейинчалик Зоу ҳам ўзини қўлга олиб, кўргазмали жанглар ва тижорат тадбирларига қайтди.
Тинимсиз меҳнат ва кўчмас мулкларнинг сотилиши ўз натижасини берди. 2026 йил баҳорига келиб, эр-хотин учта йирик банкдаги асосий кредитлар тўлиқ ёпилгани ва қарз босими 80 фоизга камайганини маълум қилди. Аммо оиланинг яқин дўстлари олдидаги 40 млн юан қарзи сақланиб қоляпти. Шунга қарамай, собиқ чемпион ва унинг рафиқаси банкротлик эълон қилиб жавобгарликдан қочиш ўрнига, хатоларини мардонавор тан олиб, қарзларини меҳнат қилиб узаётгани жамоатчилик томонидан эътироф этиляпти.
